ദക്ഷിണ കോസലത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം, പാണ്ഡുവംശികളുടെ ആസ്ഥാനം: മഹാസമുന്ദ് ജില്ലയിലെ സിർപൂർ ഭൂമിക

വിശദ വായന

സിർപൂർ കൾച്ചറൽ ആൻഡ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് (Sirpur Cultural and Archaeological Landscape) യുനെസ്‌കോയുടെ (UNESCO) ടെന്റേറ്റീവ് വേൾഡ് ഹെറിറ്റേജ് ലിസ്റ്റിൽ ഇപ്പോൾ ഇടം നേടി; അതുകൊണ്ട് ഈ സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതുണ്ട്. ഛത്തീസ്ഗഡിലെ മഹാസമുന്ദ് ജില്ലയിലാണ് സിർപൂർ. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ ദക്ഷിണ കോസലത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഇത്. ശരഭപുരിയ ഭരണാധികാരികളായ പ്രവരരാജ, മഹാസുദേവരാജ എന്നിവരുടെ ചെമ്പുതകിട് ലിഖിതങ്ങൾ ഇതിന്റെ പഴക്കം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പാണ്ഡുവംശി ഭരണാധികാരി മഹാശിവഗുപ്ത ബാലാർജുനന്റെ കാലത്താണ് ഇതിന്റെ ഉന്നതി; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണം 57 വർഷം നീണ്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ വാസട രാജ്ഞിയാണ് ലക്ഷ്മണ ക്ഷേത്രം പണിയിച്ചത്. ലക്ഷ്മണ ക്ഷേത്രം, രാമ ക്ഷേത്രം, ഗന്ധേശ്വർ ക്ഷേത്രം, ആനന്ദപ്രഭു കുടി വിഹാരം, സ്വസ്തിക വിഹാരം, മാർക്കറ്റ് കോംപ്ലക്‌സ്, രാജമഹൽ, ഹർഷഗുപ്ത-തിവരദേവ ബുദ്ധ വിഹാരങ്ങൾ, ബാലേശ്വർ സ്‌മാരക സമൂഹം എന്നിങ്ങനെ ഒൻപത് ഇടങ്ങളാണ് കോർ സോൺ. 2026 സെപ്റ്റംബറിൽ യുനെസ്‌കോയിലെ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥിരം പ്രതിനിധി സംഘം സമർപ്പിച്ച നാമനിർദേശം സാംസ്‌കാരിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ (ii), (iv) പ്രകാരമാണ്. ടെന്റേറ്റീവ് ലിസ്റ്റിൽ ഇടം കിട്ടുന്നത് ആദ്യ പടി മാത്രമാണ്.