കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് ഇൻ എൻസിആർ ആൻഡ് അഡ്ജോയിനിങ് ഏരിയാസ് (Commission for Air Quality Management in NCR and Adjoining Areas) എന്ന കമ്മീഷന്റെ ഗ്രേഡഡ് റെസ്പോൺസ് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ (Graded Response Action Plan) ഉപസമിതി ചേർന്ന്, ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖല മുഴുവനും ബാധകമായിരുന്ന മൂന്നാം ഘട്ട നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉടൻ പ്രാബല്യത്തിൽ പിൻവലിച്ചു. 2026 നവംബർ 17ന് ഡൽഹിയിലെ വായുഗുണ സൂചിക 204 ആയിരുന്നു; കുറച്ചു ദിവസമായി അത് താഴേക്കു നീങ്ങുകയായിരുന്നു. വായു 'സീവിയർ' നിലയിലെത്തുമ്പോൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങളാണ് മൂന്നാം ഘട്ടം; അത് പിൻവലിക്കുമ്പോൾ അതുവരെ തടഞ്ഞിരുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വീണ്ടും തുടങ്ങാം. രണ്ടാം ഘട്ടം തുടരുമെന്നും, ഒന്നും രണ്ടും ഘട്ടങ്ങളിലെ നടപടികൾ കർശനമായി തുടരണമെന്നും കമ്മീഷൻ ഏജൻസികൾക്ക് നിർദേശം നൽകി. 2026 നവംബർ 6ന് മൂന്നാം ഘട്ടം പ്രാബല്യത്തിൽ വരുത്തിയ സ്വന്തം ഉത്തരവാണ് ഉപസമിതി ഇപ്പോൾ പിൻവലിച്ചത്. ഓഫീസുകളിലെ ഹാജർ നില നിർണയിക്കുന്ന 6(i), 6(ii) വകുപ്പുകളുള്ള 2026 ഒക്ടോബർ 30ലെ കമ്മീഷൻ ഉത്തരവ് തുടരും. വരും ദിവസങ്ങളിൽ സൂചിക 'പൂർ' മുതൽ 'വെരി പൂർ' വരെയുള്ള നിലയിൽ നിൽക്കുമെന്നാണ് കാലാവസ്ഥാ-വായുഗുണ ഏജൻസികളുടെ പ്രവചനം.
ഉത്തരവിട്ട ദിവസത്തെ ഡൽഹി എഐക്യുഐ:204പിൻവലിച്ച ഘട്ടം:GRAP Stage IIIതുടരുന്ന ഘട്ടം:GRAP Stage II
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയിലെ വായുഗുണ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഘട്ടം തിരിച്ച് തീരുമാനിക്കുന്നത് കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് ഇൻ എൻസിആർ ആൻഡ് അഡ്ജോയിനിങ് ഏരിയാസ് ആണ്; ഗ്രേഡഡ് റെസ്പോൺസ് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ ഉപസമിതിയിലൂടെയാണ് അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
GRAPGraded Response Action Plan — വായുഗുണ സൂചിക വഷളാകുന്നതിന് അനുസരിച്ച് കടുപ്പിക്കുന്ന, ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയ്ക്കുള്ള മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ ഘട്ടങ്ങളുടെ പടികൾ.
CAQMCommission for Air Quality Management in National Capital Region and Adjoining Areas — ഡൽഹിയിലും എൻസിആറിലെ അടുത്തുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിലും വായു മലിനീകരണ നിയന്ത്രണത്തിന് നിർദേശം നൽകുന്ന നിയമപ്രകാരമുള്ള കമ്മീഷൻ.
യുണൈറ്റഡ് ഇന്ത്യ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനി ലിമിറ്റഡ് വേഴ്സസ് സവിത കേസിൽ, മോട്ടോർ വെഹിക്കിൾസ് ആക്ട് (Motor Vehicles Act), 1988ലെ 166ാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഓരോ നിയമപരമായ പ്രതിനിധിക്കും ആദ്യം സാമ്പത്തിക ആശ്രിതത്വം തെളിയിക്കാതെ തന്നെ നഷ്ടപരിഹാരം ചോദിക്കാമെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലെ ഒറ്റ ജഡ്ജി വിധിച്ചു. വിവാഹിതരായതിനാലോ വരുമാനമുള്ളതിനാലോ വേറിട്ടു താമസിക്കുന്നതിനാലോ മകളെയോ മകനെയോ ജീവിതപങ്കാളിയെയോ സഹോദരങ്ങളെയോ ഒഴിവാക്കാനാവില്ല; ആശ്രിതരും അല്ലാത്തവരും എന്ന ഉറച്ച വിഭാഗങ്ങളിലൂടെയല്ല, ഓരോ കേസിലെ വസ്തുതകൾ നോക്കിയാണ് ആശ്രിതത്വം തൂക്കിനോക്കേണ്ടതെന്നും കോടതി പറഞ്ഞു. ഭാഗികമായി മാത്രം ആശ്രിതനാണെങ്കിൽ അത് വ്യക്തിഗത ചെലവിന്റെ കിഴിവിലും തുക വിഭജിക്കുന്നതിലും പ്രതിഫലിക്കണം; പൂർണമായി ആശ്രിതനായ ആൾക്ക് വലിയ വിഹിതം ലഭിക്കണം. ആശ്രിതനല്ലാത്തവരുടെ അവകാശവാദം സങ്കൽപ്പിക പാരമ്പര്യ നഷ്ടമായി കണക്കാക്കുന്ന രീതി കോടതി സ്വീകരിച്ചില്ല; സർള വർമ, പ്രണയ് സേഠി എന്നീ സുപ്രീം കോടതി വിധികളോട് അത് ചേരുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. 2015ലെ അപകടത്തിൽ മരിച്ച രണ്ടു പേരിൽ ഒരാളുടെ സഹോദരിയും മറ്റൊരാളുടെ മകളുമായിരുന്നു ഹർജിക്കാരി; 2002ൽ വിവാഹിതയായി വേറിട്ടു താമസിക്കുന്നവർ. തുക 14,38,054 രൂപയും 20,20,871.50 രൂപയുമായി ഉയർത്തി; ഓരോന്നിലും 40,000 രൂപ ദാമ്പത്യ നഷ്ടത്തിന് ഉൾപ്പെടുന്നു, പലിശ 9 ശതമാനം.
ആധാരമാക്കിയ വകുപ്പ്:Section 166, Motor Vehicles Act, 1988അനുവദിച്ച പലിശ:9 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: നിയമപരമായ പ്രതിനിധിയുടെ വാഹനാപകട നഷ്ടപരിഹാര അവകാശവാദം മോട്ടോർ വെഹിക്കിൾസ് ആക്ട്, 1988ലെ 166ാം വകുപ്പ് പ്രകാരമാണ്; സാമ്പത്തിക ആശ്രിതത്വം തെളിയിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
ഭാരത് ഘായ് വേഴ്സസ് രാജു ഗ്രോവർ കേസിൽ, അപകടം നടന്ന വർഷത്തെ ആദായനികുതി റിട്ടേൺ നൽകിയിട്ടില്ല എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഇരയ്ക്ക് നികുതി നൽകേണ്ട വരുമാനമില്ലെന്ന് മോട്ടോർ ആക്സിഡന്റ്സ് ക്ലെയിംസ് ട്രൈബ്യൂണലിന് (Motor Accidents Claims Tribunal) നിഗമനത്തിൽ എത്താനാവില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലെ ഒറ്റ ജഡ്ജി വിധിച്ചു; ഇര അവശനായിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആ രേഖകൾ കുടുംബം പുനർനിർമിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല. ഇവന്റ് മാനേജരായ ഹർജിക്കാരൻ ഒരു വാഹനാപകടത്തിനു ശേഷം ബോധരഹിതനായി കിടക്കുന്നു; പൂർണ സ്ഥിരം വൈകല്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. റഷ്മിരേഖ ത്രിപാഠി വേഴ്സസ് ശ്രീരാം ജനറൽ ഇൻഷുറൻസ് കേസിലെ രീതി സ്വീകരിച്ച്, മൂന്നു വർഷത്തെ റിട്ടേണുകളുടെ ശരാശരി എടുത്ത് വരുമാനം നിർണയിച്ചു; പതിനഞ്ച് എന്ന ഗുണാങ്കം പ്രയോഗിച്ച് ഭാവി ചികിത്സാ ചെലവ്, ഫിസിയോതെറാപ്പി, നഴ്സിങ്, പരിചാരക ചെലവുകൾ എന്നിവയും അനുവദിച്ചു. ന്യൂ ഇന്ത്യ അഷ്വറൻസ് വേഴ്സസ് ഡോളി സതീഷ് ഗാന്ധി പിന്തുടർന്ന് മെഡിക്ലെയിം കിഴിവ് റദ്ദാക്കി; പ്രണയ് സേഠി വിധി അനുസരിച്ച് ഇര മരിച്ച കേസുകളിൽ മാത്രമാണ് ദാമ്പത്യ നഷ്ടം നൽകേണ്ടതെന്നു പറഞ്ഞ് അത് നിരസിച്ചു. തുക 1,52,76,996 രൂപയിൽ നിന്ന് 4,26,09,147 രൂപയായി ഉയർത്തി; 2,73,32,151 രൂപ ആറ് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ 7.5 ശതമാനം പലിശയോടെ നിക്ഷേപിക്കണം.
വർധനയ്ക്കു ശേഷമുള്ള നഷ്ടപരിഹാരം:₹4,26,09,147പ്രയോഗിച്ച ഗുണാങ്കം:15
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പ്രണയ് സേഠി വിധിയിൽ തീർപ്പായതുപോലെ, ഇര മരിച്ച കേസുകളിൽ മാത്രം നൽകുന്ന വാഹനാപകട നഷ്ടപരിഹാര ഘടകമാണ് ദാമ്പത്യ നഷ്ടം.
സെൻട്രൽ ഫുട്വെയർ കമ്പനി വേഴ്സസ് ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് നാഷണൽ ക്യാപിറ്റൽ ടെറിട്ടറി ഓഫ് ഡൽഹി കേസിൽ, 1996ലെ പുനഃസ്ഥാപന പദ്ധതി പ്രകാരമുള്ള വ്യവസായ പ്ലോട്ട് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കാനുള്ള ഉത്തരവുകൾ ആവർത്തിച്ച് അവഗണിച്ചതിന് ഡൽഹി സർക്കാരിന് ഒരു ലക്ഷം രൂപ പിഴ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ചുമത്തി. ഈ നടപടി ഖേദകരമാണെന്ന് പറഞ്ഞ്, ആ തുക ഖജനാവിൽ നിന്നല്ല, ഉത്തരവാദികളായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു; ഫയലിൽ ഇരുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഇത് വ്യക്തിപരമായ ഫലമായി മാറുന്നു. തലസ്ഥാനത്തെ അനുയോജ്യമല്ലാത്ത മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന വ്യവസായ യൂണിറ്റുകളെ ആസൂത്രിത വ്യവസായ മേഖലകളിലെ പ്ലോട്ടുകളിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള സംവിധാനമായിരുന്നു 1996ലെ പുനഃസ്ഥാപന പദ്ധതി. ആറ് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ലീഗൽ സർവീസസ് കമ്മിറ്റിക്ക് (Delhi High Court Legal Services Committee) ഈ തുക നൽകണം; കേസ് 2027 ഫെബ്രുവരിയിൽ വീണ്ടും പരിഗണിക്കും. മുണ്ട്കയിലെ സ്വർൺ പാർക്കിലുള്ള 19ാം നമ്പർ പ്ലോട്ടിലെ യൂണിറ്റിന് പകരം മറ്റൊരു പ്ലോട്ട് ആവശ്യപ്പെട്ടായിരുന്നു അപേക്ഷ.
ഡൽഹി സർക്കാരിന് ചുമത്തിയ പിഴ:₹1 lakhബന്ധപ്പെട്ട പദ്ധതി:Relocation Scheme of 1996
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു സർക്കാരിന് ചുമത്തിയ പിഴ പൊതു ഖജനാവിൽ നിന്നല്ല, ഉത്തരവാദികളായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കോടതിക്ക് ഉത്തരവിടാം.
റേഷൻ കാർഡുള്ള പതിനഞ്ച് ലക്ഷം നാൽപത്തിയയ്യായിരം കുടുംബങ്ങൾക്ക് നൂറ്റിനാൽപത്തിയൊന്ന് കോടി എൺപത്തിയെട്ട് ലക്ഷം രൂപയുടെ പാചക വാതക സഹായം ഡൽഹി സർക്കാർ അനുവദിച്ചു; സിലിണ്ടർ കൈമാറുന്നതിനു പകരം ഡയറക്ട് ബെനിഫിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫർ (Direct Benefit Transfer) വഴി നേരിട്ട് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്കാണ് തുക എത്തിയത്. അർഹരായ റേഷൻ കാർഡുടമകൾക്ക് ഹോളിക്കും ദീപാവലിക്കും സൗജന്യ പാചക വാതക സിലിണ്ടർ നൽകുമെന്ന സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വാഗ്ദാനത്തിന്റെ പണരൂപമാണ് ഈ തുക; ഈ വർഷം നേരത്തേ പ്രഖ്യാപിച്ച് ബജറ്റിൽ വകയിരുത്തിയിരുന്നു. കൈമാറ്റമായി നൽകുമ്പോൾ ഗുണഭോക്താവ് വിപണി വിലയ്ക്ക് സിലിണ്ടർ വാങ്ങുകയും സബ്സിഡി അക്കൗണ്ടിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും; സർക്കാരിന് സിലിണ്ടർ സംഭരിക്കുകയോ വിതരണം ചെയ്യുകയോ വേണ്ടിവരില്ല. തലസ്ഥാനത്തെ ഒരു ചടങ്ങിൽ മുഖ്യമന്ത്രി സഹായം കൈമാറി. പൊതുവിതരണ സംവിധാനത്തിനു കീഴിലെ റേഷൻ കാർഡ് പട്ടികയാണ് പദ്ധതിയുടെ അടിസ്ഥാനം; അതിനാൽ അർഹത പ്രത്യേക സർവേയെയല്ല, കാർഡിനെയാണ് പിന്തുടരുന്നു.
കൈമാറിയ തുക:₹141.88 croreഉൾപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾ:15.45 lakhഉൾപ്പെടുന്ന ഉത്സവങ്ങൾ:Holi and Diwali
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: റേഷൻ കാർഡുടമകൾക്കുള്ള സൗജന്യ പാചക വാതക ആനുകൂല്യം ഡൽഹി നൽകുന്നത് സിലിണ്ടറായല്ല, ഗുണഭോക്താവിന്റെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്കുള്ള ഡയറക്ട് ബെനിഫിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫറായാണ്.
ലൈംഗികാതിക്രമ പരാതിയിൽ ഇരയായി പേരു ചേർത്ത വ്യക്തിയുടെ വ്യക്തിവിവരത്തിന് നൽകുന്ന സംരക്ഷണം, പിന്നീട് പ്രോസിക്യൂഷൻ ഏതു വഴിക്കു നീങ്ങുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിക്കുന്നില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലെ ഒറ്റ ജഡ്ജി വിധിച്ചു. ഇന്ത്യൻ പീനൽ കോഡിലെ (Indian Penal Code) 228എ വകുപ്പ്, ഇപ്പോൾ ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ (Bharatiya Nyaya Sanhita) 72ാം വകുപ്പ്, ഈ വെളിപ്പെടുത്തൽ വിലക്കുന്നു; സംരക്ഷണം പരാതിയോടു തന്നെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്നാണ് കോടതി പറഞ്ഞത്. അതിനാൽ, ആ കുറ്റത്തിന് സമൻസ് പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും അത് ബാധകമാണ്. നിപുൺ സക്സേന വേഴ്സസ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്ന സുപ്രീം കോടതി വിധി പിന്തുടർന്ന്, വിലക്ക് പേരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല, വ്യക്തിയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഏതു വിവരത്തിനും ബാധകമാണെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 2016ലെ വിധി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉത്തരവുകളിൽ പേരും തിരിച്ചറിയൽ അടയാളങ്ങളും മറയ്ക്കാൻ രജിസ്ട്രിക്കും, 2011ലെ സമൻസ് ഉത്തരവിലും 2013ലെ സെഷൻസ് കോടതി വിധിയിലും അതു ചെയ്യാൻ തീസ് ഹസാരി കോടതിയിലെ പ്രിൻസിപ്പൽ ഡിസ്ട്രിക്ട് ആൻഡ് സെഷൻസ് ജഡ്ജിക്കും (സെൻട്രൽ) നിർദേശം നൽകി. മറച്ച പകർപ്പുകൾ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്താൻ സെർച്ച് എൻജിനുകളെയും മൂന്നാം കക്ഷി പോർട്ടലുകളെയും ഇടനിലക്കാരെയും സമീപിക്കാൻ ഹർജിക്കാരിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകി.
പുതിയ ക്രിമിനൽ കോഡിലെ വകുപ്പ്:Section 72, Bharatiya Nyaya Sanhita
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യൻ പീനൽ കോഡിലെ 228എ വകുപ്പ്, ഇപ്പോൾ ഭാരതീയ ന്യായ സംഹിതയിലെ 72ാം വകുപ്പ്, ലൈംഗികാതിക്രമത്തിന് ഇരയായ വ്യക്തിയുടെ വ്യക്തിവിവരം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് വിലക്കുന്നു.
ഡൽഹിയിലെ നരൈന വില്ലേജിലുള്ള ചിന്തൂ പാർക്കിൽ (Chintoo Park) ഛഠ് പൂജ നടത്താൻ അനുമതി തേടിയ ഹർജി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്ത് ഉത്സവം നടത്തിവരുന്ന ദീർഘകാല ശീലം കൊണ്ടുമാത്രം ഒരു പൊതു പച്ചപ്പ് മേഖല അതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിധിച്ചു. മുൻ വർഷങ്ങളിൽ അനുമതി നൽകിയതുകൊണ്ട് വീണ്ടും അതേ സ്ഥലത്തിന് അവകാശം ഉണ്ടാകില്ല; പൊതുജനത്തിന്റെ പ്രയോജനത്തിനായി പച്ചപ്പ് മേഖലയായി സംരക്ഷിക്കുന്ന പാർക്കാണ് അത്, അതിന്റെ ഉപയോഗം ആ ലക്ഷ്യത്തോട് ചേർത്ത് പുതുതായി പരിശോധിക്കണം എന്ന് ജസ്റ്റിസ് ജസ്മീത് സിങ് പറഞ്ഞു. ഇരുപത്തിമൂന്ന് വർഷമായി ഹർജിക്കാരൻ അവിടെ ഉത്സവം നടത്തിവരുന്നു; നവംബർ 15ലെ സന്ധ്യാ അർഘ്യത്തിനും 16ലെ ഉഷാ അർഘ്യത്തിനുമായി ആയിരത്തോളം ചതുരശ്ര മീറ്റർ ആണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ജില്ലാ സിംഗിൾ വിൻഡോ മാനേജ്മെന്റിന്റെ ഒരു ഭരണരേഖയിൽ ഈ പാർക്ക് വേദിയായി ചേർത്തിരുന്നു എന്ന വാദം കോടതി തള്ളി; ഭരണതലത്തിൽ എടുക്കുന്ന ഒരു തീരുമാനത്തിനും കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് മാറ്റാനോ ദുർബലമാക്കാനോ കഴിയില്ലെന്നും, ഓഗസ്റ്റ് 19ലെ തങ്ങളുടെ നിർദേശങ്ങൾ തുടർന്നും നിലനിൽക്കുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഡൽഹി ഡെവലപ്മെന്റ് അതോറിറ്റി (DDA) ഹർജിയെ എതിർത്തു; പകരം സ്ഥലം ലഭ്യമായിരുന്നതിനാൽ ഹർജി തള്ളി.
സ്ഥലം:Chintoo Park, Naraina Village, Delhiഎതിർകക്ഷി:Government of the National Capital Territory of Delhi
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മുൻപ് അനുമതി നൽകിയതോ ആചാരപരമായതോ ആയ ഉപയോഗം കൊണ്ടുമാത്രം ഒരു പൊതു പച്ചപ്പ് മേഖല കൈവശപ്പെടുത്താൻ അവകാശം ഉണ്ടാകില്ല; ഭരണതലത്തിലെ ഒരു തീരുമാനത്തിന് കോടതി ഉത്തരവ് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല.
തലസ്ഥാനത്ത് ഓരോ ശൈത്യകാലത്തും വരുന്ന നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ ഡൽഹി സർക്കാർ സ്ഥിരം സംവിധാനമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത ഒരു പദ്ധതിയുണ്ട്. വിന്റർ പൊല്യൂഷൻ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ (Winter Pollution Master Plan) എല്ലാ വർഷവും നവംബർ 1 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 28 വരെ പ്രാബല്യത്തിലുണ്ടാകും; അതുകൊണ്ട് ഓരോ സീസണിലും പുതിയ ഉത്തരവുകൾ ഇറക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. നിലവിലുള്ള നിയന്ത്രണ നടപടികളെ ഒരു ചട്ടപ്പുസ്തകത്തിലേക്ക് ഇത് കൊണ്ടുവരുന്നു; കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റിന്റെ പുതുക്കിയ ഗ്രേഡഡ് റെസ്പോൺസ് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ മാർഗരേഖകളും സുപ്രീം കോടതി നിർദേശങ്ങളും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാധുവായ പൊല്യൂഷൻ അണ്ടർ കൺട്രോൾ (Pollution Under Control) സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഇല്ലാത്ത വാഹനങ്ങൾക്ക് പെട്രോൾ, സിഎൻജി, എൽപിജി പമ്പുകളിൽ ഇന്ധനം നൽകില്ല. ഡൽഹിക്കു പുറത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത, ബിഎസ്-VI നിലവാരത്തിൽ താഴെയുള്ള വാഹനങ്ങൾക്ക് നവംബർ 1 മുതൽ ജനുവരി 31 വരെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശനമില്ല; ആംബുലൻസ്, അഗ്നിരക്ഷാ വാഹനങ്ങൾ, സിഎൻജി, ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഈ നാലു മാസം അനുവദിക്കപ്പെട്ട പാർക്കിങ് സ്ഥലങ്ങളിലെ നിരക്ക് ഇരട്ടിയാക്കും; നവംബർ 1 മുതൽ ജനുവരി 31 വരെ സർക്കാർ, സ്വകാര്യ ഓഫീസുകളിലെ പകുതി ജീവനക്കാർ വീട്ടിലിരുന്ന് ജോലി ചെയ്യും. അത്യാവശ്യ പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പ്രവൃത്തികൾ ഒഴികെ പൊളിക്കലും പൊടി പറക്കുന്ന തുറന്ന നിർമാണവും വിലക്കിയിട്ടുണ്ട്.
പ്രാബല്യ കാലയളവ്:1 November to 28 Februaryവീട്ടിലിരുന്ന് ജോലി ചെയ്യുന്നവരുടെ വിഹിതം:50% of office employees
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എല്ലാ വർഷവും നവംബർ 1 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 28 വരെ പ്രാബല്യത്തിലുള്ള, സ്ഥിരമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത പദ്ധതിയാണ് ഡൽഹിയുടെ വിന്റർ പൊല്യൂഷൻ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ; കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റിന്റെ പുതുക്കിയ ഗ്രാപ്പ് മാർഗരേഖകളാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
ഡൽഹിയുടെ ശൈത്യകാല വായു നടപടികൾക്കൊപ്പം വാഹനങ്ങളെക്കുറിച്ചു തന്നെയുള്ള ദീർഘകാല പദ്ധതിയുമുണ്ട്. ഡൽഹി ദേശീയ തലസ്ഥാന പ്രദേശ സർക്കാരിന്റെ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് (Transport Department), മോട്ടോർ വെഹിക്കിൾസ് ആക്ട് (Motor Vehicles Act), 1988 പ്രകാരം 2026ലെ ഇലക്ട്രിക് വെഹിക്കിൾ പോളിസി ഡൽഹി ഗസറ്റിൽ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. 2030 മാർച്ച് 31ഓടെ നഗരത്തെ പൂർണമായും മലിനീകരണമില്ലാത്ത യാത്രാ സംവിധാനത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരാനാണ് നാലു വർഷത്തെ ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള വഴി ഇത് നിശ്ചയിക്കുന്നത്. 2028 ഏപ്രിൽ മുതൽ നഗരത്തിൽ ഇലക്ട്രിക് ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങൾ മാത്രമേ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനാകൂ. മുപ്പത് ലക്ഷം രൂപ വരെ വിലയുള്ള ഇലക്ട്രിക് കാറുകൾക്ക് രജിസ്ട്രേഷൻ ഫീസും റോഡ് നികുതിയും ഇല്ല. പഴയ വാഹനം പൊളിച്ച് പുതിയ ഇലക്ട്രിക് വാഹനം വാങ്ങുന്നവർക്ക് ഒരു ലക്ഷം രൂപ ആനുകൂല്യം ലഭിക്കും. പതിനയ്യായിരം കോടി രൂപയാണ് പദ്ധതിയുടെ ആകെ സാമ്പത്തിക വിഹിതം; ചാർജിങ് സൗകര്യങ്ങൾക്കും റോഡ് നികുതി ഒഴിവിനും ഓരോ വർഷവും തുക വിനിയോഗിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്.
സാമ്പത്തിക വിഹിതം:₹15,000 croreപൊളിക്കൽ ആനുകൂല്യം:₹1 lakhമലിനീകരണമില്ലാത്ത യാത്രാ ലക്ഷ്യം:31 March 2030
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മോട്ടോർ വെഹിക്കിൾസ് ആക്ട്, 1988 പ്രകാരം ട്രാൻസ്പോർട്ട് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റാണ് ഡൽഹിയുടെ 2026ലെ ഇലക്ട്രിക് വെഹിക്കിൾ പോളിസി ഇറക്കിയത്; 2030 മാർച്ച് 31ഓടെ മലിനീകരണമില്ലാത്ത യാത്രാ സംവിധാനമാണ് ലക്ഷ്യം.