4 ഒക്ടോബർ 2026
ഇന്ത്യ-ചിലി സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്ത കരാർ (CEPA) ചർച്ചകൾ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി വാണിജ്യ സെക്രട്ടറി രാജേഷ് അഗ്രവാൾ, ചിലിയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾക്കായുള്ള ഉപമന്ത്രി പൗല എസ്തെവെസ് വെയ്ൻസ്റ്റൈനുമായി സാന്റിയാഗോയിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.
CEPA ചർച്ചകൾ ഈ വർഷം തന്നെ പൂർത്തിയാക്കാൻ ഇന്ത്യ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണെന്ന് അറിയിച്ചു.
ആരോഗ്യ പരിപാലനം, ഔഷധ നിർമാണം, ഊർജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിനുള്ള സാധ്യതകൾ വാണിജ്യ സെക്രട്ടറി എടുത്തുപറഞ്ഞു.
വ്യാപാര-നിക്ഷേപ രംഗത്ത് പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കുന്നതിനൊപ്പം സാങ്കേതികവിദ്യ, പ്രതിഭ, പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള വിതരണ ശൃംഖലകൾ എന്നിവയിലെ സഹകരണത്തിനും CEPA വഴിയൊരുക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.
കരാർ:
India-Chile CEPA
ഇന്ത്യൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ:
Commerce Secretary Rajesh Agrawal
ചിലിയൻ പ്രതിനിധി:
Vice-Minister Paula Estévez Weinstein
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യയുടെ വ്യാപാര കരാറുകളും നിർണായക ധാതുക്കൾ ഉൾപ്പെടെ ലാറ്റിനമേരിക്കയുമായുള്ള ബന്ധവും കറന്റ് അഫയേഴ്സിലും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളിലും ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന വിഷയങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
CEPA Comprehensive Economic Partnership Agreement — ലളിതമായ തീരുവ കരാറിനേക്കാൾ വിശാലമായ വ്യാപാര കരാർ; സാധാരണയായി ചരക്കുകൾ, സേവനങ്ങൾ, നിക്ഷേപം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
4 ഒക്ടോബർ 2026
2026 മാർച്ച് 11-ന് വാൽപരൈസോയിലെ ദേശീയ കോൺഗ്രസിൽ ഹൊസെ അന്റോണിയോ കാസ്റ്റ് ചിലിയുടെ പ്രസിഡന്റായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
2022-ൽ അധികാരമേറ്റ ഇടതുപക്ഷ പ്രസിഡന്റ് ഗബ്രിയേൽ ബോറിച്ചിന്റെ പിൻഗാമിയായാണ് അദ്ദേഹം എത്തിയത്.
ഭരണകാലാവധി നാലു വർഷമാണ്.
1990-ൽ ജനാധിപത്യം തിരിച്ചെത്തിയതിനു ശേഷം രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും പ്രകടമായ വലതുപക്ഷ മാറ്റമാണിതെന്ന് പിബിഎസ് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
സത്യപ്രതിജ്ഞ:
11 March 2026
വേദി:
National Congress, Valparaíso
മുൻഗാമി:
Gabriel Boric
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രത്തലവൻ ആരെന്നത് പതിവു ചോദ്യമാണ്; ചിലിയിൽ പ്രസിഡന്റ് രാഷ്ട്രത്തലവനും ഭരണത്തലവനുമാണ്.
Kerala PSCUPSC
4 ഒക്ടോബർ 2026
ചിലിയുമായുള്ള ഭിന്നതയ്ക്കു പിന്നാലെ 2026 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് അർജന്റീനയുടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം മഗല്ലൻ കടലിടുക്ക് സംബന്ധിച്ച് പ്രസ്താവന പുറപ്പെടുവിച്ചു.
അർജന്റീന വ്യോമസേനാ ജനറൽ സ്റ്റാഫ് മേധാവിയുടെ ഒരു പരാമർശമായിരുന്നു തുടക്കം; തുടർന്ന് ചിലി ഔദ്യോഗിക നയതന്ത്ര പ്രതിഷേധം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
കടലിടുക്കിന്മേൽ ചിലിയുടെ പരമാധികാരം അംഗീകരിക്കുന്ന 1881-ലെ അതിർത്തി ഉടമ്പടിയും 1984-ലെ സമാധാന-സൗഹൃദ ഉടമ്പടിയും പൂർണമായി പ്രാബല്യത്തിലുള്ളതും നിർണായകമായി കണക്കാക്കുന്നതുമാണെന്ന് അർജന്റീനയുടെ പ്രസ്താവന വ്യക്തമാക്കി.
അതിർത്തി ഉടമ്പടി:
1881
സമാധാന-സൗഹൃദ ഉടമ്പടി:
1984
അർജന്റീനയുടെ പ്രസ്താവന:
25 August 2026
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള കടലിടുക്കുകളും അതിർത്തി ഉടമ്പടികളും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളിലും സാധാരണ ജോടിയായി വരുന്നു; അറ്റ്ലാന്റിക്കിനെയും പസഫിക്കിനെയും മഗല്ലൻ കടലിടുക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Strait of Magellan Estrecho de Magallanes — തെക്കേ അമേരിക്കൻ വൻകരയെയും ടിയേറ ദെൽ ഫുയേഗോയെയും വേർതിരിച്ച് അറ്റ്ലാന്റിക്കിനെയും പസഫിക്കിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജലപാത.
വിശദ വായന
യൂറോപ്യൻ സതേൺ ഒബ്സർവേറ്ററി (ESO) തങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത് വടക്കൻ ചിലിയിലെ അറ്റകാമ മരുഭൂമിയിലാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 2635 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള പരണാൽ ഒബ്സർവേറ്ററിയാണ് വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പിന്റെ ആസ്ഥാനം. 8.2m വ്യാസമുള്ള മുഖ്യദർപ്പണങ്ങളോടു കൂടിയ നാല് യൂണിറ്റ് ദൂരദർശിനികളാണ് വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പിനുള്ളത്; അന്തു, കുയെൻ, മെലിപാൽ, യെപുൻ എന്നാണ് അവയുടെ പേരുകൾ, നാലും ഒരുമിച്ച് വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പ് ഇന്റർഫെറോമീറ്ററായി പ്രവർത്തിക്കാനും കഴിയും. എക്സ്ട്രീംലി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പ് നിർമിക്കുന്നത് അറ്റകാമ മരുഭൂമിയിലെ സെറോ അർമസോനെസിൽ, 3046 m ഉയരത്തിലാണ്; 798 ഖണ്ഡങ്ങൾ ചേർന്ന അതിന്റെ മുഖ്യദർപ്പണത്തിന്റെ വ്യാസം 39 മീറ്ററാണ്. അറ്റകാമ ലാർജ് മില്ലിമീറ്റർ/സബ്‌മില്ലിമീറ്റർ അറേ എന്ന ALMA സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 5000 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ചജ്നന്തോർ പീഠഭൂമിയിലാണ്; 16 കിലോമീറ്റർ വരെ അകലത്തിൽ വിന്യസിച്ച 66 അതിസൂക്ഷ്മ ആന്റിനകൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മില്ലിമീറ്റർ, സബ്‌മില്ലിമീറ്റർ തരംഗദൈർഘ്യത്തിലുള്ള സിഗ്നലുകൾ ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലെ നീരാവി വലിയ തോതിൽ ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇത്തരം ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിനുള്ള ദൂരദർശിനികൾ ഉയരമുള്ളതും വരണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിർമിക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഇതിനു പുറമേ, 2200 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള സെറോ തൊളോളോ ഇന്റർ-അമേരിക്കൻ ഒബ്സർവേറ്ററിയും അതിലെ വിക്തോർ എം. ബ്ലാങ്കോ 4-മീറ്റർ ദൂരദർശിനിയും നോയർലാബ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു; സെറോ പാച്ചോണിലെ 8.4-മീറ്റർ സിമോണി സർവേ ടെലിസ്കോപ്പുള്ള NSF–DOE വെര സി. റൂബിൻ ഒബ്സർവേറ്ററി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത് നോയർലാബും SLAC-ഉം ചേർന്നാണ്.
പരണാൽ ഒബ്സർവേറ്ററിയുടെ ഉയരം:
2635 metres
വെരി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പ് യൂണിറ്റ് ദർപ്പണങ്ങൾ:
8.2m
എക്സ്ട്രീംലി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പിന്റെ സ്ഥാനം:
Cerro Armazones, Atacama Desert, Chile
എക്സ്ട്രീംലി ലാർജ് ടെലിസ്കോപ്പിന്റെ മുഖ്യദർപ്പണ വ്യാസം:
39 metres
ALMA ആന്റിനകൾ:
66 high-precision antennas
ചജ്നന്തോർ പീഠഭൂമിയുടെ ഉയരം:
5000 meters above sea level
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചിലിയെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചോദിക്കുന്ന ശാസ്ത്രവസ്തുത അറ്റകാമയിലെ നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്; ദൂരദർശിനികളുടെ പേരുകളും അവയുടെ കൃത്യമായ സ്ഥാനവും ഉയരവുമാണ് പരീക്ഷകൾ പരിശോധിക്കുന്നത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
ESO European Southern Observatory — ചിലിയിലാണ് ഭൂതല നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുള്ള ഒരു അന്തർസർക്കാർ ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന.
ALMA Atacama Large Millimeter/submillimeter Array — മില്ലിമീറ്റർ, സബ്‌മില്ലിമീറ്റർ തരംഗദൈർഘ്യത്തിലുള്ള പ്രകാശം നിരീക്ഷിക്കുന്ന, ചജ്നന്തോർ പീഠഭൂമിയിലെ 66 ആന്റിനകളുടെ ഒരു സമൂഹം.
ELT Extremely Large Telescope — 39 മീറ്റർ ഖണ്ഡിത മുഖ്യദർപ്പണമുള്ള, സെറോ അർമസോനെസിൽ നിർമാണത്തിലുള്ള ഒരു ഒപ്റ്റിക്കൽ, സമീപ-ഇൻഫ്രാറെഡ് ദൂരദർശിനി.
വിശദ വായന
ചിലിയിലെ കാര്യനിർവഹണ വിഭാഗത്തിന്റെ തലവൻ റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രസിഡൻറാണ്; ജനകീയവും നേരിട്ടുള്ളതുമായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. ആ പദവിയുടെ കാലാവധി നാല് വർഷമാണ്, ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാൻ അവകാശമില്ല. നിയമനിർമാണാധികാരം ദേശീയ കോൺഗ്രസിനാണ്; അതിന്റെ മുഖ്യ ആസ്ഥാനം വാൽപാരൈസോ നഗരത്തിലാണ്. ദ്വിമണ്ഡല സംവിധാനമുള്ള കോൺഗ്രസിൽ 50 അംഗങ്ങളുള്ള സെനറ്റും, നേരിട്ടുള്ള വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന 155 അംഗങ്ങളുള്ള ഡെപ്യൂട്ടി സഭയും ഉണ്ട്. ഡെപ്യൂട്ടിമാരെ നാല് വർഷത്തേക്കാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്; ആ കാലാവധി അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഡെപ്യൂട്ടി സഭ പൂർണമായി പുതുക്കപ്പെടുന്നു, സെനറ്റ് ഭാഗികമായി മാത്രം പുതുക്കപ്പെടുന്നു. ദേശീയ കോൺഗ്രസിന്റെ ആസ്ഥാനം വാൽപാരൈസോയിൽ സ്ഥാപിച്ചത് അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ സൂചനയായാണ് എന്ന് ഡെപ്യൂട്ടി സഭ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. നീതിന്യായ അധികാരത്തിന്റെ തലപ്പത്ത് സുപ്രീം കോടതിയാണ്; സെനറ്റിന്റെ സമ്മതത്തോടെ പ്രസിഡൻറ് നിയമിക്കുന്ന 21 അംഗങ്ങൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രസിഡൻറിന്റെ കാലാവധി:
4 años, sin derecho a reelección inmediata
സെനറ്റ്:
Senado de 50 miembros
ഡെപ്യൂട്ടി സഭ:
155 integrantes
ദേശീയ കോൺഗ്രസിന്റെ ആസ്ഥാനം:
ciudad de Valparaíso
സുപ്രീം കോടതി:
Corte Suprema, compuesta de 21 miembros
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഉടൻ വീണ്ടും മത്സരിക്കാനാകാത്ത നാല് വർഷ കാലാവധി, രണ്ട് സഭകളിലെ 155, 50 എന്ന അംഗസംഖ്യ, സാന്റിയാഗോയ്ക്ക് പകരം വാൽപാരൈസോയിൽ കൂടുന്ന കോൺഗ്രസ് — ചിലിയുടെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വരുന്ന മൂന്ന് വസ്തുതകളാണിവ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Congreso Nacional National Congress of Chile — ഡെപ്യൂട്ടി സഭയും സെനറ്റും ചേർന്ന ചിലിയുടെ ദ്വിമണ്ഡല നിയമനിർമാണ സഭ.
വിശദ വായന
അമേരിക്കൻ വൻകരയുടെ വിദൂര ദക്ഷിണ ഭാഗത്ത്, ശാന്തസമുദ്രത്തിനും ആൻഡീസിന്റെ ഉയരങ്ങൾക്കും ഇടയിലാണ് ചിലിയെ ദേശീയ ഗ്രന്ഥശാലയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്ര ലേഖനം സ്ഥാപിക്കുന്നത്; അതിന്റെ വൻകരാ വിസ്തൃതി 756.626 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലധികമായി നൽകുന്നു. പെറുവിന്റെ അതിർത്തി മുതൽ കേപ് ഹോൺ വരെ അളന്ന വൻകരാ നീളം 4.270 കിലോമീറ്ററായും ശരാശരി വീതി 200 കിലോമീറ്ററായും അത് നൽകുന്നു; രാജ്യത്തിന്റെ നീണ്ട ഇടുങ്ങിയ രൂപത്തിന് പിന്നിലുള്ള കണക്കുകളാണിവ. ചിലിയുടെ ഏറ്റവും പശ്ചിമ ഭാഗത്തുള്ള പ്രദേശം ഈസ്റ്റർ ദ്വീപാണ്; 160 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിനോട് അടുത്ത വിസ്തൃതിയുള്ള അത് വൻകരാ തീരത്തിൽ നിന്ന് 3.780 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. 1.250.000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററുള്ള അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശം കൂട്ടിച്ചേർക്കുമ്പോൾ ആകെ വിസ്തൃതി 2.006.626 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാകുന്നു; ചിലി തങ്ങളുടെ ത്രി-വൻകരത്വം എന്ന് വിളിക്കുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഇതാണ്. വടക്ക് പെറുവാണ് ചിലിയുടെ അതിർത്തി; കിഴക്ക് ബൊളീവിയയും അർജന്റീനയുമാണ്, ആ അതിർത്തിരേഖ പൊതുവെ വടക്ക്-തെക്ക് ദിശയിൽ ആൻഡീസ് പർവതനിരയെയും നീർത്തടങ്ങളെയും നേർരേഖകളെയും നദികളുടെ ഗതിയെയും പിന്തുടരുന്നു; പശ്ചിമത്ത് ശാന്തസമുദ്രവും തെക്ക് ദക്ഷിണധ്രുവം വരെ നീളുന്ന ചിലിയൻ അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശവുമാണ്. ആൻഡീസിനും തീരത്തിനും പുറമേ, രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കു ഭാഗം മുതൽ പുവേർതോ മോണ്ട് വരെ നീളുന്ന മധ്യ താഴ്‌വരയും, ചില ഭാഗങ്ങളിൽ 2.000 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ള തീരപർവതനിരയും ഭൂപ്രകൃതിയെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. സാന്റിയാഗോ ആണ് തലസ്ഥാനം; രാജ്യം 16 മേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു, ഓരോന്നിന്റെയും തലവൻ നേരിട്ടുള്ള ജനകീയ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പ്രാദേശിക ഗവർണറാണ്; അവയ്ക്ക് കീഴെ, പ്രസിഡൻറ് നിയമിക്കുന്ന പ്രവിശ്യാ പ്രസിഡൻഷ്യൽ പ്രതിനിധികൾക്ക് കീഴിൽ 56 പ്രവിശ്യകളും, ഒരു മേയർക്കും മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിലിനും കീഴിൽ 346 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും ഉണ്ട്.
വടക്കൻ കരയതിർത്തി:
Chile limita al norte con Perú
കിഴക്കൻ കരയതിർത്തികൾ:
Hacía el este con Bolivia y Argentina
വൻകരാ നീളം:
4.270 kilómetros
ശരാശരി വീതി:
200 kilómetros
വൻകരാ വിസ്തൃതി:
756.626 kilómetros cuadrados
അന്റാർട്ടിക് പ്രദേശം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആകെ വിസ്തൃതി:
2.006.626 kilómetros cuadrados
തലസ്ഥാനം:
Santiago, capital de Chile
പ്രവിശ്യകൾ:
56 provincias
മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ:
346 municipios
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കരയതിർത്തി രാജ്യങ്ങൾ, നീളവും വീതിയും, മേഖലകളുടെ എണ്ണം — ചിലിയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണിവ; തങ്ങളുടെ വിസ്തൃതിയെ വിവരിക്കാൻ ചിലിയൻ രാഷ്ട്രം തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ് ത്രി-വൻകരത്വം.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Tri-continentality tri-continentalidad — തെക്കേ അമേരിക്ക, ഓഷ്യാനിയ, അന്റാർട്ടിക്ക എന്നിവയിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന രാജ്യമെന്ന ചിലിയുടെ സ്വയം വിവരണം.
Intermediate depression depresión intermedia — ആൻഡീസിനും തീരപർവതനിരയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള താഴ്ന്ന ഭൂഭാഗം, വടക്കൻ ചിലി മുതൽ പുവേർതോ മോണ്ട് വരെ നീളുന്നു.
വിശദ വായന
ചിലിയിൽ നിന്ന് 7 സ്ഥാനങ്ങൾ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ടെന്നും, ഏഴും സാംസ്കാരിക വിഭാഗത്തിലാണെന്നും — പ്രകൃതിദത്തമോ സമ്മിശ്രമോ ആയ ഒന്നുമില്ലെന്നും — യുനെസ്കോ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ചിലോയെയിലെ പള്ളികൾ, വാൽപാരൈസോ തുറമുഖ നഗരത്തിന്റെ ചരിത്ര ഭാഗം, ഹംബർസ്റ്റോൺ, സാന്താ ലൗറ വെടിയുപ്പ് നിർമാണശാലകൾ, ഖപാക് ഞാൻ ആൻഡിയൻ പാതാ സംവിധാനം, റാപ്പ നൂയി ദേശീയോദ്യാനം, അരിക്ക, പരിനകോത്ത മേഖലയിലെ ചിൻചൊറോ സംസ്കാരത്തിന്റെ വാസസ്ഥലവും കൃത്രിമ മമ്മിവൽക്കരണവും, സെവെൽ ഖനന നഗരം എന്നിവയാണ് അവ. ഈസ്റ്റർ ദ്വീപിനെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന ചേർക്കലാണ് റാപ്പ നൂയി ദേശീയോദ്യാനം; ഏഴിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം ചേർക്കപ്പെട്ടതും അതാണ്. 1980 ഫെബ്രുവരി 20-ന് ചിലി ലോക പാരമ്പര്യ ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചു. രാജ്യം 19 സ്ഥലങ്ങൾ തങ്ങളുടെ താൽക്കാലിക പട്ടികയിൽ നിലനിർത്തുന്നു; ഹുവാൻ ഫെർണാണ്ടസ് ദ്വീപസമൂഹ ദേശീയോദ്യാനം, മഗല്ലാനെസ് മേഖലയിലെ തോറെസ് ദെൽ പൈനെ, ബെർണാർഡോ ഒ'ഹിഗ്ഗിൻസ് ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ എന്നിവ അവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചിലിക്കായി 43 സംരക്ഷണ നില റിപ്പോർട്ടുകളും അനുവദിക്കപ്പെട്ട 12 അന്താരാഷ്ട്ര സഹായ അഭ്യർഥനകളും ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ചേർക്കപ്പെട്ട സ്ഥാനങ്ങൾ:
7
ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചത്:
20 February 1980
താൽക്കാലിക പട്ടികയിലെ സ്ഥലങ്ങൾ:
19
ഈസ്റ്റർ ദ്വീപിന്റെ ചേർക്കൽ:
Rapa Nui National Park
വെടിയുപ്പ് സംബന്ധിച്ച ചേർക്കൽ:
Humberstone and Santa Laura Saltpeter Works
വാൽപാരൈസോ സംബന്ധിച്ച ചേർക്കൽ:
Historic Quarter of the Seaport City of Valparaíso
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ലോക പാരമ്പര്യ സ്ഥാനങ്ങളുടെ എണ്ണവും പട്ടികയിലെ പേരുകളും സ്ഥിരം ഒരു മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങളാണ്; പ്രകൃതിദത്ത സ്ഥാനം ഒന്നുമില്ലാത്തതിൽ ചിലി അസാധാരണമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Qhapaq Ñan Andean Road System — ചിലി ഉൾപ്പെടെ പല തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ പങ്കിടുന്ന ഒറ്റ സ്ഥാനമായി ചേർക്കപ്പെട്ട ഇൻക പാതാ ശൃംഖല.
വിശദ വായന
ആഗോള ചെമ്പ് ഉൽപാദനത്തിന്റെ 24 ശതമാനവുമായി ലോകത്തിലെ ഒന്നാമത്തെ ചെമ്പ് ഉൽപാദക രാജ്യം ചിലിയാണെന്നും, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ജിയോളജിക്കൽ സർവേയെ ഉദ്ധരിച്ച്, ആഗോള ലിഥിയം ഉൽപാദനത്തിന്റെ 27 ശതമാനവുമായി ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ലിഥിയം ഉൽപാദക രാജ്യമാണ് ചിലിയെന്നും അമേരിക്കൻ വാണിജ്യ വകുപ്പിന്റെ ചിലി രാജ്യ വാണിജ്യ മാർഗരേഖ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 2024-ൽ ചിലിയുടെ ഖനന മേഖല 5.5 ദശലക്ഷം ടൺ ചെമ്പ് ഉൽപാദിപ്പിച്ചു; തൊട്ടുമുൻ വർഷത്തെക്കാൾ അഞ്ച് ശതമാനം വർധന. അതേ രേഖ പ്രകാരം ലോകത്തിലെ ലിഥിയം നിക്ഷേപത്തിന്റെ 36 ശതമാനം ചിലിയിലാണ്; ചിലിയുടെ ലിഥിയം ഉൽപാദനം 2023-ൽ 44,300 മെട്രിക് ടൺ ലിഥിയം അംശത്തിൽ നിന്ന് 2024-ൽ 49,000 മെട്രിക് ടണ്ണായി വർധിച്ചു. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലിഥിയം നിക്ഷേപമുള്ളത് സലാർ ദെ അറ്റകാമയിലാണെന്നും, രാജ്യത്ത് ഇപ്പോൾ ഉൽപാദന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഉപ്പുപാടം അതാണെന്നും ചിലിയുടെ സാമ്പത്തിക മന്ത്രാലയം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; അവിടെ ഖനന അവകാശമുള്ള ഭൂമി സർക്കാർ ഉൽപാദന വികസന ഏജൻസിയായ കോർഫോയുടേതാണ്, അതുമായുള്ള കരാറുകൾ പ്രകാരം ആൽബെമാർലെയും എസ്‌ക്യുഎം സലാർ എസ്‌പിഎയുമാണ് ആ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്. അതിനാൽ നിക്ഷേപത്തിൽ ചിലി ഒന്നാമതാണെങ്കിലും ഉൽപാദനത്തിൽ രണ്ടാമതാണ്; കാരണം ചിലിയുടെ ലിഥിയം ഏറെയും ഉപ്പുപാടങ്ങൾക്ക് അടിയിലുള്ള ഉപ്പുവെള്ള നിക്ഷേപങ്ങളിലാണ്, അവ ഉൽപാദനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ വർഷങ്ങൾ വേണം. എസ്‌ക്യുഎം സലാർ എസ്‌പിഎയുടെ പാട്ട-പദ്ധതി കരാറുകളിലെ — കാലാവധി 2030 വരെയുള്ളവയിലെ — ഭേദഗതികൾ അംഗീകരിക്കുന്ന കോർഫോയുടെ ഉത്തരവിനും, 2031 മുതൽ 2060 വരെ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്ന, സർക്കാർ ഖനന കമ്പനിയായ കോഡെൽകോയും അതിന്റെ ഉപസ്ഥാപനം മിനേറ താരാർ എസ്‌പിഎയുമായുള്ള പുതിയ പാട്ട-പദ്ധതി കരാറുകൾക്കും കൺട്രോളർ ജനറൽ അനുമതി നൽകി.
ആഗോള ചെമ്പ് ഉൽപാദനത്തിൽ ചിലിയുടെ പങ്ക്:
24 percent
2024-ൽ ചിലിയൻ ഖനന മേഖല ഉൽപാദിപ്പിച്ച ചെമ്പ്:
5.5 million tons
ചിലിയിലുള്ള ലോക ലിഥിയം നിക്ഷേപത്തിന്റെ പങ്ക്:
36 percent
ലിഥിയം ഉൽപാദക രാജ്യങ്ങളിൽ ചിലിയുടെ സ്ഥാനം:
second largest producer of lithium
2024-ൽ ചിലിയുടെ ലിഥിയം ഉൽപാദനം:
49,000 MT
സലാർ ദെ അറ്റകാമയെക്കുറിച്ച് സാമ്പത്തിക മന്ത്രാലയം പറയുന്നത്:
mayor nivel de reservas de litio en el mundo
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചെമ്പും ലിഥിയവുമാണ് സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര, ഭൂമിശാസ്ത്ര പേപ്പറുകളിൽ ചിലി കടന്നുവരുന്ന രണ്ട് ഉൽപന്നങ്ങൾ; നിക്ഷേപത്തിൽ മുന്നിലാകുന്നതും ഉൽപാദനത്തിൽ മുന്നിലാകുന്നതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിലാണ് പരീക്ഷാർഥികൾ മാർക്ക് നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Codelco Corporación Nacional del Cobre de Chile — ചെമ്പ് വ്യാപാരത്തോടൊപ്പം സലാർ ദെ അറ്റകാമയിലെ ലിഥിയം കരാറുകളും ഏറ്റെടുക്കുന്ന ചിലിയുടെ സർക്കാർ ഖനന കമ്പനി.
Corfo Corporación de Fomento de la Producción — സലാർ ദെ അറ്റകാമയിലെ ഖനന അവകാശം കൈവശം വെച്ച്, ലിഥിയം ഉൽപാദകർക്ക് പാട്ടത്തിന് നൽകുന്ന ചിലിയൻ സർക്കാർ ഏജൻസി.
വിശദ വായന
സാന്റിയാഗോയിലെ ഇന്ത്യൻ എംബസി രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് പ്രകാരം ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ മേഖലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ വ്യാപാര പങ്കാളിയാണ് ചിലി. ഇന്ത്യ-ചിലി മുൻഗണനാ വ്യാപാര കരാർ വിപുലീകരിക്കുന്ന കരാർ 2016 സെപ്റ്റംബർ 6-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ ഒപ്പുവെച്ചു; ഇത് കരാറിന്റെ പരിധി ഏകദേശം 474 തീരുവ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് 2829 തീരുവ വിഭാഗങ്ങളായി വർധിപ്പിച്ചു, വിപുലീകരിച്ച കരാർ 2017 മേയിൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഇന്ത്യയും ചിലിയും തമ്മിലുള്ള ഇരട്ട നികുതി ഒഴിവാക്കൽ കരാർ 2020 മാർച്ച് 9-ന് ഒപ്പുവെച്ചു, ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും അനുമതിക്ക് ശേഷം 2022 ഒക്ടോബർ 19 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളും കാറുകളും, മരുന്ന് നിർമിതികൾ, രാസവസ്തുക്കൾ, ഇരുമ്പ്-ഉരുക്ക് ഉൽപന്നങ്ങൾ, വാഹന ഭാഗങ്ങൾ, തുകൽ ഉൽപന്നങ്ങൾ, തുകൽ ചെരിപ്പുകൾ എന്നിവ ചിലിയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചിലിയിലെ ഇന്ത്യൻ നിക്ഷേപം ഏകദേശം 620 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറും, ഇന്ത്യയിലെ ചിലിയൻ നിക്ഷേപം 118 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറുമാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ, അന്റാർട്ടിക്ക, പ്രതിരോധം, വിമാന സേവനങ്ങൾ, കൃഷി, നവ-പുനരുപയോഗ ഊർജം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭൂവിജ്ഞാനവും ധാതു വിഭവങ്ങളും എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും കരാറുകളും ധാരണാപത്രങ്ങളും ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. രക്ഷാസമിതിയിൽ സ്ഥിരാംഗത്വത്തിനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ അവകാശവാദത്തിന് ചിലി പിന്തുണ പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഐടെക് പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ ചിലിയൻ സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് പ്രതിവർഷം 25 സീറ്റുകൾ നൽകുന്നു; നവംബർ 4 ദേശീയ യോഗ ദിനമായി ചിലി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.
വിപുലീകരിച്ച മുൻഗണനാ വ്യാപാര കരാറിന്റെ പരിധി:
2829
മേഖലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ പങ്കാളികളിൽ ചിലിയുടെ സ്ഥാനം:
5th largest trading partner of India in the LAC region
ഇരട്ട നികുതി ഒഴിവാക്കൽ കരാർ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത്:
19 October 2022
ചിലിയിലെ ഇന്ത്യൻ നിക്ഷേപം:
US$620 million
ചിലിയൻ സിവിലിയൻ ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് പ്രതിവർഷം ഐടെക് സീറ്റുകൾ:
25 slots
ചിലിയിലെ ദേശീയ യോഗ ദിനം:
November 4
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രാജ്യാധിഷ്ഠിത ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒരു ഇന്ത്യൻ പരീക്ഷകൻ ഏറ്റവും സാധ്യതയോടെ ചോദിക്കുന്ന ഭാഗം ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബന്ധമാണ്; തീരുവ വിഭാഗങ്ങളുടെ കണക്കും വ്യാപാര കരാറിന്റെ പേരുമാണ് ചോദിക്കപ്പെടുന്ന വിശദാംശങ്ങൾ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
PTA Preferential Trade Agreement — കക്ഷികൾക്കിടയിലുള്ള മുഴുവൻ വ്യാപാരത്തിനുമല്ല, സമ്മതിച്ച തീരുവ വിഭാഗങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ മാത്രം തീരുവ കുറയ്ക്കുന്ന ഒരു വ്യാപാര കരാർ.
ITEC Indian Technical and Economic Cooperation — പങ്കാളി രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്യോഗാർഥികൾക്ക് ധനസഹായത്തോടെ പരിശീലന സീറ്റുകൾ നൽകുന്ന ഇന്ത്യയുടെ പദ്ധതി.
LAC region Latin America and the Caribbean region — ഇന്ത്യയുടെ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യാപാര ക്രമീകരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ, കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങളുടെ കൂട്ടം.
വിശദ വായന
വാർത്തയിലുള്ള ഇന്ത്യ-ചിലി CEPA ചർച്ചകളുടെ പശ്ചാത്തലം: സാന്റിയാഗോയിലെ ഇന്ത്യൻ എംബസിയുടെ ബ്രീഫ് ബന്ധത്തിലെ സ്ഥിരം വസ്തുതകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
നയതന്ത്ര ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചതിന്റെ 60 വർഷം ഇന്ത്യയും ചിലിയും 2009-ൽ ആഘോഷിച്ചു.
ലാറ്റിനമേരിക്കൻ-കരീബിയൻ (LAC) മേഖലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ അഞ്ചാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാര പങ്കാളിയാണ് ചിലി.
ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 2024-ലെ 384 കോടി യുഎസ് ഡോളറിൽ നിന്ന് 2025-ൽ 538 കോടി യുഎസ് ഡോളറായി ഉയർന്നു.
ഏകദേശം 4000 പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാർ (1850 എൻആർഐമാരും 2150 പിഐഒമാരും) ചിലിയിൽ താമസിക്കുന്നു.
ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം:
USD 5.38 bn in 2025
ഇന്ത്യയുടെ LAC വ്യാപാര പങ്കാളികളിൽ ചിലിയുടെ സ്ഥാനം:
5th
പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാർ:
around 4000
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധവും പ്രവാസി കണക്കുകളും അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളിലെ പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
LAC Latin America and the Caribbean — ലാറ്റിനമേരിക്കയും കരീബിയനും ഉൾപ്പെടുന്ന മേഖല.
PIO Person of Indian Origin — ഇന്ത്യൻ വംശജനായ വിദേശ പൗരൻ.
വിശദ വായന
ഇന്നത്തെ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായ ചിലിയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാറുള്ള സ്ഥിരം വസ്തുത: സാഹിത്യത്തിനുള്ള നൊബേൽ ജേതാക്കളായി രണ്ട് ചിലിയൻ കവികളെ നൊബേൽ ഫൗണ്ടേഷൻ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ചിലിയിലെ വിക്കൂഞ്ഞയിൽ ജനിച്ച ഗബ്രിയേല മിസ്ട്രൽ, 'ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ ആദർശാഭിലാഷങ്ങളുടെയും പ്രതീകമായി തന്റെ പേരിനെ മാറ്റിയ' ഗാനാത്മക കവിതയ്ക്ക് 1945-ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം നേടി.
'ഒരു വൻകരയുടെ വിധിയെയും സ്വപ്നങ്ങളെയും മൗലിക ശക്തിയുടെ പ്രവർത്തനത്താൽ ജീവസ്സുറ്റതാക്കുന്ന കവിതയ്ക്ക്' പാബ്ലോ നെരൂദ 1971-ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം നേടി.
സാഹിത്യത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം ലഭിച്ച ആദ്യ ലാറ്റിനമേരിക്കക്കാരിയാണ് മിസ്ട്രൽ.
ഗബ്രിയേല മിസ്ട്രൽ:
Nobel Prize in Literature, 1945
പാബ്ലോ നെരൂദ:
Nobel Prize in Literature, 1971
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രാജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള നൊബേൽ ജേതാക്കളും വർഷവും സമ്മാനവും അവാർഡ്-വ്യക്തി ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്; സാഹിത്യത്തിൽ ആദ്യ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ജേതാവ് മിസ്ട്രൽ ആണെന്നത് ഇഷ്ടവിഷയമാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
വിശദ വായന
ചിലിയുടെ അതിർത്തികളെക്കുറിച്ചുള്ള സ്ഥിരം വസ്തുത, അയൽരാജ്യ ബന്ധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലം: ബൊളീവിയ-ചിലി കേസിൽ 2018 ഒക്ടോബർ 1-ലെ അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതി (ഐസിജെ) വിധി.
മുന്നോട്ടുവച്ച അടിസ്ഥാനങ്ങളൊന്നും ബൊളീവിയയ്ക്ക് പസഫിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് പരമാധികാര പ്രവേശനം നൽകാൻ ചർച്ച നടത്താനുള്ള ബാധ്യത ചിലിക്കുണ്ടെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നില്ലെന്ന് കോടതി നിഗമനത്തിലെത്തി.
കക്ഷികൾക്ക് സംഭാഷണം തുടരുന്നതിന് ഈ കണ്ടെത്തൽ തടസ്സമാകരുതെന്നും കോടതി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ബൊളീവിയയുടെ കരബദ്ധ സ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് കക്ഷികൾക്ക് സന്നദ്ധതയുണ്ടെങ്കിൽ അർഥപൂർണമായ ചർച്ചകൾ സാധ്യമാണെന്നും, അത് ഇരുകക്ഷികളുടെയും പൊതുതാൽപര്യമുള്ള വിഷയമാണെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു.
വിധി:
1 October 2018
കേസ്:
Bolivia v. Chile
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഐസിജെ വിധികളും കരബദ്ധ രാജ്യമെന്ന ആശയവും അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിലും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലും ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
ICJ International Court of Justice — ഹേഗ് ആസ്ഥാനമായ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പ്രധാന നീതിന്യായ സ്ഥാപനം.
Landlocked Landlocked state — സ്വന്തമായി കടൽത്തീരമില്ലാത്ത രാജ്യം.