മൂന്നു പേരുടെ സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയും കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടറിയുടെ കീഴിലുള്ള സെർച്ച് കമ്മിറ്റിയും: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വഴി

വിശദ വായന

ഭരണഘടനയുടെ 324-ാം അനുച്ഛേദം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ ചുമതല മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർക്കും രാഷ്ട്രപതി നിശ്ചയിക്കുന്ന എണ്ണം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർമാർക്കും നൽകുന്നു; അവരുടെ നിയമനം പാർലമെന്റ് നിർമിക്കുന്ന നിയമത്തിന് വിടുന്നു. 2023ൽ പാർലമെന്റ് ആ നിയമം നിർമിച്ചു; തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർമാരുടെ സേവന വ്യവസ്ഥകളും കമ്മിഷന്റെ നടപടിക്രമവും സംബന്ധിച്ച 1991ലെ നിയമത്തിനു പകരമാണിത്; നിയമ നീതി മന്ത്രാലയമാണ് ഇത് കൊണ്ടുവന്നത്. 2023ലെ നിയമപ്രകാരം ഒരു സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ (Selection Committee) ശുപാർശയിലാണ് രാഷ്ട്രപതി മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണറെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി, ഒരു കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് അല്ലെങ്കിൽ അവിടത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിപക്ഷ കക്ഷിയുടെ നേതാവ് എന്നിവരാണ് ഈ സമിതിയിൽ; സമിതിയിൽ ഒരു ഒഴിവുണ്ടെങ്കിലും ശുപാർശയ്ക്ക് സാധുതയുണ്ട്. കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടറി അധ്യക്ഷനായ സെർച്ച് കമ്മിറ്റി (Search Committee) ആദ്യം പേരുകളുടെ പാനൽ നൽകും; കേന്ദ്ര സർക്കാർ സെക്രട്ടറിക്ക് തുല്യമായ പദവി വഹിക്കുന്നവർക്കോ വഹിച്ചിട്ടുള്ളവർക്കോ മാത്രമാണ് യോഗ്യത. പാസാക്കിയ നിയമം ഇവർക്ക് സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയുടെ ശമ്പളത്തിന് തുല്യമായ ശമ്പളം നൽകുന്നു; 1991ലെ നിയമത്തിലും ഇതേ മാനദണ്ഡമായിരുന്നു. ബിൽ അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ ശമ്പളവും സേവന വ്യവസ്ഥകളും കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടറിയുടേതിന് തുല്യമാക്കിയിരുന്നു; പാസാക്കുന്നതിനു മുൻപ് അത് ഭേദഗതി ചെയ്തു. വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നതും പാർലമെന്റിലേക്കും സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലേക്കും രാഷ്ട്രപതി, ഉപരാഷ്ട്രപതി പദവികളിലേക്കുമുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതും കമ്മിഷനാണ്. 2023ലെ നിയമത്തിലെ 16-ാം വകുപ്പിനെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന ഹർജികളിൽ സുപ്രീം കോടതി നോട്ടീസ് നൽകി; ഔദ്യോഗിക കൃത്യനിർവഹണത്തിൽ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ളതോ മുൻ കമ്മിഷണർക്കോ എതിരെ സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നത് ഈ വകുപ്പ് തടയുന്നു.