1 ദശലക്ഷം ഡോളറിന്റെ മൂൺ ബേസ് സ്റ്റുഡന്റ് ചലഞ്ച് (Moon Base Student Challenge) നാസ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഫ്ലോറിഡയിലെ കെന്നഡി സ്പേസ് സെന്റർ വിസിറ്റർ കോംപ്ലക്സിൽ നടന്ന മാക്സ് പവർ പരിപാടിയിലാണ് ഇത് തുറന്നത്. ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിൽ ഒരുക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന നാസയുടെ മൂൺ ബേസിനുള്ള രൂപകൽപനകൾ സമർപ്പിക്കാൻ അമേരിക്കൻ ഹൈസ്കൂൾ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ സംഘങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിദ്യുത് ഉൽപാദനവും സംഭരണവും, നിർമാണം, ജീവൻ നിലനിർത്തുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ, ഉപരിതല സഞ്ചാരം, വിനിമയ ശൃംഖലകൾ, യാത്രികരുടെ സുരക്ഷ എന്നീ ആറു മേഖലകളിലാണ് മത്സരം. മുൻപരിചയം നിർബന്ധമല്ല; സാങ്കേതിക, തൊഴിൽ, അക്കാദമിക് വിഭാഗങ്ങൾക്കെല്ലാം പങ്കെടുക്കാം. നാസ സ്റ്റെം ഗേറ്റ്‌വേ (NASA STEM Gateway) വഴി 2027 ജനുവരി 25 വരെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാം. നാസയുടെ ഓഫീസ് ഓഫ് സ്റ്റെം എൻഗേജ്മെന്റ് മൂൺ ബേസ് പ്രോഗ്രാമിനൊപ്പം ചേർന്നാണ് ഇത് രൂപകൽപന ചെയ്തത്.
സമ്മാനത്തുക:$1 millionബേസ് ഉദ്ദേശിക്കുന്ന സ്ഥലം:the lunar South Poleമത്സര മേഖലകൾ:six, from power and construction to astronaut safetyപ്രഖ്യാപന വേദി:Kennedy Space Center Visitor Complex in Florida
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണ ധ്രുവത്തിലാണ് നാസയുടെ മൂൺ ബേസ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്; ഓഫീസ് ഓഫ് സ്റ്റെം എൻഗേജ്മെന്റ് വഴിയാണ് മത്സരം - പദ്ധതിയും സ്ഥലവും ചോദിക്കാവുന്ന വസ്തുതകളാണ്.
യുഎൻ ഫ്രെയിംവർക്ക് കൺവെൻഷൻ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ചിന്റെ (UN Framework Convention on Climate Change) മുപ്പത്തിയൊന്നാം കക്ഷി സമ്മേളനം തുർക്കിയെയുടെ മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരത്തുള്ള അന്റാലിയയിൽ തുടങ്ങി. ആദ്യ ദിവസം തന്നെ തുർക്കിയെയുടെ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി മുറാത്ത് കുറും കോപ്31 (COP31) അധ്യക്ഷനായി ചുമതലയേറ്റു. കോപ്30ൽ ധാരണയായ സഹ-അധ്യക്ഷ സംവിധാനത്തിൽ ചർച്ചകൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഓസ്ട്രേലിയയുടെ കാലാവസ്ഥാ-ഊർജ മന്ത്രി ക്രിസ് ബോവനാണ്. ഏതാണ്ട് 200 രാജ്യങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നു; 90,000-ലധികം പേർ എത്തുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. സമ്മേളനം നവംബർ 20ന് അവസാനിക്കും. പുരോഗതി വേണ്ടത്ര വേഗത്തിലോ നീതിയുക്തമോ അല്ലെന്ന് യുഎൻ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച് എക്സിക്യൂട്ടീവ് സെക്രട്ടറി സൈമൺ സ്റ്റീൽ പറഞ്ഞു; ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് നടപ്പാക്കലിലേക്ക് നീങ്ങാൻ അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആദ്യ ദിവസം ഭക്ഷ്യ, കൃഷി, ആരോഗ്യ ദിനമായിരുന്നു; ആഗോള ഹരിതഗൃഹ വാതക പുറന്തള്ളലിന്റെ ഏതാണ്ട് മൂന്നിലൊന്ന് ഭക്ഷ്യ-കാർഷിക മേഖലയിൽ നിന്നാണ്. കൃഷിയും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച ഷർം എൽ-ഷെയ്ഖ് പരിപാടി രാജ്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നു. കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായമാണ് ഏറ്റവും കടുത്ത വിഷയമാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.
കോപ്31 അധ്യക്ഷൻ:Murat Kurum, Environment Minister of Türkiyeസമാപനം:20 Novemberപ്രതീക്ഷിക്കുന്ന പങ്കാളികൾ:more than 90,000
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കോപ്31ന്റെ അധ്യക്ഷൻ തുർക്കിയെയുടെ മുറാത്ത് കുറും; സഹ-അധ്യക്ഷ സംവിധാനത്തിൽ ചർച്ചകൾ നയിക്കുന്നത് ഓസ്ട്രേലിയയുടെ ക്രിസ് ബോവൻ. യുഎൻ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച് എക്സിക്യൂട്ടീവ് സെക്രട്ടറി സൈമൺ സ്റ്റീൽ ആണ്; കൃഷിയും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും ഷർം എൽ-ഷെയ്ഖ് പരിപാടിയുടെ വിഷയമാണ്.
തെക്കൻ യെമനിൽ മീസിൽസ്-റുബെല്ല (measles-rubella) വാക്സിനേഷൻ യജ്ഞം ലോകാരോഗ്യ സംഘടന തുടങ്ങി. പതിനൊന്ന് ഗവർണറേറ്റുകളിൽ 6 മുതൽ 59 മാസം വരെ പ്രായമുള്ള 957,196-ലധികം കുട്ടികളാണ് ലക്ഷ്യം. ഗാവി, ദ വാക്സിൻ അലയൻസ് (Gavi, the Vaccine Alliance) ആണ് യജ്ഞത്തിന് പണം നൽകുന്നത്. 2,291 വാക്സിനേഷൻ സംഘങ്ങളെ വിന്യസിക്കും; ഇതിൽ 643 എണ്ണം ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ സ്ഥിരം സംഘങ്ങളും 1,648 എണ്ണം സമൂഹങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സഞ്ചരിക്കുന്ന സംഘങ്ങളുമാണ്. ദുരിതാശ്വാസ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന, അടുത്തിടെ കുടിയിറക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്കും സേവനം കുറവായ മറ്റ് മേഖലകൾക്കും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകും; വിദൂര, എത്തിപ്പെടാൻ പ്രയാസമുള്ള സമൂഹങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സംഘങ്ങൾ എത്തും. ലോകമെമ്പാടും കുട്ടികളുടെ മരണത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ് മീസിൽസ്; റുബെല്ല ഗുരുതരമായ ജന്മവൈകല്യങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാമെന്നും ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വാക്സിൻ കൊണ്ട് തടയാവുന്ന രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം എല്ലാ കുട്ടിക്കും അർഹതയുണ്ടെന്ന് യെമനിലെ ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ പ്രതിനിധി ഡോ. സയ്യിദ് ജാഫർ ഹുസൈൻ പറഞ്ഞു.
ലക്ഷ്യമിടുന്ന കുട്ടികൾ:more than 957,196പ്രായപരിധി:6 to 59 monthsവാക്സിനേഷൻ സംഘങ്ങൾ:2,291 (643 fixed, 1,648 mobile)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പിന്നാക്ക രാജ്യങ്ങളിലെ പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പിന് പണം നൽകുന്ന ആഗോള സ്ഥാപനമാണ് ഗാവി, ദ വാക്സിൻ അലയൻസ്; സനാ തലസ്ഥാനമായ യെമനിലെ പതിനൊന്ന് ഗവർണറേറ്റുകളിൽ 6 മുതൽ 59 മാസം വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികളാണ് ഈ യജ്ഞത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
സെനഗൽ, ഗ്രീസ് തീരങ്ങളിൽ ഒരു വാരാന്ത്യത്തിൽ നടന്ന കപ്പൽ ദുരന്തങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞത് 56 പേർ മരിച്ചതായി ഇന്റർനാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ മൈഗ്രേഷൻ (International Organization for Migration) അറിയിച്ചു. ഡാകറിനും സെന്റ് ലൂയിസിനും ഇടയിലുള്ള ലൂംപൂളിന് സമീപം വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ സെനഗൽ തീരത്ത് കുടിയേറ്റ ബോട്ട് മറിഞ്ഞ് കുറഞ്ഞത് 34 പേർ മരിച്ചു; ഒരാളെ മാത്രമാണ് രക്ഷിക്കാനായത്. കിഴക്കൻ ലിബിയയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ബോട്ടുകളിൽ ക്രീറ്റിന് തെക്ക് നടന്ന രണ്ട് വേറിട്ട സംഭവങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞത് 22 പേർ മരിച്ചു. ഒന്നിൽ ഗ്രീക്ക് അധികൃതർ 28 സുഡാൻ കുടിയേറ്റക്കാരെ രക്ഷിച്ചു, എട്ട് മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു; മറ്റൊന്നിൽ ഒരു ചരക്ക് കപ്പൽ അപകടത്തിലായ ബോട്ട് കണ്ടു, 18 പേരെ രക്ഷിച്ചു, 14 മൃതദേഹങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തു. ഈ വർഷം ഇതുവരെ വെസ്റ്റേൺ ആഫ്രിക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് റൂട്ടിൽ (Western African Atlantic Route) കുറഞ്ഞത് 454 മരണങ്ങളും തിരോധാനങ്ങളും ഐഒഎം (IOM) രേഖപ്പെടുത്തി; ഇത് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ കണക്ക് മാത്രമാണെന്നും അവർ പറയുന്നു. കടത്ത് സംഘങ്ങൾ നിരാശയിൽ നിന്ന് ലാഭം കൊയ്യുന്നുവെന്ന് ഐഒഎം ഡയറക്ടർ ജനറൽ ആമി പോപ്പ് പറഞ്ഞു.
വാരാന്ത്യത്തിലെ മരണം:at least 56സെനഗൽ തീരത്ത് മരണം:at least 34ഈ വർഷം ഈ പാതയിലെ മരണം:at least 454
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: യുഎൻ കുടിയേറ്റ ഏജൻസിയാണ് ഐഒഎം; ഡയറക്ടർ ജനറൽ ആമി പോപ്പ്. പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് കാനറി ദ്വീപുകളിലേക്കുള്ള പാതയാണ് വെസ്റ്റേൺ ആഫ്രിക്കൻ അറ്റ്ലാന്റിക് റൂട്ട്.
അക്രമ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഒക്ടോബർ അവസാനം മുതൽ എത്യോപ്യയിൽ നിന്ന് വടക്കൻ കെനിയയിലെ മൊയാലെ മേഖലയിലേക്ക് 50,000-ഓളം പേർ അതിർത്തി കടന്നു. ഇന്റർനാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ മൈഗ്രേഷനും (IOM) പങ്കാളികളും അടിയന്തര ധനസഹായം ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഐഒഎം, മറ്റ് യുഎൻ ഏജൻസികൾ, സർക്കാരിതര സംഘടനകൾ എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ കെനിയൻ അധികൃതർ 758 കുടുംബങ്ങളിൽ വേഗ പരിശോധന നടത്തി. പരിശോധിച്ച കുടുംബങ്ങളിൽ 96 ശതമാനവും പ്രധാനമായും എത്യോപ്യയിലെ ഒറോമിയ, സൊമാലി മേഖലകളിൽ നിന്നാണ് വന്നതെന്ന് കണ്ടെത്തി; പത്തിൽ ഒൻപത് പേരും തങ്ങളുടെ ഗ്രാമം മുഴുവനായി ഒഴിഞ്ഞുപോയെന്ന് പറഞ്ഞു. 71 ശതമാനത്തിന് ആവശ്യത്തിന് ഭക്ഷണമില്ല; 80 ശതമാനം ഭക്ഷണമാണ് ഏറ്റവും അടിയന്തര ആവശ്യമെന്ന് പറയുന്നു; 44 ശതമാനത്തിന് ആവശ്യത്തിന് കുടിവെള്ളമില്ല. എത്തിയവരിൽ പകുതിയിലധികം കുട്ടികളാണ്, പലരും അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെ. മിക്കവരും മൊയാലെയിൽ ബന്ധുക്കളോടോ ആതിഥേയ കുടുംബങ്ങളോടോ ഒപ്പമാണ്; മറ്റുള്ളവർ സ്കൂളുകളിലും താൽക്കാലിക കേന്ദ്രങ്ങളിലും, ചിലർ തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളിലും. ഭക്ഷണം, വെള്ളം, പാർപ്പിടം എന്നിവയുടെ ഗുരുതരമായ കുറവ് കുടുംബങ്ങൾ നേരിടുന്നുവെന്ന് ഐഒഎം കെനിയ ചീഫ് ഓഫ് മിഷൻ നൊമാഗുഗു എൻകൂബെ പറഞ്ഞു.
അതിർത്തി കടന്നവർ:roughly 50,000 since late Octoberപരിശോധിച്ച കുടുംബങ്ങൾ:758ഭക്ഷണം ഏറ്റവും വലിയ ആവശ്യമെന്ന് പറയുന്നവർ:80 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എത്യോപ്യ-കെനിയ അതിർത്തിയിലാണ് മൊയാലെ; വന്നവർ പ്രധാനമായും എത്യോപ്യയിലെ ഒറോമിയ, സൊമാലി മേഖലകളിൽ നിന്നാണ്; കെനിയൻ അധികൃതരോടൊപ്പം വേഗ പരിശോധന നടത്തിയത് ഐഒഎം ആണ്.
വെള്ളിയാഴ്ച രാത്രി മുതൽ വാരാന്ത്യം മുഴുവൻ ഗാസയിൽ കനത്ത മഴയും ശക്തമായ കാറ്റും ഉണ്ടായി; നവംബർ 8 വരെയുള്ള കണക്കുകളോടെ യുഎൻ ഓഫീസ് ഫോർ ദ കോ ഓർഡിനേഷൻ ഓഫ് ഹ്യൂമാനിറ്റേറിയൻ അഫയേഴ്സ് (UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs) റിപ്പോർട്ട് പുറത്തിറക്കി. ദെയ്ർ അൽ ബലാഹിന് പടിഞ്ഞാറുള്ള അൽ ബെർക്ക റിസർവോയറിൽ മണൽക്കൂന കൂടാരങ്ങളിലേക്ക് ഇടിഞ്ഞുവീണ് മൂന്ന് കുട്ടികൾ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ച് പേർ മരിച്ചു; ഒരു ശിശു മുങ്ങിമരിച്ചു. ജനസംഖ്യയുടെ ഏതാണ്ട് 65 ശതമാനമായ 1.4 ദശലക്ഷത്തോളം പേർ കൂടാരങ്ങളിലോ താൽക്കാലിക പാർപ്പിടങ്ങളിലോ ആണ് താമസിക്കുന്നത്. 6,000-ലധികം കുടുംബ കൂടാരങ്ങൾ നശിച്ചു, 17,400 എണ്ണത്തിന് കേടുപാട് സംഭവിച്ചു; ചിലയിടങ്ങളിൽ വെള്ളം 1.5 മീറ്റർ വരെ ഉയർന്നു; ഗാസയിലെ അഞ്ച് ഗവർണറേറ്റുകളെയും ബാധിച്ചു. സിവിൽ ഡിഫൻസിന് 2,166 സഹായ വിളികൾ ലഭിച്ചു, 218 എണ്ണത്തിൽ മാത്രം പ്രതികരിക്കാനായി. ഏകദേശം 55,000 കുട്ടികൾക്ക് സേവനം നൽകുന്ന 55-ലധികം പഠന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വെള്ളം കയറി; പ്രളയജലം സ്ഫോടക വസ്തുക്കൾ പുറത്തെടുക്കുകയോ നീക്കുകയോ ചെയ്യാമെന്ന് മൈൻ ആക്ഷൻ പങ്കാളികൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഗാസയ്ക്കുള്ളിലെ കൂടാരങ്ങളുടെയും ടാർപോളിന്റെയും ശേഖരം ഏതാണ്ട് തീർന്നു; പുറത്ത് 150,000-ലധികം കൂടാരങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇതിൽ 117,000-ഓളം അൽ-അരീഷിൽ ഈജിപ്ഷ്യൻ റിലീഫ് കമ്മിറ്റിയുടെ പക്കലാണ്.
നശിച്ച കൂടാരങ്ങൾ:more than 6,000കേടുപാട് സംഭവിച്ചവ:17,400കൂടാരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ:about 1.4 million, roughly 65 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒച്ച (OCHA) എന്നത് യുഎൻ ഓഫീസ് ഫോർ ദ കോ ഓർഡിനേഷൻ ഓഫ് ഹ്യൂമാനിറ്റേറിയൻ അഫയേഴ്സ് ആണ്; ഗാസയിൽ അഞ്ച് ഗവർണറേറ്റുകളുണ്ട്; പ്രളയ സഹായത്തിൽ പരാമർശിച്ച സ്ഥലങ്ങൾ ദെയ്ർ അൽ ബലാഹും ഈജിപ്തിലെ അൽ-അരീഷും ആണ്.
അന്റാലിയയിൽ നടന്ന ആഗോള കാലാവസ്ഥാ അജൻഡയിൽ ആരോഗ്യം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉന്നതതല വട്ടമേശയിൽ, കാലാവസ്ഥാ നയതന്ത്രത്തിൽ ആരോഗ്യം എങ്ങനെ ഇടംപിടിച്ചു എന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization) വിശദീകരിച്ചു. കോപ്31 ആതിഥേയ രാജ്യമായ തുർക്കിയെ അന്റാലിയ ഇനിഷ്യേറ്റീവ് ഫോർ ഹെൽത്ത് റെസിലിയൻസ് (Antalya Initiative for Health Resilience) തുടങ്ങി. അഞ്ച് അധ്യക്ഷ കാലയളവുകളിലൂടെ പിന്നോട്ട് നീളുന്ന ഒരു ശൃംഖല ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ (WHO) ഡയറക്ടർ ജനറൽ വിവരിച്ചു. ബെലേം ഹെൽത്ത് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ (Belém Health Action Plan) ബ്രസീലിന്റെ സംഭാവനയായിരുന്നു; ബാകു കോപ് പ്രസിഡൻസീസ് കോളിഷൻ ഫോർ ക്ലൈമറ്റ് ആൻഡ് ഹെൽത്ത് രൂപീകരിച്ചത് അസർബൈജാനാണ്. ഒരു കോപ്പിലെ ആദ്യ ആരോഗ്യ ദിനം വന്നത് യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്‌സിൽ നിന്നാണ്; പോഷണത്തെ കാലാവസ്ഥാ ചോദ്യവുമായി ചേർത്തുകെട്ടിയത് ഈജിപ്തും. അഞ്ചിൽ ഏറ്റവും ആദ്യത്തേത് യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡമായിരുന്നു; കുറഞ്ഞ കാർബൺ ഉള്ളതും കാലാവസ്ഥയെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിവുള്ളതുമായ ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച അവരുടെ പ്രതിജ്ഞകളാണ് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ അലയൻസ് ഫോർ ട്രാൻസ്‌ഫോർമേറ്റീവ് ആക്ഷൻ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ആൻഡ് ഹെൽത്ത് (WHO Alliance for Transformative Action on Climate and Health) ആയി വളർന്നത്. അലയൻസും ബെലേം പ്ലാനും അന്റാലിയ ഇനിഷ്യേറ്റീവും ഒരേ സംവിധാനമായി പ്രവർത്തിക്കണമെന്നും, ചർച്ചാ രേഖകളിലും കാലാവസ്ഥാ ധനസഹായത്തിലും ആരോഗ്യം ഇടംപിടിക്കണമെന്നും ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ ആവശ്യപ്പെട്ടു. കോപ്32ന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന എത്യോപ്യയാണ് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ പേരെടുത്തു പറഞ്ഞ അടുത്ത പങ്കാളി.
പുതിയ പദ്ധതി:Antalya Initiative for Health Resilience (Türkiye)അടുത്ത ആതിഥേയൻ:Ethiopia, for COP32
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എടാക് (ATACH) എന്നത് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ അലയൻസ് ഫോർ ട്രാൻസ്‌ഫോർമേറ്റീവ് ആക്ഷൻ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ആൻഡ് ഹെൽത്ത് ആണ്; ബെലേം ഹെൽത്ത് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ ബ്രസീലിന്റെ അധ്യക്ഷ കാലത്തും അന്റാലിയ ഇനിഷ്യേറ്റീവ് ഫോർ ഹെൽത്ത് റെസിലിയൻസ് തുർക്കിയെയുടെ കാലത്തും വന്നു; കോപ്32ന്റെ ആതിഥേയൻ എത്യോപ്യയാണ്.
എൽ നിനോ (El Nino) ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് 11 ട്രില്യൺ ഡോളർ വരെ നഷ്ടമുണ്ടാക്കുകയും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യാമെന്ന് ഇന്റർനാഷണൽ ഫണ്ട് ഫോർ അഗ്രിക്കൾച്ചറൽ ഡെവലപ്മെന്റിന്റെ (International Fund for Agricultural Development) പുതിയ റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ചെറുകിട ഭക്ഷ്യോൽപാദകരെയും ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെയും ഒരേസമയം ബാധിക്കുന്ന പല കാലാവസ്ഥാ-സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് റിപ്പോർട്ട് എൽ നിനോയെ കാണുന്നത്. ആഗോള ഊർജ, വളം ആഘാതങ്ങൾ ഒരേ നടീൽ കാലയളവിൽ തന്നെ ഉൽപാദനം മുതൽ ഗതാഗതവും വിതരണവും വരെ ഭക്ഷ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ചെലവ് ഉയർത്തിയെന്ന് അത് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഒറ്റപ്പെട്ട ഇടപെടലുകളിൽ നിക്ഷേപിച്ചാൽ പ്രതിരോധശേഷി ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ഐഎഫ്എഡി (IFAD) പ്രസിഡന്റ് ആൽവാരോ ലാറിയോ പറഞ്ഞു. ഈ വ്യത്യാസത്തിന് ഫണ്ടിന്റെ മോഡലിങ് ഒരു കണക്ക് നൽകുന്നു. ഇൻഷുറൻസ് പോലെ ധനസഹായം മാത്രം കിട്ടുന്ന കർഷകന്റെ വരുമാന ഇടിവ് 9.8 ശതമാനം തടയപ്പെടുന്നു. വിത്തും വളവും, വിപണി പ്രവേശനവും, പണവും ഒരുമിച്ച് നൽകിയാൽ ആ കണക്ക് ഏതാണ്ട് ഇരട്ടിയാകും - 18.7 ശതമാനം; വരൾച്ചയും വിലക്കയറ്റവും ഒരേ സീസണിൽ വരുമ്പോൾ ഇതാണ് നിർണായകം. വായ്പയും കാലാവസ്ഥാ ഇൻഷുറൻസും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സേവനങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് നൽകുന്ന നിക്ഷേപമാണ് റിപ്പോർട്ട് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത്.
സാധ്യമായ ആഗോള നഷ്ടം:up to $11 trillionധനസഹായം മാത്രം കുറയ്ക്കുന്ന നഷ്ടം:9.8 per centസംയുക്ത നിക്ഷേപം കുറയ്ക്കുന്ന നഷ്ടം:18.7 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഗ്രാമീണ ദാരിദ്ര്യവും കൃഷിയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന യുഎൻ ഫണ്ടാണ് ഐഎഫ്എഡി; പ്രസിഡന്റ് ആൽവാരോ ലാറിയോ. എൽ നിനോയുടെ സാധ്യമായ നഷ്ടം 11 ട്രില്യൺ ഡോളർ വരെയെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
യുക്രെയ്‌നിന്റെ ഊർജ സംവിധാനത്തിനുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ തുടരുന്നതിനിടെ യുഎൻ രക്ഷാസമിതി (UN Security Council) യുക്രെയ്‌ൻ വിഷയത്തിൽ യോഗം ചേർന്നു. സെപ്റ്റംബറിൽ 328 സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, 2,105 പേർക്ക് പരിക്കേറ്റു എന്നാണ് യുഎൻ കണക്ക്; മുൻവർഷത്തെ അതേ മാസത്തേക്കാൾ 85 ശതമാനം കൂടുതലാണിത്. ഒക്ടോബറിൽ തലസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്ന് വൈദ്യുതി നിലയങ്ങൾ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; കീവിൽ 6,00,000 പേർക്ക് വിതരണം നിലച്ചു. തണുത്തതും ഇരുണ്ടതുമായ ഒരു ശൈത്യകാലം ലക്ഷങ്ങൾ വീണ്ടും നേരിടേണ്ടിവരുമെന്നാണ് യുഎന്നിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്. നവംബർ 2ന് സപ്പോറീഷ്യ മേഖലയിലെ കൊമിഷുവാഖയിൽ ഒരു സഹായ കേന്ദ്രത്തിന് മേൽ ബോംബ് വീണ് 43-ലധികം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കരിങ്കടലിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിനുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ നാവിഗേഷനും ആഗോള ഭക്ഷ്യ വിതരണവും അപകടത്തിലാക്കുന്നു. അമേരിക്ക മധ്യസ്ഥനായി നവംബർ 10, 11 തീയതികളിൽ അബുദാബിയിൽ റഷ്യയും യുക്രെയ്‌നുമായി നടക്കുന്ന ചർച്ചകളുടെ തലേന്നാണ് യോഗം ചേർന്നത്.
സെപ്റ്റംബറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട സാധാരണക്കാർ:328സെപ്റ്റംബറിൽ പരിക്കേറ്റവർ:2,105കീവിൽ വൈദ്യുതി നഷ്ടമായവർ:600,000
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാനവും സുരക്ഷയും ചുമതലയുള്ള അവയവമാണ് യുഎൻ രക്ഷാസമിതി; ഒരു മാസത്തിൽ 328 സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതും 2,105 പേർക്ക് പരിക്കേറ്റതും, സപ്പോറീഷ്യയിലെ കൊമിഷുവാഖ ആക്രമണവും ആണ് ഇവിടത്തെ നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുതകൾ.
എൽ നിനോ (El Niño) കാലാവസ്ഥാ പ്രതിഭാസം ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് 11 ട്രില്യൺ ഡോളർ വരെ നഷ്ടമുണ്ടാക്കാമെന്ന് ഇന്റർനാഷണൽ ഫണ്ട് ഫോർ അഗ്രിക്കൾച്ചറൽ ഡെവലപ്മെന്റിന്റെ (IFAD) പുതിയ റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ ഗ്രാമീണ ദാരിദ്ര്യത്തിനെതിരെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന യുഎൻ ഏജൻസിയായ ഐഎഫ്എഡി തിങ്കളാഴ്ചയാണ് റിപ്പോർട്ട് പുറത്തിറക്കിയത്. ചെറുകിട ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പാദകരെ ബാധിക്കുന്ന ഒന്നിലധികം കാലാവസ്ഥാ-സാമ്പത്തിക ആഘാതങ്ങളിൽ ഒന്നായാണ് റിപ്പോർട്ട് എൽ നിനോയെ കാണുന്നത്. 2026-ൽ ഊർജ, വളം വിലക്കയറ്റം ഒറ്റ വിളവിറക്കൽ കാലത്തിനുള്ളിൽ ഭക്ഷ്യമേഖലയിലെ ചെലവ് കൂട്ടിയെന്നും റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കർഷകരെ വിപണി, ഉൽപ്പാദനോപാധികൾ, സാങ്കേതികവിദ്യ, വായ്പ, കാലാവസ്ഥാ ഇൻഷുറൻസ് എന്നിവയുമായി ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നിക്ഷേപങ്ങളാണ് ഐഎഫ്എഡി ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഇൻഷുറൻസ് പോലുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം മാത്രമാകുമ്പോൾ കാർഷിക വരുമാന നഷ്ടം 9.8 ശതമാനം കുറയുമ്പോൾ, ഉൽപ്പാദനോപാധിയും വിപണിയും ധനസഹായവും ചേർത്താൽ 18.7 ശതമാനം കുറയുമെന്ന് അവരുടെ പഠനം കണ്ടെത്തി. ഒറ്റപ്പെട്ട ഇടപെടലുകളല്ല, പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച നിക്ഷേപങ്ങളാണ് അതിജീവനശേഷി ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്ന് ഐഎഫ്എഡി പ്രസിഡന്റ് അൽവാരോ ലാരിയോ പറഞ്ഞു.
എൽ നിനോയുടെ സാധ്യതാ നഷ്ടം:$11 trillionസാമ്പത്തിക സഹായം മാത്രമാകുമ്പോൾ നഷ്ടക്കുറവ്:9.8 per centസംയോജിത നിക്ഷേപത്തിൽ നഷ്ടക്കുറവ്:18.7 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഗ്രാമീണ ദാരിദ്ര്യത്തിനെതിരായ യുഎൻ ഏജൻസിയായ ഐഎഫ്എഡിയും (IFAD) എൽ നിനോ പോലുള്ള കാലാവസ്ഥാ ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അതിന്റെ റിപ്പോർട്ടുകളും യുപിഎസ്‌സി (UPSC), ബാങ്ക് പരീക്ഷകളിൽ പതിവാണ്.
സെർബിയയിൽ പുതുതായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നാഷണൽ അസംബ്ലിയുടെ (National Assembly) ആദ്യ സമ്മേളനം നവംബർ 17-ന് ചേരുമെന്ന് സ്ഥാനമൊഴിയുന്ന സ്പീക്കർ അന ബ്രനാബിച്ച് ഞായറാഴ്ച അറിയിച്ചു. ഒക്ടോബർ 25-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 250-ൽ 140 സീറ്റ് നേടി സ്റ്റുഡന്റ് ലിസ്റ്റ് (Student List) കേവല ഭൂരിപക്ഷം സ്വന്തമാക്കി. മുൻ പ്രസിഡന്റ് അലക്സാണ്ടർ വുചിച്ചിന്റെ സെർബിയൻ പ്രോഗ്രസീവ് പാർട്ടി (SNS) നയിച്ച സഖ്യത്തിന് 103 സീറ്റും ന്യൂനപക്ഷ ലിസ്റ്റുകൾക്ക് ബാക്കി ഏഴും ലഭിച്ചു. റിപ്പബ്ലിക് ഇലക്ടറൽ കമ്മീഷൻ (Republic Electoral Commission) നവംബർ 5-ന് അന്തിമ ഫലറിപ്പോർട്ട് അംഗീകരിച്ചു. സ്പീക്കറെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുവരെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന അംഗമായ സ്റ്റോയൻ റാഡെനോവിച്ച് സമ്മേളനം നിയന്ത്രിക്കും. അസംബ്ലി രൂപീകരിച്ച ശേഷം പുതിയ സർക്കാരിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പരമാവധി 90 ദിവസമുണ്ട്. 2024 നവംബറിൽ ഒരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ മേലാപ്പ് തകർന്ന് 16 പേർ മരിച്ചതിനെ തുടർന്നുണ്ടായ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽനിന്നാണ് സ്റ്റുഡന്റ് ലിസ്റ്റ് രൂപംകൊണ്ടത്.
സ്റ്റുഡന്റ് ലിസ്റ്റിന്റെ സീറ്റ്:140ആകെ സീറ്റ്:250സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാനുള്ള സമയം:90 days
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു യൂറോപ്യൻ രാജ്യത്തെ പാർലമെന്റിലെ പുതിയ ഭൂരിപക്ഷം, അവിടത്തെ നിയമനിർമാണ സഭയുടെ പേരും അംഗബലവും, തലസ്ഥാനം എന്നിവ ലോകകാര്യ ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരൻ എം ജോൺ ഹാരിസണിന്റെ ദി എൻഡ് ഓഫ് എവരിതിങ് (The End of Everything) എന്ന നോവലിന് 2026-ലെ ബുക്കർ പുരസ്കാരം (Booker Prize) ലഭിച്ചു. 81-ാം വയസ്സിൽ പുരസ്കാരം നേടിയ അദ്ദേഹമാണ് ബുക്കറിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ജേതാവ്. ലണ്ടനിലെ ഓൾഡ് ബില്ലിങ്സ്ഗേറ്റിൽ തിങ്കളാഴ്ച നടന്ന ചടങ്ങിലാണ് പ്രഖ്യാപനം; 50,000 പൗണ്ടാണ് സമ്മാനത്തുക. ഒരു ദുരന്തത്തിന് ശേഷമുള്ള സമീപഭാവിയിലെ ബ്രിട്ടനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 13-ാമത്തെ ഈ നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലം; ഐഗെറ്റി (iGhetti) എന്ന അജ്ഞാത ജീവികൾ ഉപേക്ഷിച്ച വസ്തുക്കൾ കടൽത്തീരത്തുനിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന ഫിലിപ്പ് ടെന്നന്റാണ് കേന്ദ്രകഥാപാത്രം. നിർമിതബുദ്ധിയുടെ (Artificial Intelligence) രൂപകമായി പല നിരൂപകരും ഇതിനെ വായിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും 2008-ലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയാണ് കഥയ്ക്ക് പ്രേരണയായതെന്ന് ഹാരിസൺ പറയുന്നു. 163 പുസ്തകങ്ങളിൽനിന്ന് 13 എണ്ണത്തിന്റെ ലോങ്ലിസ്റ്റും ആറെണ്ണത്തിന്റെ ഷോർട്ട്ലിസ്റ്റും തയ്യാറാക്കിയാണ് വിജയിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. സ്പെക്കുലേറ്റീവ് ഫിക്ഷനിലെ ഒരു ധാരയ്ക്ക് ന്യൂ വിയേർഡ് (New Weird) എന്ന പേര് നൽകിയത് ഹാരിസണാണ്; ബുക്കറിന് അദ്ദേഹം നാമനിർദേശം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ഇതാദ്യമായാണ്.
പുരസ്കാരം നേടിയ നോവൽ:The End of Everythingസമ്മാനത്തുക:£50,000സമർപ്പിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ:163 submissions
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ബുക്കർ പുരസ്കാരം, പുതിയ ജേതാവും നോവലും, ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ജേതാവ് തുടങ്ങിയ റെക്കോർഡുകൾ എന്നിവ പുരസ്കാര ചോദ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമാണ്.
അന്റാലിയയിൽ തുടങ്ങിയ കോപ്31 കാലാവസ്ഥാ ചർച്ചകൾക്ക് പിന്നിലെ കണക്കുകൾ വിശദീകരിക്കുന്ന പശ്ചാത്തല കുറിപ്പാണിത്. യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷന്റെ ജോയിന്റ് റിസർച്ച് സെന്ററിന്റെയും (Joint Research Centre) ഇന്റർനാഷണൽ എനർജി ഏജൻസിയുടെയും (International Energy Agency) കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2025ൽ ആഗോള ഹരിതഗൃഹ വാതക പുറന്തള്ളൽ 54.1 ബില്യൺ ടണ്ണിലെത്തി; 2024നേക്കാൾ 0.7 ശതമാനവും 1990നേക്കാൾ 68.5 ശതമാനവും കൂടുതലാണിത്. 1970ൽ ഇത് ഏകദേശം 23 ബില്യൺ ടൺ ആയിരുന്നു. 2025ലെ ആകെ തുകയിൽ കാർബൺ ഡയോക്‌സൈഡ് 73.8 ശതമാനവും മീഥേൻ 17.6 ശതമാനവും നൈട്രസ് ഓക്‌സൈഡ് 5.3 ശതമാനവും ഫ്ലൂറിനേറ്റഡ് വാതകങ്ങൾ 3.3 ശതമാനവും ആയിരുന്നു. മേഖല തിരിച്ച് വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം ഏതാണ്ട് 30 ശതമാനം, വ്യവസായം 21 ശതമാനം, ഗതാഗതം 16 ശതമാനം, കൃഷി 12 ശതമാനം, കൽക്കരി-എണ്ണ-വാതക ഖനനം 11 ശതമാനം, കെട്ടിടങ്ങൾ 6.6 ശതമാനം, മാലിന്യം 3.6 ശതമാനം. ഏതാണ്ട് 16 ബില്യൺ ടൺ, അതായത് 29.5 ശതമാനവുമായി ചൈനയാണ് ഏറ്റവും വലിയ പുറന്തള്ളൽ രാജ്യം; 6.02 ബില്യൺ ടൺ, അതായത് 11.1 ശതമാനവുമായി അമേരിക്ക രണ്ടാമത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യം മുതലുള്ള ആകെ കാർബൺ ഡയോക്‌സൈഡിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് 23.5 ശതമാനവും ചൈനയ്ക്ക് 15.4 ശതമാനവും എന്നാണ് ഗ്ലോബൽ കാർബൺ ബജറ്റിന്റെ (Global Carbon Budget) കണക്ക്.
2025ലെ ആകെ പുറന്തള്ളൽ:54.1 billion tonnesകാർബൺ ഡയോക്‌സൈഡിന്റെ പങ്ക്:73.8 per centഏറ്റവും വലിയ പുറന്തള്ളൽ രാജ്യം:China, 29.5 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വാർഷിക പുറന്തള്ളൽ കണക്കുകളുടെ സ്രോതസ്സുകൾ യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷന്റെ ജോയിന്റ് റിസർച്ച് സെന്ററും ഇന്റർനാഷണൽ എനർജി ഏജൻസിയുമാണ്; ആകെ കാർബൺ ഡയോക്‌സൈഡ് നൽകുന്നത് ഗ്ലോബൽ കാർബൺ ബജറ്റ്. ഏറ്റവും വലിയ പുറന്തള്ളൽ മേഖല വൈദ്യുതി ഉൽപാദനമാണ്.