വിശദ വായന
1859 ഏപ്രിൽ 25-ന് അൽ-ഫറാമ എന്ന, ഇന്ന് പോർട്ട് സെയ്ദ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന നഗരത്തിൽ കനാലിന്റെ ഖനനം ആരംഭിച്ചതായും, ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ 20,000 ഈജിപ്തുകാർ പങ്കെടുത്തതായും സൂയസ് കനാൽ അതോറിറ്റി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 1869 നവംബർ 17-നാണ് കനാൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ദേശസാൽക്കരണമാണ് കനാലിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വഴിത്തിരിവായി അതോറിറ്റി രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്; തുടർന്ന് 1967-ലെ യുദ്ധത്തിനുശേഷമുള്ള അടച്ചിടലും 1975 ജൂണിലെ പുനഃതുറക്കലും. ചെങ്കടലും മെഡിറ്ററേനിയനും ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയം പന്ത്രണ്ടാം രാജവംശത്തിലെ ഫറവോ സെനൗസെർട്ട് മൂന്നാമനിലേക്കാണ് ചികഞ്ഞെത്തുന്നത്. ബി.സി 610-ൽ നെഖോ രണ്ടാമനും, ബി.സി 510-ൽ ദാരിയസ് ഒന്നാമനും, ബി.സി 285-ൽ ടോളമി രണ്ടാമനും ഇത് വീണ്ടും കുഴിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എ.ഡി 98-നോടടുത്ത് റോമൻ ചക്രവർത്തി ട്രാജൻ ഇത് വീണ്ടും കുഴിച്ചു. എ.ഡി 641-ൽ അംറ് ഇബ്നുൽ ആസ് നാവിഗേഷനായി ഇത് വീണ്ടും തുറന്നു.
ഖനനം ആരംഭിച്ചത്:
25 April 1859, at Al-Farama (Port Said)
ഉദ്ഘാടനം:
17 November 1869
അടച്ചതും തുറന്നതും:
Closed after the 1967 war, reopened June 1975
ആദ്യ ആശയം:
Pharaoh Senausert III, Twelfth Dynasty
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: 1869-ലെ തുറക്കൽ, 1967-ലെ അടച്ചിടൽ, 1975-ലെ പുനഃതുറക്കൽ എന്നിവ നേരിട്ടുള്ള ഒറ്റമാർക്ക് വസ്തുതകളാണ്; ലോക വ്യാപാര പാതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കനാൽ അടിസ്ഥാനമാകുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
SCA Suez Canal Authority — സൂയസ് കനാൽ സ്വന്തമാക്കി നടത്തുകയും അതിന്റെ നാവിഗേഷൻ നിയമങ്ങളും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ സർക്കാർ സ്ഥാപനം.
15 ഒക്ടോബർ 2026
ഈജിപ്തിലെ ഗർബിയ ഗവർണറേറ്റിലെ ബെഹ്ബീത് അൽ-ഹഗറിൽ നടന്ന ഖനനത്തിൽ രാജാവ് രാംസെസ് രണ്ടാമന്റെ 1.6 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള പ്രതിമാശിരസ്സ് കണ്ടെത്തി; ഇതിൽ ഇരട്ടക്കിരീടമായ 'പ്സ്‌ഖെന്റ്' ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. പൂർണ്ണ പ്രതിമയ്ക്ക് ഏകദേശം 8.5 മീറ്റർ ഉയരമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പണ്ഡിതർ കണക്കാക്കുന്നു. ശിരസ്സിന്റെ പിൻതൂണിൽ രാജാവിന്റെ ഹോറസ് നാമമായ 'ഹോർ-ക-നഖ്ത് മെരി-മാത്' ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നെമെസ് ശിരോവസ്ത്രം ധരിച്ച രണ്ടാമതൊരു രാജപ്രതിമയുടെ 2.4 മീറ്റർ ഉടലും ശിരസ്സും, 'നെസു-ബിറ്റി' (മുകൾ-കീഴ് ഈജിപ്തിന്റെ രാജാവ്), 'സാ-റേ' (റായുടെ പുത്രൻ) എന്നീ രാജപദവികൾ ആലേഖനം ചെയ്ത 1.3 മീറ്റർ പിങ്ക് ഗ്രാനൈറ്റ് ഖണ്ഡവും കണ്ടെത്തി. ഒരു നാട്ടുകാരനാണ് ഗ്രാനൈറ്റ് ഖണ്ഡത്തെക്കുറിച്ച് വിനോദസഞ്ചാര-പുരാവസ്തു മന്ത്രാലയത്തെ ആദ്യം അറിയിച്ചത്; തുടർന്നാണ് രക്ഷാഖനനം തുടങ്ങിയത്. ലക്സർ, അബു സിംബൽ തുടങ്ങിയ തെക്കൻ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കപ്പുറം ഡെൽറ്റയിലും അധികാരം ഉറപ്പിക്കാൻ രാംസെസ് രണ്ടാമൻ ഭീമൻ പ്രതിമകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു എന്ന് ഈ കണ്ടെത്തൽ കാണിക്കുന്നു.
സ്ഥലം:
Behbeit al-Hagar, Gharbiya governorate
പ്രതിമാശിരസ്സിന്റെ ഉയരം:
1.6 metres
കണക്കാക്കിയ യഥാർഥ ഉയരം:
8.5 metres
ഗ്രാനൈറ്റ് ഖണ്ഡം:
1.3 metres, pink granite
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഈജിപ്ഷ്യൻ പുരാവസ്തു കണ്ടെത്തലുകളും അവയോട് ചേർന്നുവരുന്ന ഫറവോ പദവികളും പി.എസ്.സി, യു.പി.എസ്.സി പ്രാഥമിക പരീക്ഷകളിലെ കല-സംസ്കാര ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Pschent Double Crown of Egypt — മുകൾ ഈജിപ്തിന്റെ വെള്ളക്കിരീടവും കീഴ് ഈജിപ്തിന്റെ ചുവപ്പുകിരീടവും ചേർന്ന ഇരട്ടക്കിരീടം; ഏകീകൃത ഈജിപ്തിന്റെ ഭരണം സൂചിപ്പിക്കാൻ ധരിച്ചിരുന്നു.
Nemes Royal striped headcloth — ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫറവോമാർ ധരിച്ചിരുന്ന വരയൻ ശിരോവസ്ത്രം; തൂത്തൻഖാമന്റെ മുഖാവരണത്തിൽ ഇത് കാണാം.
15 ഒക്ടോബർ 2026
ലഡാക്കിലെ അഞ്ച് പദ്ധതികളിൽ ഒന്നായി ലേയിലെ സിന്ധു ഘട്ടിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ പെട്രോഗ്ലിഫ് സംരക്ഷണ പാർക്ക് 2026 ഒക്ടോബർ 15ന് രാഷ്ട്രത്തിന് സമർപ്പിക്കുമെന്ന് ഒക്ടോബർ 14ന് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാര്യാലയം അറിയിച്ചു.
ലഡാക്കിലെ ചരിത്രാതീത കാലത്തെ പാറക്കൊത്തുപണികൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ഉത്തരവാദിത്ത പാരമ്പര്യ വിനോദസഞ്ചാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയുമാണ് ലക്ഷ്യം.
ലോക പാരമ്പര്യ ദിനമായ ഏപ്രിൽ 18നാണ് ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ വിനയ് കുമാർ സക്സേന തറക്കല്ലിട്ടത്.
നാശഭീഷണിയിലുള്ള കൊത്തുപണികൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ സബൂ ഥാങ്ങിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി; ആദ്യം 31 കൊത്തുപണികൾ മാറ്റി.
ഫ്യാങ് ഥാങ്, സ്തക്മോ ഥാങ്, ലിക്കിർ കുന്ന്, ലിക്കിർ ഥാങ്, താരു ഥാങ് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം തിക്സെ, സ്പിതുക്, ഖൽത്സെ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുമായി 155 പെട്രോഗ്ലിഫുകൾ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ മാറ്റാനാണ് പദ്ധതി.
കൊത്തുപണികളുടെ ചുറ്റളവ് 4 മുതൽ 17 അടി വരെയും ഭാരം 500 കിലോഗ്രാം മുതൽ 10 മെട്രിക് ടൺ വരെയുമാണ്.
ഐബെക്സ്, യാക്ക്, അർഗാലി, നീലച്ചെമ്മരിയാട് തുടങ്ങിയ വന്യജീവികളും നായാട്ട് രംഗങ്ങളും കാലടയാളങ്ങളുമാണ് ഭൂരിഭാഗത്തിലും; കാലാവസ്ഥാ ശോഷണം, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത വിനോദസഞ്ചാരം, നിർമാണ പ്രവൃത്തികൾ, മനുഷ്യ ഇടപെടൽ എന്നിവയാണ് ഭീഷണികളായി പറയുന്നത്.
ലഡാക്കിലെ പെട്രോഗ്ലിഫുകൾ 2,500 മീറ്റർ മുതൽ 5,000 മീറ്ററിന് മേൽ വരെ ഉയരങ്ങളിൽ കാണാം.
സ്ഥലം:
Sindhu Ghat, Leh
തറക്കല്ല്:
18 April, World Heritage Day
ആദ്യം മാറ്റിയ പെട്രോഗ്ലിഫുകൾ:
31 from Saboo Thang
ആദ്യ ഘട്ട ലക്ഷ്യം:
155 petroglyphs
ഭാര പരിധി:
500 kg to 10 metric tonnes
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പേരുള്ള ഒരു സ്ഥലവും മാറ്റിയ കൊത്തുപണികളുടെ കൃത്യമായ എണ്ണവുമുള്ള ഒരു ദേശീയ ആദ്യ സംഭവം കലയും സംസ്കാരവും സംബന്ധിച്ച ചോദ്യത്തിന് നല്ല വിഷയമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Ibex Ibex — ഉയർന്ന ഹിമാലയത്തിലെ കാട്ടുമലയാട്; ലഡാക്കിലെ പാറച്ചിത്രങ്ങളിൽ പതിവായി കാണാം.
Argali Argali — ലഡാക്കിൽ കാണുന്ന മധ്യേഷ്യയിലെ വലിയ കാട്ടാട്.
15 ഒക്ടോബർ 2026
ദ പ്ലാനറ്റ് ഓഫ് ആർട്ട് 2026 എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര യുവജന മേളയിലെ വിജയികളെ 2026 ഒക്ടോബർ 12 ന് കസാഖ്‌സ്ഥാനിലെ അൽമാട്ടി മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്‌സിൽ ആദരിച്ചതായി യുനെസ്കോ അറിയിച്ചു.
യുനെസ്കോയ്ക്കുള്ള കസാഖ്‌സ്ഥാൻ നാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ക്ലബ്‌സും യുനെസ്കോയ്ക്കുള്ള ക്ലബ്ബുകളുടെയും സംഘടനകളുടെയും ലോക ഫെഡറേഷനുമാണ് മേള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്; യുനെസ്കോയുടെ അദൃശ്യ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിലും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിലും സ്ത്രീകളുടെ പങ്ക് എന്നതായിരുന്നു ഈ വർഷത്തെ പ്രമേയം.
54 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 3 മുതൽ 18 വയസ്സു വരെയുള്ള കുട്ടികളും യുവ കലാകാരന്മാരും മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു; ഏകദേശം 400 അന്താരാഷ്ട്ര പങ്കാളികൾ ഫൈനലിലെത്തി.
ഇന്ത്യ, ചൈന, കെനിയ, മെക്‌സിക്കോ, ഫ്രാൻസ്, ബ്രൂണൈ ദാറുസ്സലാം എന്നിവയുൾപ്പെടെ 20 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 12 മുതൽ 18 വയസ്സു വരെയുള്ള ഫൈനലിസ്റ്റുകളെ അന്തിമ പരിപാടി ഒരുമിച്ചു ചേർത്തു; കസാഖ്‌സ്ഥാനിലെ 13 മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള 13 യുവ കലാകാരന്മാരും ഇവർക്കൊപ്പം ചേർന്നു.
യുനെസ്കോയുടെ 80-ാം വാർഷികവും ലോക ഫെഡറേഷന്റെ 45-ാം വാർഷികവും ഈ പതിപ്പ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു; ഫൈനലിസ്റ്റുകളുടെ സൃഷ്ടികൾ 2026 നവംബർ 10 മുതൽ 17 വരെ പാരിസിലെ യുനെസ്കോ ആസ്ഥാനത്ത് പ്രദർശിപ്പിക്കും.
പുരസ്കാര ചടങ്ങ്:
12 October 2026, Almaty Museum of Arts
മത്സരിച്ച രാജ്യങ്ങൾ:
54
ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ:
About 400 international participants
പാരിസ് പ്രദർശനം:
10 to 17 November 2026
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: യുനെസ്കോയുടെ അദൃശ്യ പാരമ്പര്യ പ്രവർത്തനത്തെ, വ്യക്തമായ രാജ്യ-പങ്കാളി കണക്കുകളുള്ള ഒരു തീയതി വ്യക്തമായ സംഭവവുമായി മേള ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
WFUCA World Federation of Clubs and Associations for UNESCO — യുനെസ്കോ സ്വമേധയാ ക്ലബ്ബുകളുടെ ആഗോള ശൃംഖല; ഈ വർഷം 45-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്നു.
Intangible cultural heritage Intangible cultural heritage — സ്മാരകങ്ങൾക്കും സ്ഥലങ്ങൾക്കും വിപരീതമായി, സംഗീതം, ആചാരം, കരകൗശലം, വാചിക ആവിഷ്കാരം തുടങ്ങിയ ജീവിക്കുന്ന പാരമ്പര്യങ്ങൾ.
15 ഒക്ടോബർ 2026
'ഭാരതത്തിന്റെ ആഗോള സാംസ്കാരിക ബന്ധങ്ങൾ' എന്ന പേരിൽ മൂന്നു ദിവസത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനം ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ ദി ആർട്‌സ് ആരംഭിച്ചു.
2026 ഒക്ടോബർ 14 മുതൽ 16 വരെയാണ് സമ്മേളനം; കേന്ദ്രമന്ത്രി ഗജേന്ദ്ര സിങ് ഷെഖാവത്ത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.
സെക്രട്ടറി വിവേക് അഗർവാൾ വായിച്ച പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സന്ദേശം, നളന്ദയെയും സഞ്ചാരികളായ സന്യാസിമാരെയും പണ്ഡിതരെയും വ്യാപാരികളെയും പരാമർശിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘമായ സാംസ്കാരിക വിനിമയ ചരിത്രം വിവരിച്ചു.
1926 ഒക്ടോബർ 14 ന് കൊൽക്കത്തയിൽ സ്ഥാപിച്ച ഗ്രേറ്റർ ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റിയുടെ ശതാബ്ദിയും സമ്മേളനം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇതിനോടു ചേർന്നുള്ള ബൃഹത്തർ ഭാരത് പദ്ധതിയിൽ ഏകദേശം 51 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പണ്ഡിതർ പങ്കാളികളാണ്; ബൃഹത്തർ ഭാരത് സ്കീം 2026-2031 പ്രകാരം അക്കാദമിക വിനിമയത്തിന് അഞ്ചു വർഷത്തെ കർമപരിപാടിയും, പങ്കുവയ്ക്കുന്ന അദൃശ്യ പാരമ്പര്യം യുനെസ്കോയുടെ പ്രാതിനിധ്യ പട്ടികയിലേക്ക് ബഹുരാഷ്ട്ര നാമനിർദേശം ചെയ്യാനുള്ള നിർദേശങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
സമ്മേളന തീയതികൾ:
14 to 16 October 2026
ഗ്രേറ്റർ ഇന്ത്യ സൊസൈറ്റി സ്ഥാപിതം:
Calcutta, 14 October 1926
പദ്ധതിയിലെ രാജ്യങ്ങൾ:
About 51
പദ്ധതി കാലയളവ്:
Brihattar Bharat Scheme, 2026-2031
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ശതാബ്ദികൾ, ഐജിഎൻസിഎ, യുനെസ്കോയുടെ അദൃശ്യ പാരമ്പര്യ പട്ടിക എന്നിവ സാംസ്കാരിക ചോദ്യങ്ങളുടെ ഉറപ്പായ ഉറവിടങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
IGNCA Indira Gandhi National Centre for the Arts — കലകളെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണവും രേഖപ്പെടുത്തലും നടത്തുന്ന, സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയത്തിനു കീഴിലുള്ള സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനം.
Representative List Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity — സംഗീതം, ആചാരം, കരകൗശലം തുടങ്ങിയ ജീവിക്കുന്ന പാരമ്പര്യങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന യുനെസ്കോ പട്ടിക.
വിശദ വായന
ക്രാക് ദെ ഷെവാലിയെയും ഖലാത്ത് സലാഹ് എൽ-ദീനും ചേർന്ന് സിറിയൻ അറബ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഒരൊറ്റ ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്താണ്; 2006-ൽ (ii), (iv) മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് പട്ടികയിൽ ചേർത്തു.
11 മുതൽ 13 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ കുരിശുയുദ്ധ കാലത്ത് പശ്ചിമേഷ്യയിലെ കോട്ട നിർമാണ ശൈലിയുടെ വളർച്ചയും സ്വാധീന കൈമാറ്റവും വ്യക്തമാക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാന ഉദാഹരണങ്ങളാണ് ഈ രണ്ടു കോട്ടകൾ എന്ന് യുനെസ്കോ പറയുന്നു.
1142 മുതൽ 1271 വരെ ജറുസലേമിലെ സെന്റ് ജോൺ ഹോസ്പിറ്റലർ സന്യാസി സംഘമാണ് ക്രാക് ദെ ഷെവാലിയെ പണിതത്; 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ മംലൂക്കുകൾ കൂടുതൽ നിർമാണങ്ങൾ നടത്തി.
സലാഹുദ്ദീന്റെ കോട്ട എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഖലാത്ത് സലാഹ് എൽ-ദീനിൽ, 10-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബൈസന്റൈൻ തുടക്കത്തിന്റെയും 12-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിലെ ഫ്രാങ്കിഷ് മാറ്റങ്ങളുടെയും അയ്യൂബിദ് കോട്ടമതിലുകളുടെയും സവിശേഷതകൾ നിലനിൽക്കുന്നു.
2013 മുതൽ ഈ സ്വത്ത് അപകടത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിലാണ്.
പട്ടികയിൽ ചേർത്ത വർഷം:
2006
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(ii)(iv)
അപകട പട്ടികയിൽ ചേർത്തത് മുതൽ:
2013
ക്രാക് ദെ ഷെവാലിയെ പണിതവർ:
Hospitaller Order of Saint John of Jerusalem, 1142-1271
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സിറിയയുടെ ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തുകളും അവയുടെ അപകട പട്ടികയിലുള്ള സ്ഥാനവും കലാ-സാംസ്കാരിക വിഭാഗത്തിൽ ആവർത്തിച്ചു ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
List of World Heritage in Danger List of World Heritage in Danger — ഗുരുതരവും നിർദിഷ്ടവുമായ അപകടങ്ങൾ നേരിടുന്ന ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തുകളുടെ യുനെസ്കോ പട്ടിക.
വിശദ വായന
ഇന്നത്തെ യെമൻ പ്രദേശത്ത്, ബി.സി.ഇ. ഒന്നാം സഹസ്രാബ്ദം മുതൽ ഏകദേശം സി.ഇ. 630-ൽ ഇസ്ലാമിന്റെ ആഗമനം വരെ സബാ രാജ്യം തഴച്ചുവളർന്നു.
സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങളായ (iii), (iv) പ്രകാരം 2023-ൽ യുനെസ്കോ "മാരിബിലെ പ്രാചീന സബാ രാജ്യത്തിന്റെ സ്മാരകങ്ങൾ" എന്ന കേന്ദ്രത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.
ഏഴ് പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങൾ ചേർന്ന, ഒന്നിലധികം ഘടകങ്ങളുള്ള പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രമാണിത്.
മതിൽക്കെട്ടുള്ള സബായുടെ തലസ്ഥാന നഗരമായിരുന്നു മാരിബ്; കോട്ടകെട്ടിയ സിർവാ നഗരം അതിന്റെ സൈനിക തലസ്ഥാനമായിരുന്നിരിക്കാം.
മാരിബ് അണക്കെട്ട് തോടുകളുടെ ഒരു ജലസേചന സംവിധാനത്തിന് വെള്ളം നൽകി; പ്രാചീന കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യനിർമിത മരുപ്പച്ചയെ ഇത് നിലനിർത്തി.
അവാം, ബർആൻ, ഹാരൂനും എന്നീ ക്ഷേത്രങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ സ്മാരകങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ബി.സി.ഇ. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനും സി.ഇ. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിലുള്ള ധൂപവർഗ വ്യാപാര പാതയിലായിരുന്നു സബായുടെ സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
പട്ടികപ്പെടുത്തിയ സമയം മുതൽതന്നെ ഈ കേന്ദ്രം ആപത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു.
പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്:
2023
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iii), (iv)
ഘടക കേന്ദ്രങ്ങൾ:
Seven archaeological sites
തലസ്ഥാനം:
Ma'rib
ക്ഷേത്രങ്ങൾ:
Awām, Bar'ān, Ḥarūnum
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സബാ, മാരിബ്, അവിടത്തെ പ്രാചീന അണക്കെട്ട് എന്നിവ പ്രാചീന ചരിത്രത്തിലെയും ജലസേചനത്തിലെയും പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്; യെമനിൽ ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രവുമാണിത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Serial property — വേറിട്ട പല സ്ഥലങ്ങളെ ഒരേ കേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കി നൽകുന്ന ഒറ്റ ലോക പാരമ്പര്യ പദവിയാണിത്.
Oasis — മരുഭൂമിയുടെ നടുവിൽ വെള്ളവും വളക്കൂറുമുള്ള പ്രദേശമാണ് മരുപ്പച്ച.
Incense — കുന്തിരിക്കം പോലെ, സുഗന്ധത്തിനായി പുകയ്ക്കുന്നതും പ്രാചീന കാലത്ത് ദൂരദേശങ്ങളിൽ വ്യാപാരം ചെയ്തിരുന്നതുമായ മരക്കറയാണിത്.
വിശദ വായന
യെമനിലെ ഹദ്രമൗത്ത് ഗവർണറേറ്റിലുള്ള വാദി ഹദ്രമൗത്തിലാണ് ഷിബാം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങളായ (iii), (iv), (v) പ്രകാരം 1982-ൽ യുനെസ്കോ ഷിബാമിലെ പഴയ മതിൽക്കെട്ടു നഗരത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.
പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഈ നഗരത്തിനു ചുറ്റും കോട്ടമതിലുണ്ട്; തെരുവുകളും ചത്വരങ്ങളും ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ക്രമത്തിൽ വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നു.
വെയിലിൽ ഉണക്കിയ മൺകട്ടകൊണ്ട് നിർമിച്ച ഇവിടത്തെ ഗോപുരഭവനങ്ങൾ വാദി ഹദ്രമൗത്തിന്റെ പാറക്കെട്ടിന്റെ വക്കിൽനിന്ന് ഏഴു നിലകൾ വരെ ഉയരുന്നു.
ഈ ഗോപുരങ്ങളാണ് "മരുഭൂമിയിലെ മാൻഹാട്ടൻ" എന്ന വിളിപ്പേര് നഗരത്തിനു നേടിക്കൊടുത്തത്.
സുഗന്ധവ്യഞ്ജന, ധൂപവർഗ വ്യാപാര പാതയിലെ ഒരു യാത്രാസംഘ വിശ്രമകേന്ദ്രമായിരുന്നു ചരിത്രപരമായി ഷിബാം.
ഇവിടത്തെ വെള്ളിയാഴ്ച പള്ളി ഏറെയും ഒൻപതാം-പത്താം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽനിന്നുള്ളതാണ്; കോട്ട പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽനിന്നുള്ളതാണ്.
വെള്ളപ്പൊക്കം, ജീർണത, പരമ്പരാഗത വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണ രീതികൾ കൈവിടുന്നത്, മണ്ണിനു പകരം കോൺക്രീറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നിവ ഭീഷണികളായി യുനെസ്കോ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; 2015 മുതൽ ഈ കേന്ദ്രം ആപത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ്.
പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്:
1982
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iii), (iv), (v)
സ്ഥാനം:
Wadi Hadramaut
നിർമാണ വസ്തു:
Sun-dried mud brick
ഗോപുരഭവനങ്ങളുടെ ഉയരം:
Up to seven storeys
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: "മരുഭൂമിയിലെ മാൻഹാട്ടൻ" എന്ന വിളിപ്പേര് നേരിട്ടു ചോദിക്കാവുന്ന ഒന്നാണ്; ഉയരമുള്ള മൺകട്ട വാസ്തുവിദ്യയുടെ പതിവ് ഉദാഹരണവും ഷിബാമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Wadi — മഴയ്ക്കുശേഷം മാത്രം വെള്ളം ഒഴുകുന്ന, വരണ്ട പ്രദേശത്തെ താഴ്‌വരയോ നദീതടമോ ആണിത്.
Sun-dried mud brick — ചൂളയിൽ ചുടാതെ, കൈകൊണ്ട് രൂപപ്പെടുത്തി വെയിലിൽ ഉറപ്പിക്കുന്ന മൺകട്ടയാണിത്.
Caravan halt — ദീർഘമായ കരമാർഗ വ്യാപാര പാതയിൽ വ്യാപാരസംഘം വിശ്രമിച്ചിരുന്ന ഇടത്താവളമാണിത്.
വിശദ വായന
യെമന്റെ തലസ്ഥാനമാണ് സനാ; അതിലെ പഴയ നഗരം യുനെസ്കോയുടെ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഏകദേശം 2,200 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഒരു പർവത താഴ്‌വരയിലാണ് ഈ കേന്ദ്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
2,500-ലധികം വർഷമായി സനായിൽ ജനവാസമുണ്ട്; യെമനിലെ പ്രാചീന രാജ്യങ്ങളുടെ ഒരു കാവൽത്താവളമായി ബി.സി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇതിന് ഔദ്യോഗിക പദവി ലഭിച്ചു.
സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങളായ (iv), (v), (vi) പ്രകാരം 1986-ൽ യുനെസ്കോ പഴയ നഗരത്തെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.
പല നിലകളുള്ള ഇവിടത്തെ ഗോപുരഭവനങ്ങൾ ഇടിച്ചുറപ്പിച്ച മണ്ണുകൊണ്ട് നിർമിച്ചവയാണ്; ചുട്ട ഇഷ്ടികയുടെയും വെള്ള ജിപ്സത്തിന്റെയും ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങളാൽ അവയുടെ മുഖപ്പുകൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
യുനെസ്കോയുടെ ഇംഗ്ലീഷ് വിവരണം 103 പള്ളികളും 14 പൊതു കുളിപ്പുരകളും 6,000-ലധികം വീടുകളും ഇവിടെ എണ്ണുന്നു; ഇവയെല്ലാം പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിനു മുൻപ് നിർമിച്ചവയാണ്.
വീടുകൾ, പള്ളികൾ, കുളിപ്പുരകൾ, സത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ബുസ്താൻ എന്നു വിളിക്കുന്ന പച്ചപ്പുള്ള ഉദ്യാനങ്ങൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നു.
മക്കയ്ക്കും മദീനയ്ക്കും പുറത്ത് നിർമിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ പള്ളിയായി വലിയ പള്ളിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു; 2015 മുതൽ പഴയ നഗരം ആപത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ്.
പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്:
1986
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iv), (v), (vi)
ഉയരം:
About 2,200 m
പള്ളികൾ:
103
വീടുകൾ:
Over 6,000
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തലസ്ഥാന നഗരവും അതിന്റെ ലോക പാരമ്പര്യ പദവിയും യെമനെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചോദിക്കുന്ന വസ്തുതാ ജോടിയാണ്; മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഗോപുരഭവനങ്ങൾ വാസ്തുവിദ്യയിലെ പതിവു ചോദ്യവുമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Rammed earth — നനഞ്ഞ മണ്ണ് അച്ചിനുള്ളിൽ ഇടിച്ചുറപ്പിച്ച് ഉറച്ച ചുമരുണ്ടാക്കുന്ന നിർമാണ രീതിയാണിത്.
Hammam — പശ്ചിമേഷ്യൻ, വടക്കേ ആഫ്രിക്കൻ നഗരങ്ങളിൽ കാണുന്ന പൊതു കുളിപ്പുരയാണിത്.
Caravanserai — വ്യാപാര പാതയിൽ യാത്രാ വ്യാപാരികൾക്കും അവരുടെ മൃഗങ്ങൾക്കും വിശ്രമിക്കാനുള്ള മതിൽക്കെട്ടുള്ള സത്രമാണിത്.
Bustan — പഴയ നഗരത്തിലെ കെട്ടിടങ്ങൾക്കിടയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന പച്ചപ്പുള്ള ഉദ്യാനത്തുണ്ടുകളുടെ പ്രാദേശിക പേരാണിത്.
വിശദ വായന
1946 മുതൽ യുനെസ്കോ അംഗമാണ് സിറിയൻ അറബ് റിപ്പബ്ലിക് എന്ന് യുനെസ്കോയുടെ രാജ്യ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
യുനെസ്കോയുടെ സംവിധാനത്തിൽ സിറിയ അറബ് രാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്ന മേഖലയിലും ഗ്രൂപ്പ് Vb എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിഭാഗത്തിലുമാണ്.
രാജ്യത്ത് 6 ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ടെന്ന് ആ താൾ കണക്കാക്കുന്നു.
ഒപ്പം 1 ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത മേഖലയും അദൃശ്യ പൈതൃകത്തിന്റെ 9 സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങളും ആവിഷ്കാരങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
സിറിയയുടെ ആറ് ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രകൃതിദത്തമല്ല, സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
യുനെസ്കോയുടെ ഭരണസമിതികളിൽ ഒരു അംഗരാഷ്ട്രത്തിന്റെ പ്രാതിനിധ്യം നിർണയിക്കുന്നത് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിഭാഗമാണ്.
യുനെസ്കോ അംഗമായത്:
1946
ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ:
6
ജൈവമണ്ഡല സംരക്ഷിത മേഖലകൾ:
1
അദൃശ്യ പൈതൃക ആചാരങ്ങൾ:
9
മേഖല / തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിഭാഗം:
Arab States / Group Vb
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒരു രാജ്യത്തെ അതിന്റെ മേഖലാ വിഭാഗത്തോടും ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ എണ്ണത്തോടും ചേർത്ത് ചോദിക്കുന്നത് പതിവാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Intangible heritage — സംഗീതം, കരകൗശല വൈദഗ്ധ്യം, ആചാരങ്ങൾ, വാമൊഴി ആവിഷ്കാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ജീവനുള്ള പാരമ്പര്യങ്ങൾ; സ്മാരകങ്ങളിൽനിന്ന് വേറിട്ട് യുനെസ്കോ ഇവ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
Biosphere reserve — പ്രകൃതി സംരക്ഷണവും പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുടെ വിഭവ ഉപയോഗവും ഒന്നിച്ചു നടക്കുന്ന, യുനെസ്കോ അംഗീകരിച്ച പ്രദേശം.
Group Vb — അറബ് രാഷ്ട്രങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുനെസ്കോ അംഗരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിഭാഗം.
വിശദ വായന
ഡമാസ്കസിന്റെ വടക്കുകിഴക്ക്, ഹോംസ് പ്രവിശ്യയിൽ, സിറിയൻ മരുഭൂമിയിലെ ഒരു മരുപ്പച്ചയാണ് പാൽമിറ കേന്ദ്രം.
ഗ്രീക്കോ-റോമൻ കലാരൂപങ്ങളെ തദ്ദേശീയ ഘടകങ്ങളോടും പേർഷ്യൻ സ്വാധീനങ്ങളോടും ചേർത്തുനിർത്തുന്നതാണ് ഇവിടത്തെ കലയും വാസ്തുവിദ്യയും എന്ന് യുനെസ്കോ പറയുന്നു.
1100 മീറ്റർ നീളമുള്ള സ്തംഭനിരകളോടുകൂടിയ തെരുവാണ് നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന അക്ഷം.
ബാൽ ദേവന്റെ വലിയ ക്ഷേത്രം എ.ഡി. 1-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കിഴക്കൻ ദേശത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനാ നിർമിതികളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
1980-ൽ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഈ കേന്ദ്രത്തിന് 1,640 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയും 16,800 ഹെക്ടർ ബഫർ മേഖലയുമുണ്ട്.
2013 മുതൽ ഇത് അപകടത്തിലുള്ള ലോകപൈതൃകങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ്.
പ്രവിശ്യ:
Homs
പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്:
1980
സ്തംഭനിര തെരുവ്:
1100 metres
പൈതൃകമേഖലയുടെ വിസ്തൃതി:
1,640 ha
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വ്യാപാരപഥത്തിൽ ഗ്രീക്കോ-റോമൻ, പേർഷ്യൻ കലാധാരകൾ സംഗമിച്ചതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവുമധികം ഉപയോഗിക്കുന്ന സിറിയൻ കേന്ദ്രമാണ് പാൽമിറ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Oasis — മരുഭൂമിയിൽ ജലലഭ്യതയുള്ളതും കൃഷിയും വാസവും സാധ്യമാകുന്നതുമായ ഫലഭൂയിഷ്ഠ പ്രദേശം.
Colonnade — മേൽക്കൂരയോ കമാനങ്ങളോ താങ്ങിനിർത്തുന്ന നീണ്ട സ്തംഭനിര; പുരാതന നഗരങ്ങളിലെ പ്രധാന തെരുവുകളുടെ ഇരുവശത്തും ഇത് കാണാം.
Buffer zone — ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രത്തിന് ചുറ്റും അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിശ്ചയിക്കുന്ന മേഖല.
വിശദ വായന
സിറിയയുടെ തലസ്ഥാനമാണ് ഡമാസ്കസ്; പുരാതന ഡമാസ്കസ് നഗരം യുനെസ്കോ ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രമാണ്.
ബി.സി. 3-ാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ നഗരം മധ്യപൂർവദേശത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്ന് യുനെസ്കോ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ഏകദേശം 125 സ്മാരകങ്ങൾ ഈ പൈതൃകമേഖലയിലുണ്ട്.
അസീറിയൻ ആരാധനാകേന്ദ്രം നിലനിന്ന സ്ഥലത്ത് പണിത 8-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഉമയ്യദ് വലിയപള്ളി ഇവയിൽ പ്രധാനമാണ്.
സാംസ്കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ (i), (ii), (iii), (iv), (vi) പ്രകാരം 1979-ൽ ആണ് ഇത് പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്.
2013 മുതൽ ഇത് അപകടത്തിലുള്ള ലോകപൈതൃകങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ്.
തലസ്ഥാനം:
Syria
പട്ടികപ്പെടുത്തിയത്:
1979
പൈതൃകമേഖലയിലെ സ്മാരകങ്ങൾ:
about 125
അപകടപ്പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടത്:
2013
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തലസ്ഥാന നഗരവും അതിന്റെ ലോകപൈതൃക പദവിയും ചേർത്തുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പരീക്ഷകളിൽ പതിവാണ്; ഡമാസ്കസിന് ഈ രണ്ടു വിശേഷണങ്ങളുമുണ്ട്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
World Heritage in Danger — പട്ടികപ്പെടുത്താൻ കാരണമായ മൂല്യങ്ങൾക്ക് ഗുരുതരമായ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ലോകപൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ യുനെസ്കോ പട്ടിക.
Umayyad — ഡമാസ്കസ് തലസ്ഥാനമാക്കി ഭരിച്ച ആദ്യകാല അറബ് രാജവംശം; പശ്ചിമേഷ്യയിൽ വലിയ പള്ളികൾ പണിതത് ഇവരാണ്.
വിശദ വായന
2019ൽ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ബാബിലോൺ, മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയുടെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന രേഖയായ നിയമസംഹിതയുടെ ഉടമയായ ഭരണാധികാരിയുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു. ബാബിലോണിലെ ഹമ്മുറാബി ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് 1792 മുതൽ 1750 വരെ ഭരിച്ചു, ഈ സംഹിത ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തേതാണ്. രണ്ട് മീറ്ററിലധികം ഉയരമുള്ള കറുത്ത ബസാൾട്ട് സ്തൂപത്തിൽ ക്യൂനിഫോം ലിപിയിൽ ഇത് കൊത്തിയിരിക്കുന്നു, നിയമക്കേസുകളും അവയുടെ ശിക്ഷകളും വിവരിക്കുന്നു. സ്തൂപത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്ത് നീതിയുടെ ദേവനായ ഷമാഷിന് അഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്ന ഹമ്മുറാബിയെ കാണിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു എലാമൈറ്റ് രാജാവ് സ്തൂപം സൂസയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, അവിടെ ഴാക് ദ് മോർഗൻ തന്റെ ഉത്ഖനനത്തിനിടെ അത് കണ്ടെത്തി. ഇത് ഇപ്പോൾ ലൂവ്രിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹമ്മുറാബിയുടെ ഭരണകാലം:
1792 to 1750 BCE
വസ്തു:
Black basalt
ഉയരം:
More than 2 metres
കണ്ടെത്തിയ സ്ഥലം:
Susa, by Jacques de Morgan
ഇപ്പോൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്:
The Louvre
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഹമ്മുറാബിയുടെ തീയതികൾ, സ്തൂപത്തിന്റെ വസ്തു, അത് സൂക്ഷിക്കുന്ന മ്യൂസിയം എന്നിവയെല്ലാം വ്യക്തമായ ഒറ്റമാർക്ക് വസ്തുതകളായി ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Cuneiform Cuneiform — പ്രാചീന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയുടെ ആപ്പാകൃതിയിലുള്ള ലിപി, കളിമണ്ണിൽ അടിച്ചോ കല്ലിൽ കൊത്തിയോ എഴുതിയത്.
Stela Stela — ലിഖിതമോ ശിൽപമോ വഹിക്കുന്ന കുത്തനെ നിൽക്കുന്ന കൽപ്പാളി.
വിശദ വായന
ഇറാഖിന്റെ ആറ് ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തുകളിൽ മൂന്നിന് രണ്ടാമതൊരു പട്ടികപ്പെടുത്തലുമുണ്ട്. ഖലാത്ത് ഷെർഖാത്ത് എന്നും എഴുതുന്ന അഷൂർ, (iii), (iv) മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം 2003ൽ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, അതേ വർഷം 2003ൽ തന്നെ അപകടത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിലും ചേർത്തു; ആ പട്ടികയിൽ എത്തിയ ആദ്യ ഇറാഖി സ്വത്ത് ഇതാണ്. സമാറ പുരാവസ്തു നഗരം 2007ലും ഹത്ര 2015ലും പിന്നാലെ വന്നു. അഷൂർ ഇപ്പോഴും അപകട പട്ടികയിലാണ്. ടൈഗ്രിസിന്റെ തീരത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന അഷൂർ അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആദ്യ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു, ഇത് നിനവേ, ബാബിലോൺ, ഊർ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഏതൊരു മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ ചോദ്യത്തിലെയും സ്ഥിരം പേരുകളിൽ ഒന്നാക്കുന്നു.
ഉൾപ്പെടുത്തിയത്:
2003
അപകട പട്ടികയിൽ എന്നുമുതൽ:
2003
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iii), (iv)
മറ്റൊരു പേര്:
Qal'at Sherqat
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: അപകടത്തിലുള്ള ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടിക ഒരു വേറിട്ട പട്ടികയാണ്, രണ്ടിലും ഒരേസമയം ഉള്ള ഒരു സ്വത്തിന്റെ പതിവ് ഇറാഖി ഉദാഹരണമാണ് അഷൂർ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
List of World Heritage in Danger List of World Heritage in Danger — ഗുരുതരവും നിർദിഷ്ടവുമായ ഭീഷണികൾ നേരിടുന്ന ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തുകളുടെ വേറിട്ട യുനെസ്കോ പട്ടിക.
വിശദ വായന
ഇറാഖിന്റെ ജലപ്രതിസന്ധിയുടെ ഹൃദയത്തിലുള്ള ചതുപ്പുകൾ തന്നെ ഒരു ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്താണ്. ദി അഹ്‌വാർ ഓഫ് സതേൺ ഇറാഖ്: ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ അഭയകേന്ദ്രവും മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ നഗരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ട ഭൂപ്രകൃതിയും, (iii), (v), (ix), (x) മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം 2016ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഏഴ് ഘടകങ്ങളുള്ള ഒരു ശ്രേണീ സ്വത്താണ്. നാല് തണ്ണീർത്തട ചതുപ്പുകളാണ്: ഹുവൈസ, മധ്യ ചതുപ്പുകൾ, കിഴക്കൻ ഹമ്മാർ, പടിഞ്ഞാറൻ ഹമ്മാർ, ഒന്നിച്ച് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉൾനാടൻ ഡെൽറ്റ സംവിധാനങ്ങളിൽ ഒന്നായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്ന് പുരാവസ്തു നഗരങ്ങളാണ്: ഉറുക്ക്, ഊർ, ടെൽ എരിദു, ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് നാലാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും സഹസ്രാബ്ദങ്ങളിൽ ടൈഗ്രിസിന്റെയും യൂഫ്രട്ടീസിന്റെയും ചതുപ്പ് ഡെൽറ്റയിൽ വളർന്ന സുമേറിയൻ നഗരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ. സ്വത്ത് ഏതാണ്ട് 211,544 ഹെക്ടർ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, ഏതാണ്ട് 209,321 ഹെക്ടർ ബഫർ മേഖലയുമുണ്ട്.
ഘടകങ്ങൾ:
7
ചതുപ്പുകൾ:
Huwaizah, Central Marshes, East Hammar, West Hammar
പുരാവസ്തു നഗരങ്ങൾ:
Uruk, Ur, Tell Eridu
വിസ്തീർണം:
About 211,544 ha
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iii), (v), (ix), (x)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഊർ, ഉറുക്ക്, ടൈഗ്രിസ്-യൂഫ്രട്ടീസ് ഡെൽറ്റ, ഒരു മിശ്ര ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയെല്ലാം ഒരേ ഉത്തരത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു, ഇതുതന്നെയാണ് ഇത് ചോദിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Ahwar Ahwar — തെക്കൻ ഇറാഖിലെ ചതുപ്പുകൾക്കുള്ള അറബി വാക്ക്.
Serial property Serial World Heritage property — പല വേറിട്ട ഘടക സ്ഥലങ്ങൾ ചേർന്ന ഒരൊറ്റ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ.
വിശദ വായന
ഈ ആഴ്ച ഫെഡറൽ രാഷ്ട്രീയവും എണ്ണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും വാർത്തയിലുള്ള ഇറാഖിന് യുനെസ്കോ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ആറ് സ്വത്തുകളുണ്ട്. അഞ്ച് സാംസ്കാരികമാണ്: 1985ൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഹത്ര; അഷൂർ അഥവാ ഖലാത്ത് ഷെർഖാത്ത്, 2003; സമർറ പുരാവസ്തു നഗരം, 2007; എർബിൽ കോട്ട, 2014; ബാബിലോൺ, 2019. ആറാമത്തേത്, ദി അഹ്‌വാർ ഓഫ് സതേൺ ഇറാഖ്: ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ അഭയകേന്ദ്രവും മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ നഗരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ട ഭൂപ്രകൃതിയും, 2016ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, സാംസ്കാരികവും പ്രാകൃതികവുമായ മൂല്യത്തിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ച മിശ്ര സ്വത്താണ്. 1974 മാർച്ച് 5ന് ഇറാഖ് ലോക പാരമ്പര്യ ഉടമ്പടി സ്വീകരിച്ചു. ഫെഡറൽ സുപ്രീം കോടതിയുടെ മുമ്പാകെ നിയമങ്ങൾ എത്തിയ ഫെഡറൽ മേഖലയായ കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയിലാണ് എർബിൽ കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ആകെ സ്വത്തുകൾ:
6
സാംസ്കാരികം:
5
മിശ്രം:
1
ആദ്യത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തൽ:
Hatra, 1985
ഉടമ്പടി സ്വീകരിച്ചത്:
5 March 1974
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തുകളുടെ എണ്ണവും അവയുടെ ഉൾപ്പെടുത്തൽ വർഷങ്ങളും സംസ്ഥാന, സിവിൽ സർവീസ് പേപ്പറുകളിൽ നേരിട്ടുള്ള വസ്തുതാ ചോദ്യമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Mixed property Mixed World Heritage property — ലോക പാരമ്പര്യ ഉടമ്പടി പ്രകാരം സാംസ്കാരികവും പ്രാകൃതികവുമായ മൂല്യത്തിന് പട്ടികപ്പെടുത്തിയ ഒരു സ്ഥലം.
വിശദ വായന
തുർക്കിയെയുടെ സ്വത്തായി യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിലുള്ളതാണ് ഗൊറേമെ ദേശീയോദ്യാനവും കപ്പഡോഷ്യയിലെ ശിലാകേന്ദ്രങ്ങളും.
മധ്യ അനറ്റോളിയയിലെ അഗ്നിപർവത പീഠഭൂമിയിലാണ് ഈ കേന്ദ്രം; മണ്ണൊലിപ്പ് ഇവിടെ താഴ്‌വരകളും മലമടക്കുകളും 'ഫെയറി ചിമ്മിനി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശിലാസ്തംഭങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തി.
(i), (iii), (v), (vii) എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം 1985-ലാണ് ഇത് പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്; അതിനാൽ ഇത് സാംസ്കാരികവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ സമ്മിശ്ര കേന്ദ്രമാണ്.
ഗൊറേമെ താഴ്‌വരയിൽ പാറ തുരന്നുണ്ടാക്കിയ പള്ളികളും ആശ്രമങ്ങളുമുണ്ട്; അവയിൽ ചിത്രനിരോധനാനന്തര കാലത്തെ ബൈസന്റൈൻ ചിത്രകലയുണ്ട്.
കയ്മാക്‌ലി, ദെറിൻകുയു തുടങ്ങിയ ഗുഹാ ഗ്രാമങ്ങളും ഭൂഗർഭ നഗരങ്ങളും അഭയകേന്ദ്രങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
ഏകദേശം നാലാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ സന്ന്യാസി സമൂഹങ്ങൾ പാറ തുരന്ന മുറികളിൽ താമസം തുടങ്ങി.
സ്ഥാനം:
Central Anatolia
പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്:
1985
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(i), (iii), (v), (vii)
ഭൂഗർഭ നഗരങ്ങൾ:
Kaymakli and Derinkuyu
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭൂമിശാസ്ത്ര, വിനോദസഞ്ചാര ചോദ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവുമധികം ചോദിക്കപ്പെടുന്ന തുർക്കിഷ് കേന്ദ്രമാണ് കപ്പഡോഷ്യ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Fairy chimney Eroded rock pillar — ചുറ്റുമുള്ള മൃദുവായ അഗ്നിപർവത ശില ഒലിച്ചുപോകുമ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്ന കൂർത്ത ശിലാസ്തംഭം.
വിശദ വായന
തുർക്കിയെയുടെ സ്വത്തായി യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചതാണ് ഗൊബെക്‌ലി ടെപ്പെ.
തെക്കുകിഴക്കൻ അനറ്റോളിയയിലെ ഗെർമുഷ് മലനിരകളിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
(i), (ii), (iv) എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം 2018-ലാണ് ഇത് പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്.
വേട്ടയാടിയും ശേഖരിച്ചും ജീവിച്ചിരുന്നവർ മൺപാത്രപൂർവ നവീന ശിലായുഗത്തിൽ നിർമിച്ചതാണ് ഇവിടത്തെ വൃത്താകൃതിയിലും ചതുരാകൃതിയിലുമുള്ള കൂറ്റൻ ശിലാനിർമിതികൾ.
ഇവിടത്തെ ടി ആകൃതിയിലുള്ള ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് തൂണുകൾക്ക് 5.50 മീറ്റർ വരെ ഉയരമുണ്ട്; അവയിൽ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ കൊത്തുപണികളുണ്ട്, ചിലതിൽ അരപ്പട്ടയും അരയുടുപ്പും ധരിച്ച മനുഷ്യരൂപങ്ങളും കാണാം.
പട്ടികയിൽപ്പെട്ട പ്രദേശം 126 ഹെക്ടറാണ്; 461 ഹെക്ടർ ബഫർ മേഖലയുമുണ്ട്.
സ്ഥാനം:
Germus mountains, south-eastern Anatolia
പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്:
2018
തൂണിന്റെ ഉയരം:
up to 5.50 metres
പ്രദേശത്തിന്റെ വിസ്തൃതി:
126 ha
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തുർക്കിയെയുടെ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ ഭൂമിശാസ്ത്ര, സാംസ്കാരിക ചോദ്യങ്ങളിലെ പതിവ് വിഷയമാണ്; ചരിത്രാതീത കാലത്തെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവുമധികം പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത് ഗൊബെക്‌ലി ടെപ്പെയാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Anatolia The Asian peninsula forming most of Turkiye — ഏഷ്യാ മൈനർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു; തുർക്കിഷ് കടലിടുക്കുകൾക്ക് കിഴക്കാണ് ഇത്.
വിശദ വായന
കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ നടത്തിയ സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡ് നിയമന പരീക്ഷയിലെ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് അന്വേഷണം സംബന്ധിച്ച് ഈ ആഴ്ച കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ നടന്ന നടപടികളുടെ പശ്ചാത്തലം.
കേരള സംസ്ഥാനം നിലവിൽവന്ന 1956 നവംബർ 1നാണ് തിരു-കൊച്ചി പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷനെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചത്.
തിരുവിതാംകൂറിൽ സർക്കാർ തസ്തികകളിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള നിയമനത്തിന് ഉദ്യോഗാർഥികളെ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നത് ഒരു പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷണറായിരുന്നു; 1936 ജൂൺ 14ന് ജി ഡി നോക്സ് ആദ്യ കമ്മീഷണറായി നിയമിതനായി.
കൊച്ചിയിൽ താഴ്ന്ന തസ്തികകളിലേക്കുള്ള പ്രാഥമിക നിയമനത്തിനായി 1936ൽ ഒരു സ്റ്റാഫ് സെലക്ഷൻ ബോർഡ് സ്ഥാപിച്ചു; 1947ൽ സംസ്ഥാന നിയമസഭയുടെ നിയമപ്രകാരം മൂന്നംഗ കൊച്ചി പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചു.
1949 ജൂലൈ 1ന് തിരുവിതാംകൂറും കൊച്ചിയും ലയിച്ചശേഷം, ചെയർമാൻ ഉൾപ്പെടെ മൂന്നംഗ കമ്മീഷൻ ഓർഡിനൻസിലൂടെ രൂപീകരിച്ചു; 1935ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ടിൽ പറയുന്ന ചുമതലകളായിരുന്നു പൊതുവെ അതിന്; 1950 ജനുവരി 26 മുതൽ ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾക്കു കീഴിൽ അത് തുടർന്നു.
കമ്മീഷന്റെ അംഗസംഖ്യ ഘട്ടംഘട്ടമായി ഉയർന്നു — 1959ൽ അഞ്ച്, 1971ൽ ഏഴ്, 1981ൽ എട്ട്, 1982ൽ ഒൻപത്, 1983ൽ പതിമൂന്ന്, 1984ൽ പതിനാല് — 2005ൽ ഇപ്പോഴത്തെ പതിനെട്ടിൽ എത്തി.
രൂപീകരണം:
1 November 1956
ആദ്യ തിരുവിതാംകൂർ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷണർ:
G.D. Nokes, 14 June 1936
കൊച്ചി പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ:
Three members, 1947
ഇപ്പോഴത്തെ അംഗസംഖ്യ:
18 members (since 2005)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കേരള പി എസ് സിയുടെ രൂപീകരണ തീയതി, മുൻഗാമി സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഇപ്പോഴത്തെ അംഗസംഖ്യ എന്നിവ സംസ്ഥാന പരീക്ഷകളിൽ നേരിട്ട് ചോദിക്കാറുണ്ട്.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
അൽ സുബാറ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രം 2013-ൽ (iii), (iv), (v) എന്ന മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം യുനെസ്കോ ലോക പാരമ്പര്യ പട്ടികയിൽ ചേർത്തു. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ മതിൽകെട്ടിയ ഒരു തീരദേശ പട്ടണമാണ് ഇത്; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തിലും മുത്തുവാരൽ-വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി ഇത് തഴച്ചുവളർന്നു; കുവൈത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉതൂബ് വ്യാപാരികളാണ് ഇത് സ്ഥാപിച്ചത്. ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ ഇത് ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം, അറേബ്യ, പശ്ചിമ ഏഷ്യ എന്നിവയുമായി ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ചരക്കുകൾ — ഏറ്റവുമധികം മുത്തുകൾ — വ്യാപാരം ചെയ്തു. അൽ സുബാറ 1811-ൽ ഏറെക്കുറെ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തിൽ പൂർണ്ണമായും പരിത്യജിക്കപ്പെട്ടു; പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ അതിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗത്തു മാത്രം വീണ്ടും ആളുകൾ വസിച്ചു. ഒരു അറേബ്യൻ മുത്തുവ്യാപാരി പട്ടണത്തിന്റെ അവശേഷിക്കുന്ന ഏക സമ്പൂർണ്ണ നഗരരൂപരേഖ എന്നാണ് യുനെസ്കോ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അൽപ്പം അകലെ ഖലാത്ത് മുറൈർ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; മരുഭൂമിയിലെ ജലസ്രോതസ്സുകൾ എങ്ങനെ പരിപാലിച്ചിരുന്നു എന്ന് അത് കാണിക്കുന്നു. പട്ടികയിൽ ചേർത്ത സ്വത്ത് 415.66 ഹെക്ടർ ആണ്; 7,196.4 ഹെക്ടർ ബഫർ മേഖലയുമുണ്ട്. കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമാണ് ഉത്ഖനനം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്.
പട്ടികപ്പെടുത്തിയ വർഷം:
2013
മാനദണ്ഡങ്ങൾ:
(iii)(iv)(v)
സ്വത്തിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം:
415.66 ha
ബഫർ മേഖല:
7,196.4 ha
ഏറെക്കുറെ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്:
1811
അടുത്തുള്ള കോട്ട:
Qal'at Murair
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഖത്തറിന്റെ ലോക പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാൻ പരീക്ഷകന് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒറ്റ ഇനമാണ് അൽ സുബാറ; 1811-ലെ നാശം, 2013-ലെ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ, ഖലാത്ത് മുറൈർ കോട്ട എന്നിവയാണ് തയ്യാറെടുത്ത ഉദ്യോഗാർത്ഥിയെ വേർതിരിക്കുന്ന വിശദാംശങ്ങൾ.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Pearling — എണ്ണയ്ക്കു മുൻപ് ഗൾഫ് തീരത്തിന്റെ പ്രധാന ജീവനോപാധിയായിരുന്ന സ്വാഭാവിക മുത്തുകൾക്കായുള്ള മുങ്ങലും അവയുടെ വ്യാപാരവും.
Buffer zone — ഒരു ലോക പാരമ്പര്യ സ്വത്തിനെ ദോഷകരമായ മാറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന, അതിനു ചുറ്റുമുള്ള സംരക്ഷിത മേഖല.