നാഷണൽ ക്വാണ്ടം മിഷൻ: 6,003.65 കോടി രൂപ വിഹിതം, നാല് തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകൾ, ഹബ്-സ്പോക്ക്-സ്പൈക്ക് മാതൃക
വിശദ വായന
കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ 2023 ഏപ്രിൽ 19-ന് അനുമതി നൽകിയ നാഷണൽ ക്വാണ്ടം മിഷന്റെ കാലയളവ് 2023–24 മുതൽ 2030–31 വരെയാണ്; വിഹിതം 6,003.65 കോടി രൂപ. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക നൂതനത്വ ഉപദേശക സമിതിക്ക് കീഴിലുള്ള ഒൻപത് സംരംഭങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്. നാല് തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; 17 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും 2 കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 14 സാങ്കേതിക സംഘങ്ങളെ ഇവ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് ബെംഗളൂരു; സെന്റർ ഫോർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓഫ് ടെലിമാറ്റിക്സ്, ന്യൂഡൽഹിയുമായി ചേർന്ന് ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജി മദ്രാസ്; ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജി ബോംബെ; ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്‌നോളജി ഡൽഹി എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ നാല് ഹബ്ബുകൾ. ക്വാണ്ടം കംപ്യൂട്ടിങ്, ക്വാണ്ടം ആശയവിനിമയം, ക്വാണ്ടം സെൻസിങ് ആൻഡ് മെട്രോളജി, ക്വാണ്ടം വസ്തുക്കളും ഉപകരണങ്ങളും എന്നിവയിൽ ഓരോ മേഖലയിലാണ് ഓരോ ഹബ്ബിന്റെയും ശ്രദ്ധ; 43 സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 152 ഗവേഷകർ ഇവയിൽ പങ്കാളികളാണ്. ഓരോ ഹബ്ബും ഹബ്-സ്പോക്ക്-സ്പൈക്ക് മാതൃക പിന്തുടരുന്നു; ഗവേഷണ പദ്ധതികളാണ് സ്പോക്കുകൾ, വ്യക്തിഗത ഗവേഷണ സംഘങ്ങളാണ് സ്പൈക്കുകൾ. 3 വർഷത്തിൽ 20-50 ഭൗതിക ക്യൂബിറ്റുകൾ, 5 വർഷത്തിൽ 50-100 ക്യൂബിറ്റുകൾ, 8 വർഷത്തിൽ 50-1000 ക്യൂബിറ്റുകൾ എന്നിങ്ങനെ ഇടത്തരം ക്വാണ്ടം കംപ്യൂട്ടറുകൾ വികസിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്ന്. ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ 2000 കിലോമീറ്ററിലധികം അകലെയുള്ള രണ്ട് ഭൂതല കേന്ദ്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉപഗ്രഹാധിഷ്ഠിത ക്വാണ്ടം-സുരക്ഷിത ആശയവിനിമയവും, വിശ്വസ്ത നോഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് 2000 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ നഗരാന്തര ക്വാണ്ടം കീ വിതരണവും ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.