1784-ലെ ഏഷ്യാറ്റിക് സൊസൈറ്റി (Asiatic Society) മുതൽ ഡയറക്ടർ ജനറലായി കണ്ണിങ്ഹാം (Cunningham) വരെ: ഇന്ത്യയിൽ പുരാവസ്തു സർവേ തുടങ്ങിയത് എങ്ങനെ
വിശദ വായന
സർ വില്യം ജോൺസ് (William Jones) പുരാവസ്തു താത്പര്യക്കാരെ ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് 1784 ജനുവരി 15-ന് ഏഷ്യാറ്റിക് സൊസൈറ്റി (Asiatic Society) ഉണ്ടാക്കിയതിലാണ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (Archaeological Survey of India) തന്റെ തുടക്കം കാണുന്നത്.
1788-ൽ സൊസൈറ്റി ഏഷ്യാറ്റിക് റിസർച്ചസ് (Asiatick Researches) എന്ന കാലികം തുടങ്ങി; ഫീൽഡ് ജോലിയിൽ ലഭിച്ച പുരാവസ്തുക്കൾ 1814-ൽ ഒരു മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു; 1804-ൽ ബോംബെയിലും 1818-ൽ മദ്രാസിലും സമാന സംഘടനകൾ വന്നു.
ഗ്രീക്ക് ചരിത്രകാരന്മാരുടെ സാൻഡ്രോകോട്ടോസ് (Sandrokottos) ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യനാണെന്ന് ജോൺസ് തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിന് ഒരു സ്ഥിരമായ കാലഗണനാ അടയാളം നൽകി.
മൈസൂർ സർവേ ചെയ്യാൻ 1800-ൽ മാർക്വിസ് ഓഫ് വെല്ലസ്ലി (Marquis of Wellesley) ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനനെ (Francis Buchanan) നിയമിച്ചു; 1807-ൽ ഇന്നത്തെ ബിഹാർ, ഉത്തർപ്രദേശ് ഭാഗങ്ങളിലെ സ്മാരകങ്ങൾ സർവേ ചെയ്യാനും.
സ്മാരകങ്ങൾ അപകടത്തിലാകുമ്പോൾ സർക്കാർ ഇടപെടാനുള്ള ആദ്യ ശ്രമമായിരുന്നു 1810-ലെ ബംഗാൾ റെഗുലേഷൻ XIX (Bengal Regulation XIX); 1863-ൽ പാസാക്കിയ ഒരു നിയമം, പഴക്കമോ ചരിത്ര, വാസ്തുശിൽപ മൂല്യമോ ഉള്ള കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് കേടുപാട് തടയാൻ അധികാരം നൽകി.
ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ഒരു സർവേ പദ്ധതിക്ക് ലോർഡ് കാനിങ് (Lord Canning) അനുമതി നൽകി; 1861 ഡിസംബർ മുതൽ അലക്സാണ്ടർ കണ്ണിങ്ഹാം (Alexander Cunningham) ആദ്യ ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേയറായി നിയമിതനായി.
1866-ൽ ലോർഡ് ലോറൻസ് (Lord Lawrence) ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ നിർത്തലാക്കിയപ്പോൾ ജോലി നിന്നു; പിന്നീട് പ്രത്യേക വകുപ്പായി പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച്, 1871 ഫെബ്രുവരിയിൽ കണ്ണിങ്ഹാം ഡയറക്ടർ ജനറലായി ചുമതലയേറ്റു.
പദങ്ങൾ
ASI Archaeological Survey of India — ഇന്ത്യയിലെ സ്മാരകങ്ങളും പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങളും സർവേ ചെയ്യുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര വകുപ്പ്.