വെനിസ്വേലയുമായുള്ള എസ്സെക്വിബോ അതിർത്തി തർക്കം ഗയാന അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതിയിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നു

വിശദ വായന

തർക്കത്തിലുള്ള എസ്സെക്വിബോ (Essequibo) പ്രദേശം 1899 മുതൽ ഗയാന ഭരിക്കുന്ന പ്രദേശമായി നിലനിൽക്കുന്നു, എന്നാൽ വെനിസ്വേല അതിന് അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നു എന്നാണ് യു.എൻ രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.
വിഷയം കോടതിയിൽ എത്തുന്നതിന് മുൻപ് യു.എൻ സെക്രട്ടറി ജനറലിന്റെ 'നല്ല ഇടപെടൽ' (Good Offices) പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് ഇത് കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത്; ഗയാനയും വെനിസ്വേലയും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി തർക്കത്തിന് ഒരു വ്യക്തിഗത പ്രതിനിധിയെയും സെക്രട്ടറി ജനറൽ നിയമിച്ചിരുന്നു.
പിന്നീട് 2018-ൽ ഗയാന അന്താരാഷ്ട്ര നീതിന്യായ കോടതിയിൽ നടപടികൾ ആരംഭിക്കുന്ന അപേക്ഷ (Application instituting proceedings) സമർപ്പിച്ചു. കോടതിയുടെ പട്ടികയിൽ ഈ കേസ് Arbitral Award of 3 October 1899 (Guyana v. Venezuela) എന്ന പേരിലാണ്.
കോടതി മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുത്തു. കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി സംബന്ധിച്ച് 2020 ഡിസംബർ 18-ന് വിധി പ്രസ്താവിച്ചു; വെനിസ്വേല ഉന്നയിച്ച പ്രാഥമിക എതിർപ്പ് സംബന്ധിച്ച് 2023 ഏപ്രിൽ 6-ന് വിധി പ്രസ്താവിച്ചു; 2023 ഡിസംബർ 1-ലെ ഉത്തരവിലൂടെ കോടതി താൽക്കാലിക നടപടികൾ (provisional measures) നിർദേശിച്ചു. ആ ഉത്തരവ് ഭേദഗതി ചെയ്യാനുള്ള അപേക്ഷയിൽ പിന്നീട് കോടതി വീണ്ടും പരിഗണിച്ചു.
തുടർന്ന് കേസ് മെരിറ്റ്സ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു. ഗയാന മെരിറ്റ്സിലുള്ള മെമ്മോറിയൽ സമർപ്പിച്ചു, വെനിസ്വേല കൗണ്ടർ-മെമ്മോറിയലും റിജോയിൻഡറും സമർപ്പിച്ചു. മെരിറ്റ്സിലുള്ള പരസ്യ വാദം കേൾക്കൽ പീസ് പാലസിൽ (Peace Palace) നടന്നു; 2026 മെയ് 4 തിങ്കൾ മുതൽ മെയ് 11 തിങ്കൾ വരെ നടന്ന ആ വാദം കേൾക്കൽ അവസാനിച്ചു.