പേറ്റന്റ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 100 പ്രകാരം സർക്കാർ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പേറ്റന്റ് നേടിയ കണ്ടുപിടിത്തം ഉപയോഗിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്

വിശദ വായന

പേറ്റന്റ് നേടിയ മരുന്ന് നിർമിച്ച് ആവശ്യക്കാരനായ രോഗിക്ക് വാണിജ്യേതര അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിൽക്കാനുള്ള അധികാരവും 1970-ലെ പേറ്റന്റ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 100-ൽ ഉൾപ്പെടുമെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി വിധിച്ചു; ആ വിധിയുടെ അടിസ്ഥാനമായ വ്യവസ്ഥയാണിത്.
'സർക്കാർ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാരിനുള്ള അധികാരം' എന്നാണ് വകുപ്പ് 100-ന്റെ തലക്കെട്ട്.
പേറ്റന്റിനുള്ള അപേക്ഷ നൽകിയ ശേഷമോ പേറ്റന്റ് അനുവദിച്ച ശേഷമോ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും, കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും അത് രേഖാമൂലം അധികാരപ്പെടുത്തുന്ന ആർക്കും സർക്കാർ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ആ കണ്ടുപിടിത്തം ഉപയോഗിക്കാം.
ബന്ധപ്പെട്ട ക്ലെയിമിന്റെ മുൻഗണനാ തീയതിക്ക് മുൻപ് സർക്കാരോ സർക്കാരിനു വേണ്ടിയോ കണ്ടുപിടിത്തം രേഖപ്പെടുത്തുകയോ പരീക്ഷിച്ചുനോക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, പേറ്റന്റ് ഉടമയ്ക്ക് റോയൽറ്റിയോ മറ്റ് പ്രതിഫലമോ നൽകാതെ തന്നെ അത് ഉപയോഗിക്കാം.
അല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ വ്യവസ്ഥകൾ പേറ്റന്റ് ഉടമയുമായി സമ്മതിച്ച് തീരുമാനിക്കണം; സമ്മതമായില്ലെങ്കിൽ വകുപ്പ് 103 പ്രകാരമുള്ള റഫറൻസിൽ ഹൈക്കോടതി തീരുമാനിക്കും. ഓരോ കേസിലെയും സാഹചര്യം കണക്കിലെടുത്ത് മതിയായ പ്രതിഫലത്തിൽ കൂടുതൽ പേറ്റന്റ് ഉടമയ്ക്ക് നൽകേണ്ടതില്ല.
ദേശീയ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലോ അതിയായ അടിയന്തര സാഹചര്യത്തിലോ വാണിജ്യേതര ഉപയോഗത്തിലോ അല്ലാതെ, ഉപയോഗത്തെക്കുറിച്ച് കഴിയുന്നതും വേഗം പേറ്റന്റ് ഉടമയെ സർക്കാർ അറിയിക്കണം.
ആ അധികാരം ഉപയോഗിച്ച് നിർമിച്ച സാധനങ്ങൾ വാണിജ്യേതര അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിൽക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉപവകുപ്പ് (6) നൽകുന്നു.
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 47 പ്രകാരം പൊതുജനാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ബാധ്യതയും 'സർക്കാർ ആവശ്യങ്ങൾ' എന്നതിൽ ഉൾപ്പെടുമെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി വ്യാഖ്യാനിച്ചു.