2022 ഫെബ്രുവരിയിലെ റഷ്യയുടെ പൂർണ്ണതോതിലുള്ള അധിനിവേശത്തിനു ശേഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധാരണക്കാർ ഇരകളായത് ഈ വർഷമാണെന്ന് യുക്രെയ്നിലെ യുഎൻ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് മോണിറ്ററിങ് മിഷൻ (HRMMU) നവംബർ 17-ന് അറിയിച്ചു. 2026 ഒക്ടോബറിൽ 372 സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 1,981 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു; മുൻവർഷം ഒക്ടോബറിനേക്കാൾ 95 ശതമാനം കൂടുതൽ. 2026-ലെ ആദ്യ പത്തു മാസത്തെ മരണം 2025-ലെ ആകെ മരണത്തെക്കാൾ കൂടുതലാണ്. 2022 ഫെബ്രുവരി മുതൽ ഏകദേശം 18,000 സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ഏകദേശം 58,000 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ദൂരെനിന്ന് തൊടുക്കുന്ന മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളുമാണ് പകുതിയിലേറെ ഇരകൾക്കും കാരണം; ഒക്ടോബറിൽ ഗ്ലൈഡ് ബോംബ് മരണങ്ങളും കുത്തനെ കൂടി. നവംബർ 2-ന് സഹായം വാങ്ങാൻ ആളുകൾ ഒത്തുകൂടിയ കൊമിഷുവാഖയിലെ സ്കൂളിൽ ബോംബ് വീണ് 72 പേർ മരിച്ചതായി യുക്രെയ്ൻ അധികൃതർ അറിയിച്ചു. സാധാരണക്കാരെയും സഹായപ്രവർത്തകരെയും സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് യുഎൻ മാനുഷികകാര്യ ഓഫീസായ ഒച്ച (OCHA) വീണ്ടും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
ഒക്ടോബറിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവർ:372ഒക്ടോബറിൽ പരിക്കേറ്റവർ:1,9812022 ഫെബ്രുവരി മുതൽ:almost 18,000
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒഎച്ച്സിഎച്ച്ആർ, ഒച്ച തുടങ്ങിയ യുഎൻ സ്ഥാപനങ്ങളും യുഎൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ പദവിയും റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്.
യുഎൻ പരിസ്ഥിതി പദ്ധതിയും (UNEP) ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും (WHO) ചേർന്ന് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ദ സയൻസ് ഓൺ എൻഡോക്രൈൻ-ഡിസ്റപ്റ്റിങ് കെമിക്കൽസ് 2026 (State of the Science on Endocrine-Disrupting Chemicals 2026) നവംബർ 17-ന് പുറത്തിറക്കി. 2012-നു ശേഷം ഈ വിഷയത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ പ്രധാന ആഗോള അവലോകനമാണിത്. എൻഡോക്രൈൻ-ഡിസ്റപ്റ്റിങ് കെമിക്കൽസ് (EDCs) ശരീരത്തിലെ ഹോർമോണുകളെ തകരാറിലാക്കുന്നു; രക്തം, മുലപ്പാൽ, പൊക്കിൾക്കൊടിരക്തം എന്നിവയിൽ ഇവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യുൽപ്പാദനശേഷി, മസ്തിഷ്കവികാസം, തൈറോയ്ഡ്, ഉപാപചയം, പ്രതിരോധശേഷി, ഹൃദയം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ദോഷവുമായി ഇവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കൂടുതൽ ശക്തമായ തെളിവുകൾ റിപ്പോർട്ടിലുണ്ട്. മത്സ്യങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, ഉഭയജീവികൾ, സസ്തനികൾ എന്നിവയിലും പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിനും വളർച്ചയ്ക്കും ദോഷം കാണുന്നു. ലോകത്ത് 3,50,000-ലേറെ രാസവസ്തുക്കളും മിശ്രിതങ്ങളും ഉപയോഗത്തിനായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ചെറിയൊരു പങ്കേ ഹോർമോൺ ഫലത്തിനായി പരിശോധിച്ചിട്ടുള്ളൂ. നവംബർ 20 വരെ ജനീവയിൽ നടക്കുന്ന ഗ്ലോബൽ ഫ്രെയിംവർക്ക് ഓൺ കെമിക്കൽസിന്റെ (Global Framework on Chemicals) ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനത്തിലാണ് റിപ്പോർട്ട് പുറത്തിറക്കിയത്.
മുൻ ആഗോള അവലോകനം:2012രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രാസവസ്തുക്കൾ:more than 350,000പ്രകാശന വേദി:Geneva
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന യുഎൻ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഇഡിസികൾ എന്താണ്, യുഎൻഇപിയുടെ ആസ്ഥാനം എന്നിവ ശാസ്ത്ര-പരിസ്ഥിതി ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ജർമൻ സന്നദ്ധസംഘടനയായ ജർമൻവാച്ച് (Germanwatch) അന്റാലിയയിലെ കോപ്31-ൽ പുറത്തിറക്കിയ ക്ലൈമറ്റ് റിസ്ക് ഇൻഡക്സ് 2027 (Climate Risk Index 2027) പ്രകാരം കഴിഞ്ഞ മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടിൽ തീവ്ര കാലാവസ്ഥ ഏറ്റവും ബാധിച്ചത് ഡൊമിനിക്ക, മ്യാൻമർ, ഹോണ്ടുറാസ് എന്നിവയെയാണ്. 178 രാജ്യങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്ന സൂചിക മരണം, ബാധിക്കപ്പെട്ടവർ, സാമ്പത്തികനഷ്ടം എന്നിവ കണക്കിലെടുക്കുന്നു. 1996-നും 2025-നുമിടയിൽ തീവ്ര കാലാവസ്ഥ 9,16,000-ലേറെ പേരുടെ ജീവനെടുക്കുകയും 550 കോടിയിലേറെ (5.5 billion) പേരെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്തു. മരണങ്ങളിൽ 40 ശതമാനത്തിനും കാരണം ഉഷ്ണതരംഗമാണ്; ഏറ്റവുമധികം ആളുകളെ ബാധിച്ചത് വെള്ളപ്പൊക്കവും. 2025-ലെ മാത്രം റാങ്കിങ്ങിൽ ഹറിക്കേൻ മെലിസയെ തുടർന്ന് ജമൈക്ക ഒന്നാമതെത്തി; ശ്രീലങ്കയും സ്പെയിനുമാണ് തൊട്ടുപിന്നിൽ. ഹറിക്കേൻ മിച്ച് വരുത്തിയ നാശം ഹോണ്ടുറാസിന്റെ ധനകാര്യ ഉപമന്ത്രി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
വിലയിരുത്തിയ രാജ്യങ്ങൾ:178മരണം, 1996-2025:more than 916,0002025-ൽ മാത്രം ഒന്നാമത്:Jamaica
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ക്ലൈമറ്റ് റിസ്ക് ഇൻഡക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സംഘടനയും ഒന്നാമതുള്ള രാജ്യങ്ങളും റിപ്പോർട്ട്-സൂചിക ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
എആർടി ട്രീസ് (ART TREES) മാനദണ്ഡപ്രകാരം വനകാർബൺ ക്രെഡിറ്റ് ലഭിക്കുന്ന ആഫ്രിക്കയിലെ ആദ്യ രാജ്യമായി ഘാന മാറി. അന്റാലിയയിലെ കോപ്31-ൽ (COP31) പ്രഖ്യാപിച്ച ക്രെഡിറ്റുകൾ 25 ലക്ഷം ഹെക്ടറിൽ (2.5 million hectares) വനനശീകരണം കുറച്ച ഘാനയുടെ പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള അംഗീകാരമാണ്. റെഡ്ഡ് പ്ലസ് (REDD+) സമീപനത്തിൽ വനനാശത്തിൽ നിന്നുള്ള പുറന്തള്ളൽ കുറച്ചതായി തെളിയിക്കുന്ന ദേശീയ-വൻകിട പ്രാദേശിക സർക്കാരുകൾക്ക് കാർബൺ ക്രെഡിറ്റ് നൽകുന്ന മാനദണ്ഡമാണ് എആർടി ട്രീസ്. നശിച്ച 3 കോടി ഹെക്ടർ (30 million hectares) പീറ്റ്ലാൻഡുകൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും സംരക്ഷണത്തിനും കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തനത്തിനുമായി $100 ബില്യൺ സമാഹരിക്കാനും പുതിയ സംരംഭവും സമ്മേളനത്തിൽ തുടങ്ങി. 22 വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലെ പവിഴപ്പുറ്റ് പദ്ധതികൾക്കായി $30 മില്യണിലേറെ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. കാലാവസ്ഥാ പദ്ധതികളിലെ സമുദ്രപ്രതിജ്ഞകൾ നടപ്പാക്കാൻ ഫ്രാൻസും ബ്രസീലും നയിക്കുന്ന ബ്ലൂ എൻഡിസി ചലഞ്ചിൽ (Blue NDC Challenge) യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ചേർന്നു.
ഉൾപ്പെട്ട വനമേഖല:2.5 million hectaresപീറ്റ്ലാൻഡ് പുനഃസ്ഥാപന ലക്ഷ്യം:30 million hectaresപവിഴപ്പുറ്റ് ധനസഹായം:more than $30 million, 22 countries
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: റെഡ്ഡ് പ്ലസ്, വനകാർബൺ വിപണി, സമുദ്ര-കാലാവസ്ഥാ സംരംഭങ്ങൾ നയിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവ യുപിഎസ്സി പരിസ്ഥിതി വിഷയങ്ങളാണ്.
REDD+Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation — വനം നിലനിർത്തുന്ന വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് പ്രതിഫലം നൽകുന്ന യുഎൻഎഫ്സിസിസി ചട്ടക്കൂട്.
Blue NDC ChallengeOcean commitments in national climate plans — ഫ്രാൻസും ബ്രസീലും നയിക്കുന്ന, കോപ്31-ൽ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ചേർന്ന സംരംഭം.
കെർച്ച് കടലിടുക്കിനു (Kerch Strait) കുറുകെ റഷ്യയെ അധിനിവേശ ക്രിമിയയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ക്രിമിയൻ പാലം നവംബർ 17-ന് പുലർച്ചെ അവസാനിച്ച ക്രൂസ് മിസൈൽ-ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിൽ യുക്രെയ്ൻ ഗുരുതരമായി തകർത്തു. റോഡ് പാതയുടെ ഒരു ഭാഗം വെള്ളത്തിലേക്ക് വീണതായി ചിത്രങ്ങൾ കാണിച്ചു. റഷ്യൻ വ്യോമപ്രതിരോധം ആദ്യം തകർത്ത ഏഴു ഘട്ടങ്ങളുള്ള അഭൂതപൂർവ ദൗത്യമായിരുന്നു ഇതെന്ന് പ്രസിഡന്റ് വൊളോദിമിർ സെലൻസ്കി പറഞ്ഞു; ഫ്ലമിംഗോ, നെപ്ട്യൂൺ ക്രൂസ് മിസൈലുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. റോഡ് പാത ഉപയോഗശൂന്യമായെന്നും സമാന്തര റെയിൽപ്പാത കമാനത്തിന് കേടുപാടോടെ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നും യുക്രെയ്ൻ സൈന്യം അറിയിച്ചു. 2014-ൽ ക്രിമിയ കൂട്ടിച്ചേർത്ത ശേഷം റഷ്യ നിർമ്മിച്ച പാലം 2018 മേയിൽ പ്രസിഡന്റ് വ്ളാദിമിർ പുടിനാണ് തുറന്നത്. $3.6 ബില്യൺ ചെലവിട്ട പാലം റഷ്യൻ സൈന്യത്തിനുള്ള റോഡ്-റെയിൽ ഗതാഗതം വഹിക്കുന്നു. പാലം പുനർനിർമ്മിക്കുമെന്ന് ക്രെംലിൻ അറിയിച്ചു.
പാലത്തിന്റെ ചെലവ്:$3.6bnതുറന്നത്:May 2018ക്രിമിയ കൂട്ടിച്ചേർത്തത്:2014
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കെർച്ച് കടലിടുക്ക്, അസോവ് കടൽ, 2014-ലെ ക്രിമിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ എന്നിവ ഭൂമിശാസ്ത്ര-ലോകകാര്യ ചോദ്യങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കുന്നു.
അധിനിവേശ വെസ്റ്റ് ബാങ്കിൽ കുടിയേറ്റകേന്ദ്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയ എട്ട് നിർമ്മാണ-റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് കമ്പനികൾക്ക് ബ്രിട്ടൻ നവംബർ 17-ന് ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തി. ഈ പ്രദേശത്തെ ഇസ്രായേലി നടപടികളോട് കടുത്ത നിലപാട് പ്രഖ്യാപിച്ച ശേഷമുള്ള ആദ്യ നടപടിയാണിത്. ഗാസയിലേക്കുള്ള സഹായ ട്രക്കുകൾ തടഞ്ഞതായി ബ്രിട്ടൻ പറയുന്ന ഇസ്രായേലി സംഘടനയായ സാവ് 9-നും (Tzav 9) ഉപരോധമുണ്ട്. ജറുസലേമിന് കിഴക്കുള്ള ഇ1 (E1) മേഖലയിലെ നിർമ്മാണ ടെൻഡറുകൾ അവസാനിക്കുന്നതിന് രണ്ട് ദിവസം മുമ്പാണ് നടപടി. ഇ1-ലെ നിർമ്മാണം വെസ്റ്റ് ബാങ്കിനെ രണ്ടായി മുറിക്കുകയും കിഴക്കൻ ജറുസലേമിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തുകയും ചെയ്യും. ഇ1 ദ്വിരാഷ്ട്ര പരിഹാരം (two-state solution) അസാധ്യമാക്കുമെന്ന് വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി എഡ് മിലിബാൻഡ് പറഞ്ഞു; ടെൻഡറിൽ പങ്കെടുക്കരുതെന്ന് കമ്പനികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഉപരോധം ശത്രുതാപരമാണെന്നും ഇസ്രായേൽ തിരിച്ചടിക്കുമെന്നും ഇസ്രായേൽ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഗിദിയോൻ സാർ പറഞ്ഞു.
ഉപരോധം ചുമത്തിയ കമ്പനികൾ:8ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രം:E1, east of Jerusalem
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, കിഴക്കൻ ജറുസലേം, ദ്വിരാഷ്ട്ര പരിഹാരം, ഇ1 മേഖല എന്നിവ ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ പ്രശ്നത്തിലെ അടിസ്ഥാന വസ്തുതകളാണ്.
26 വർഷത്തിനു ശേഷം അമേരിക്കയുടെ മീസിൽസ് (അഞ്ചാംപനി) നിർമാർജന പദവി നഷ്ടമായതായി പാൻ അമേരിക്കൻ ഹെൽത്ത് ഓർഗനൈസേഷൻ (PAHO) വിധിച്ചു. ഒരേ ഇനം മീസിൽസ് വൈറസ് 12 മാസത്തിലേറെ ഇടവേളയില്ലാതെ രാജ്യത്ത് പടർന്നതായി പാഹോ കണ്ടെത്തി. പാഹോ ഡയറക്ടർ ഡോ ജർബാസ് ബാർബോസ നവംബർ 17-ന് തീരുമാനം സ്ഥിരീകരിച്ചു; വാക്സിനേഷനിലെ വിടവുകളാണ് കാരണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഈ വർഷം അമേരിക്കയിൽ 5,400 മീസിൽസ് കേസുകളും രോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 10 മരണങ്ങളും ഉണ്ടായി. കാനഡയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞ വർഷവും യൂറോപ്പിൽ ബ്രിട്ടൻ, സ്പെയിൻ, ഓസ്ട്രിയ എന്നിവയ്ക്ക് ഈ വർഷം ആദ്യവും പദവി നഷ്ടമായി. പദവി നഷ്ടമായ രാജ്യങ്ങൾ വാക്സിനേഷൻ കൂട്ടാനുള്ള പദ്ധതി പാഹോയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കണം. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയിൽ (WHO) നിന്ന് അമേരിക്ക പിന്മാറിയെങ്കിലും ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒയുടെ അമേരിക്കൻ മേഖലാ ഓഫീസായ പാഹോയിൽ ഇപ്പോഴും അംഗമാണ്.
അമേരിക്കയിലെ കേസുകൾ:5,400പദവി നിലനിന്നത്:26 yearsവ്യാപന പരിധി:more than 12 months
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒയുടെ അമേരിക്കൻ മേഖലാ ഓഫീസായ പാഹോ, എംഎംആർ വാക്സിൻ, 'നിർമാർജനം' എന്നതിന്റെ അർത്ഥം എന്നിവ ആരോഗ്യ ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
120 അംഗങ്ങളുള്ള ഇസ്രായേൽ പാർലമെന്റായ നെസെറ്റ് (Knesset) നവംബർ 17-ന് 66 വോട്ടോടെ മതൻ കഹാനയെ സ്പീക്കറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഏഴു മണിക്കൂറിലേറെ നീണ്ട ചർച്ചയ്ക്കൊടുവിൽ ലിക്കുഡ് (Likud) സ്ഥാനാർത്ഥി ഒഫിർ കാറ്റ്സിന് 52 വോട്ട് ലഭിച്ചു. അടുത്ത സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഗാദി ഐസൻകോട്ടിന്റെ യാഷാർ (Yashar) പാർട്ടി അംഗമാണ് കഹാന. 2022 മുതൽ സ്പീക്കറായിരുന്ന അമീർ ഒഹാനയ്ക്കു പകരമാണ് അദ്ദേഹം. പാർലമെന്റ് നടപടികളുടെ സമയക്രമം നിശ്ചയിക്കുന്നത് സ്പീക്കറാണ്; ബില്ലുകളിലെ വോട്ടെടുപ്പ് വേഗത്തിലാക്കാനോ വൈകിപ്പിക്കാനോ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയും. ഐസൻകോട്ടിന്റെയോ ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവിന്റെയോ സഖ്യത്തിന് ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാത്ത ഒക്ടോബർ 27-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷമാണ് വോട്ടെടുപ്പ്. മുൻ പ്രത്യേക സേനാംഗമായ കഹാന 2021-22-ൽ മതകാര്യ മന്ത്രിയായിരുന്നു.
കഹാനയ്ക്ക് ലഭിച്ച വോട്ട്:66ഒഫിർ കാറ്റ്സിന്:52നെസെറ്റ് അംഗബലം:120
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പാർലമെന്റിന്റെ പേരും സ്പീക്കർ പദവി വഹിക്കുന്നയാളും ലോകകാര്യ ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
ബുണ്ടിബുഗ്യോ വൈറസ് (Bundibugyo virus) രോഗവ്യാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ (WHO) അടിയന്തര സമിതിയുടെ മൂന്നാം യോഗം നവംബർ 17-ന് ഡയറക്ടർ ജനറൽ ടെഡ്രോസ് അദാനോം ഗെബ്രിയേസസ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോയിലെ എബോള വ്യാപനം മൂന്നു മാസത്തിനിടെ ഇരട്ടിയിലേറെയായി; എട്ട് പ്രവിശ്യകളിലെ 67 ആരോഗ്യമേഖലകളിലായി 11,000-ലേറെ കേസുകളും 5,400 മരണങ്ങളും. സ്ഥിരീകരിച്ച കേസുകളിൽ നാലിലൊന്നിലേറെയും മരണങ്ങളിൽ മൂന്നിലൊന്നും കുട്ടികളാണ്. പുറത്തുനിന്നെത്തിയ ഒരു കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കെനിയയിൽ ഒമ്പത് കേസുകളും നൈജീരിയയിൽ പുറത്തുനിന്നെത്തിയ ഒരു കേസും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പരിശോധനാ ലാബുകൾ രണ്ടിൽ നിന്ന് രണ്ട് ഡസനിലേറെയായി; ബുണ്ടിബുഗ്യോ വൈറസിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത രണ്ട് വാക്സിനുകൾ ഉടൻ പരീക്ഷണത്തിൽ ചേരും. ആഴ്ചയിൽ 400 മുതൽ 500 വരെ പുതിയ കേസുകൾ ഇപ്പോഴും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. അടച്ചുപൂട്ടുന്ന യാത്രാവിലക്കുകൾ രാജ്യങ്ങളെ വ്യാപനം വേഗത്തിൽ അറിയിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കുമെന്നും ടെഡ്രോസ് വിമർശിച്ചു.
കേസുകൾ:more than 11,000മരണം:5,400ആരോഗ്യമേഖലകൾ / പ്രവിശ്യകൾ:67 / eight
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എബോള വൈറസ് ഇനങ്ങൾ, ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ ഡയറക്ടർ ജനറൽ, ഡിആർ കോംഗോയുടെ തലസ്ഥാനം എന്നിവ പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ബഹ്റൈനിലെ ഷെയ്ഖ് ഈസ വ്യോമതാവളത്തിൽ (Sheikh Isa Air Base) അമേരിക്ക പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന റഡാറിനെ നവംബർ 17-ന് തങ്ങളുടെ ഡ്രോണുകൾ ലക്ഷ്യമിട്ടതായി ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർ (IRGC) അറിയിച്ചു. ഡ്രോണുകൾ നാശമില്ലാതെ തടഞ്ഞതായി യുഎസ് സെൻട്രൽ കമാൻഡ് (CENTCOM) പറഞ്ഞു; മനാമയിൽ സ്ഫോടനശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ തങ്ങളുടെ വ്യോമപ്രതിരോധം ആക്രമണം തടഞ്ഞെന്ന് ബഹ്റൈനും അറിയിച്ചു. അഞ്ചു ദിവസത്തിനിടെ ബഹ്റൈനു നേരെയുള്ള മൂന്നാമത്തെ ഇറാൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണമായിരുന്നു ഇത്. മണിക്കൂറുകൾക്കു ശേഷം ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഇറാന്റെ ഖേഷം (Qeshm) ദ്വീപിലെ മിസൈൽ വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം അമേരിക്ക ആക്രമിച്ചു; വീടുകൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും നാശമില്ലെന്ന് ഹോർമോസ്ഗാൻ പ്രവിശ്യാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പറഞ്ഞു. അന്നു രാത്രി ശത്രു ഡ്രോണുകൾ തടഞ്ഞതായി കുവൈത്ത് സൈന്യവും അറിയിച്ചു. അമേരിക്കൻ നാവികസേനയുടെ അഞ്ചാം കപ്പൽപ്പടയുടെ (Fifth Fleet) ആസ്ഥാനം ബഹ്റൈനിലാണ്. ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുദ്ധം തുടങ്ങിയതു മുതൽ, സാധാരണ ലോകത്തിലെ എണ്ണയുടെ അഞ്ചിലൊന്നോളം കടന്നുപോകുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇറാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
അഞ്ചു ദിവസത്തിനിടെ ബഹ്റൈനു നേരെ:3ഹോർമുസ് വഴിയുള്ള എണ്ണവിഹിതം:about a fifth
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്, ബഹ്റൈന്റെ തലസ്ഥാനം, അമേരിക്കൻ അഞ്ചാം കപ്പൽപ്പടയുടെ താവളം എന്നിവ ഗൾഫ് ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ചൈന ആതിഥ്യം വഹിക്കുന്ന ഏഷ്യ-പസഫിക് ഇക്കണോമിക് കോഓപ്പറേഷൻ (APEC) ഉച്ചകോടിക്കു മുന്നോടിയായി കനേഡിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി മാർക്ക് കാർണി നവംബർ 17-ന് ഷെൻഷെനിൽ ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങിനെ കണ്ടു. ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇരുവരും നേരിട്ട് കാണുന്നത് രണ്ടാം തവണയാണ്. ഈ വർഷം ധാരണയായ തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തെ ഇരുനേതാക്കളും പ്രശംസിച്ചു; കൂടുതൽ തീരുവ ഇളവിന് ധാരണയായെന്ന് കാർണി പറഞ്ഞു. അമേരിക്കൻ തീരുവകൾ കാർ വ്യവസായത്തെ ബാധിച്ചതോടെ കാനഡ അമേരിക്കയ്ക്ക് അപ്പുറം വ്യാപാരപങ്കാളികളെ തേടുകയാണ്. കാനഡയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന കാറുകളിൽ ഏകദേശം 90% അമേരിക്കയിലേക്കാണ് അയക്കുന്നത്. അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപുമായുള്ള ചർച്ച വടക്കേ അമേരിക്കൻ വാഹനവ്യവസായത്തിന്റെ ഏകീകരണം നിലനിർത്തുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടാൽ ചൈനീസ് കാർനിർമ്മാതാക്കളിലേക്ക് തിരിയാമെന്ന് തലേദിവസം കാർണി പറഞ്ഞിരുന്നു.
കൂടിക്കാഴ്ചാ വേദി:Shenzhenഅമേരിക്കയിലേക്കുള്ള കനേഡിയൻ കാറുകൾ:90%
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രാഷ്ട്രത്തലവന്മാർ, എപെക്കിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം, ഈ വർഷത്തെ ആതിഥേയൻ എന്നിവ ലോകകാര്യ ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
ജനുവരി മുതൽ ഒക്ടോബർ 31 വരെ ഹെയ്തിയിലെ സായുധ അക്രമത്തിൽ 4,595 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 2,050 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തതായി യുഎൻ മനുഷ്യാവകാശ ഓഫീസ് (OHCHR) നവംബർ 17-ന് അറിയിച്ചു. തലസ്ഥാനമായ പോർട്ട്-ഓ-പ്രിൻസിന്റെയും പുറത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങളുടെയും വലിയ ഭാഗം ഇപ്പോഴും സായുധസംഘങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; പ്രതികാര ആക്രമണങ്ങളും തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകലും കുട്ടികളെ നിർബന്ധിച്ച് സംഘത്തിൽ ചേർക്കലും അവർ തുടരുന്നു. യുഎൻ രക്ഷാസമിതി (UN Security Council) അനുമതി നൽകിയ ഗാങ് സപ്രഷൻ ഫോഴ്സ് (Gang Suppression Force) ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി വിന്യസിച്ചിട്ടില്ല. ആ സേനയ്ക്കുള്ളിലായാലും പുറത്തായാലും ഹെയ്തിയിലെ എല്ലാ ദേശീയ-അന്താരാഷ്ട്ര സേനകളും അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ നിയമം പാലിക്കണമെന്നും മാരകബലം അവസാന മാർഗമായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കണമെന്നും യുഎൻ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ വോൾക്കർ ടർക്ക് ആവശ്യപ്പെട്ടു. സേനയെ പൂർണ്ണമായി വിന്യസിക്കാനും ഗുണ്ടാത്തലവന്മാർക്ക് ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്താനും രക്ഷാസമിതിയുടെ ആയുധ ഉപരോധത്തിന് അനുസൃതമായി ആയുധക്കടത്ത് തടയാനും അദ്ദേഹം രാജ്യങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ വർഷം 1,300-ലേറെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഒഎച്ച്സിഎച്ച്ആർ മനുഷ്യാവകാശ പരിശീലനം നൽകി.
കൊല്ലപ്പെട്ടവർ, ജനുവരി-ഒക്ടോബർ 31:4,595പരിക്കേറ്റവർ:2,050പരിശീലനം ലഭിച്ച പോലീസ്:more than 1,300
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: യുഎൻ മനുഷ്യാവകാശ ഹൈക്കമ്മീഷണർ, സേനകൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതിലെ രക്ഷാസമിതിയുടെ പങ്ക്, ഹെയ്തിയുടെ തലസ്ഥാനം എന്നിവ പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്.
യുഎൻ എൻവയോൺമെന്റ് പ്രോഗ്രാമും (UN Environment Programme) ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയും (World Health Organization) ചേർന്ന് 2026 സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ദ സയൻസ് ഓഫ് എൻഡോക്രൈൻ ഡിസ്റപ്റ്റിങ് കെമിക്കൽസ് (State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals) ജനീവയിൽ പുറത്തിറക്കി.
ഗ്ലോബൽ ഫ്രെയിംവർക്ക് ഓൺ കെമിക്കൽസിന്റെ (Global Framework on Chemicals) ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനത്തിലാണ് ഇതു പ്രകാശനം ചെയ്തത്; ഒപ്പം ഒരു യുഎൻഇപി (UNEP) സംശ്ലേഷണ റിപ്പോർട്ടും.
ഈ രസവസ്തുക്കളുമായുള്ള സമ്പർക്കം ആരോഗ്യത്തിനും പരിസ്ഥിതിക്കും ദോഷം ചെയ്യുന്നു എന്ന തെളിവ് 2012-നെക്കാൾ വളരെ ശക്തമാണെന്ന് ഏജൻസികൾ പറഞ്ഞു.
3,50,000-ത്തിലധികം രസവസ്തുക്കളും മിശ്രിതങ്ങളും ഉപയോഗത്തിനു രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ഹോർമോൺ തകരാറുണ്ടാക്കുന്ന സ്വഭാവമുണ്ടോ എന്നു പരിശോധിച്ചത് ചെറിയ ഒരു ഭാഗം മാത്രം.
ഈ രസവസ്തുക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗങ്ങളുടെ ആഗോള ചെലവ് ലോക മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ ഒരു ശതമാനമോ അതിലധികമോ ആണ്; ഇതു കുറച്ചു കണക്കാക്കിയതാണെന്നും ഏജൻസികൾ പറഞ്ഞു.
ശുക്ല ഗുണനിലവാരം, തൈറോയ്ഡ് പ്രവർത്തനം, നാഡീവികാസം, ഉപാപചയം, പ്രതിരോധശേഷി, ഹൃദയാരോഗ്യം എന്നിവയിൽ ഇവ ഫലമുണ്ടാക്കുന്നതായി ലോകാരോഗ്യ സംഘടന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
നേരത്തേയുള്ള പരിശോധന, സുരക്ഷിത ഉൽപ്പന്ന രൂപകൽപ്പന, സുതാര്യത, ശ്രദ്ധയോടെയുള്ള പകരംവെപ്പ് എന്നിവയിലൂടെ ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ തടയണമെന്ന് രണ്ടു സംഘടനകളും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്:UNEP and WHOഉപയോഗത്തിനു രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രസവസ്തുക്കൾ:more than 350,000കണക്കാക്കിയ രോഗച്ചെലവ്:about 1 per cent or more of global GDP
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച രണ്ടു സംഘടനകൾ, റിപ്പോർട്ടിന്റെ പേര്, ഗ്ലോബൽ ഫ്രെയിംവർക്ക് ഓൺ കെമിക്കൽസ് (Global Framework on Chemicals) — ഇവയാണ് പരീക്ഷകൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്ഥിരവിവരങ്ങൾ.
2026-ന്റെ ആദ്യ പകുതി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, സുഡാനിലെ സംഘർഷത്തെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ട് ഓഫീസ് ഓഫ് ദ യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ഹൈ കമ്മിഷണർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് (Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights) പുറത്തിറക്കി.
ഓഫീസിന്റെ സുഡാനിലെ പ്രതിനിധി ലി ഫങ് ഖാർത്തൂമിൽ നിന്ന് ജനീവയിലെ മാധ്യമപ്രവർത്തകരോടു സംസാരിച്ചു.
2,230-ലധികം സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടതു ഓഫീസ് സ്ഥിരീകരിച്ചു; ഇതിൽ 1,630-ലധികം പേർ ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങളിൽ മരിച്ചു. ജനുവരി മുതൽ ഒക്ടോബർ അവസാനം വരെയുള്ള കൊലപാതകങ്ങളാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്.
യഥാർഥ മരണസംഖ്യ സ്ഥിരീകരിച്ചതിനെക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കാമെന്നും ഓഫീസ് പറഞ്ഞു.
രേഖപ്പെടുത്തിയ സാധാരണക്കാരുടെ മരണങ്ങളിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടിലധികവും കോർഡോഫാനിലാണ്; പിന്നാലെ ദാർഫൂർ.
ചന്തകൾ, ആശുപത്രികൾ, സ്കൂളുകൾ, ജലസ്രോതസ്സുകൾ, അഭയാർഥി കേന്ദ്രങ്ങൾ, സാധാരണ വാഹനങ്ങൾ എന്നിവ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു; ലൈംഗിക അതിക്രമം യുദ്ധായുധമായി തുടരുന്നു.
ചില ലംഘനങ്ങൾ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളായി കണക്കാക്കാമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു; ആരുടെ പക്ഷത്തായാലും ഉത്തരവാദിത്തം വേണമെന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
സ്ഥിരീകരിച്ച സാധാരണക്കാരുടെ മരണം:more than 2,230ജനുവരി മുതൽ ഒക്ടോബർ അവസാനം വരെ ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിൽ:more than 1,630ഏറ്റവും ബാധിച്ച മേഖല:Kordofan
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഓഫീസ് ഓഫ് ദ യുഎൻ ഹൈ കമ്മിഷണർ ഫോർ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് (Office of the UN High Commissioner for Human Rights), സുഡാന്റെ തലസ്ഥാനം, കോർഡോഫാൻ, ദാർഫൂർ മേഖലകൾ — ഇവയാണ് സ്ഥിരവിവരങ്ങൾ.
ഗ്ലോബൽ ഫ്രെയിംവർക്ക് ഓൺ കെമിക്കൽസിന്റെ (Global Framework on Chemicals) ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനം ജനീവയിൽ തുടങ്ങി; 2026 നവംബർ 16 മുതൽ 20 വരെയാണ് ഇതു നടക്കുന്നത്.
ഇന്റർനാഷണൽ കോൺഫറൻസ് സെന്റർ ജനീവയിലാണ് വേദി; നവംബർ 15 വിശദീകരണ യോഗങ്ങൾക്കും മേഖലാ യോഗങ്ങൾക്കും മാറ്റിവെച്ചിരുന്നു.
'ഫോർ എ പ്ലാനറ്റ് ഫ്രീ ഓഫ് ഹാം ഫ്രം കെമിക്കൽസ് ആൻഡ് വേസ്റ്റ്' (For a Planet Free of Harm from Chemicals and Waste) എന്നും വിളിക്കുന്ന ഈ ചട്ടക്കൂട് രസവസ്തുക്കൾ സുരക്ഷിതമായും സുസ്ഥിരമായും ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാനം നിർണയിക്കുന്നു.
ഐസിസിഎം5 (ICCM5) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഞ്ചാം ഇന്റർനാഷണൽ കോൺഫറൻസ് ഓൺ കെമിക്കൽസ് മാനേജ്മെന്റിൽ 2023 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ഇതു അംഗീകരിച്ചത്.
രസവസ്തുക്കളുടെ ദോഷത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യാരോഗ്യത്തെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംരക്ഷിക്കുകയാണ് പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം.
സർക്കാരുകൾ, സ്വകാര്യ മേഖല, സർക്കാരിതര, അന്തർസർക്കാർ സംഘടനകൾ, യുവജനങ്ങൾ, അക്കാദമിക രംഗം എന്നിവരെ ഒരുമിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന ബഹുപങ്കാളി സംവിധാനമാണ് ഇത്.
സമ്മേളനം:First International Conference of the Global Framework on Chemicalsതീയതികൾ:16-20 November 2026അംഗീകരിച്ചത്:ICCM5, September 2023
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഗ്ലോബൽ ഫ്രെയിംവർക്ക് ഓൺ കെമിക്കൽസ് (Global Framework on Chemicals), അതിന്റെ മുദ്രാവാക്യം, 2023 സെപ്റ്റംബറിൽ ഐസിസിഎം5-ൽ (ICCM5) അംഗീകരിച്ചത് — ഇവയാണ് പരീക്ഷയിൽ വരാവുന്ന സ്ഥിരവിവരങ്ങൾ.
കോപ്31-ൽ (COP31) അംഗീകരിച്ച അന്റാലിയ ആക്ഷൻ പ്ലാൻ ഓൺ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഫയർ മാനേജ്മെന്റിന്റെ (Antalya Action Plan on Integrated Fire Management) സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ഗ്ലോബൽ ഫയർ മാനേജ്മെന്റ് ഹബ് (Global Fire Management Hub) ആണ്; അതുകൊണ്ട് ഹബിനെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതുണ്ട്.
ഫുഡ് ആൻഡ് അഗ്രികൾച്ചർ ഓർഗനൈസേഷനും (Food and Agriculture Organization) യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എൻവയോൺമെന്റ് പ്രോഗ്രാമും (United Nations Environment Programme) ചേർന്ന് 2023-ൽ തുടങ്ങിയ ബഹുപങ്കാളി സംവിധാനമാണ് ഹബ്.
ഇതിന്റെ സെക്രട്ടേറിയറ്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത് ഫുഡ് ആൻഡ് അഗ്രികൾച്ചർ ഓർഗനൈസേഷനാണ്.
വിദഗ്ധ അറിവ്, മാർഗനിർദേശം, വിവരങ്ങൾ, ഉപാധികൾ, ശൃംഖലകൾ എന്നിവ ഒരുമിച്ചു ചേർത്ത്, തീ കെടുത്തുന്നതിൽ നിന്ന് തീ പരിപാലിക്കുന്നതിലേക്ക് രാജ്യങ്ങളെ കൊണ്ടുവരുകയാണ് ഹബിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ഗ്ലോബൽ ഫോറസ്റ്റ് റിസോഴ്സസ് അസസ്മെന്റ് 2025 (Global Forest Resources Assessment 2025) പ്രകാരം 2007 മുതൽ 2019 വരെ പ്രതിവർഷം ശരാശരി 26.1 കോടി ഹെക്ടർ ഭൂമിയെ തീ ബാധിച്ചു; ഇതിൽ പകുതിയോളം വനമാണ്.
പുകയും തീയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മലിനീകരണം അതിർത്തി കടന്ന് ആരോഗ്യത്തെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും ആവാസവ്യവസ്ഥാ സേവനങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നു.
ഈ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ അതിതീവ്ര തീപിടിത്തങ്ങൾ 50 ശതമാനം വരെ കൂടുമെന്നാണ് പ്രവചനം.
തുടങ്ങിയത്:2023, by FAO and UNEPസെക്രട്ടേറിയറ്റ് ആതിഥേയൻ:FAO2007-2019 കാലത്ത് പ്രതിവർഷം തീ ബാധിച്ച ഭൂമി:261 million hectares
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഗ്ലോബൽ ഫയർ മാനേജ്മെന്റ് ഹബ് (Global Fire Management Hub) തുടങ്ങിയ രണ്ടു യുഎൻ ഏജൻസികൾ, ഗ്ലോബൽ ഫോറസ്റ്റ് റിസോഴ്സസ് അസസ്മെന്റും (Global Forest Resources Assessment) അതു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സംഘടനയും — ഇവയാണ് സ്ഥിരവിവരങ്ങൾ.