സൈബർ അധിഷ്ഠിത കോഗ്നിറ്റീവ് വാർഫെയർ സെമിനാർ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡിഫൻസ് സ്റ്റാഫിനു കീഴിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ സമാപിച്ചു

3 നവംബർ 2026

സൈബർ അധിഷ്ഠിത കോഗ്നിറ്റീവ് വാർഫെയർ (Cyber-Enabled Cognitive Warfare) എന്ന വിഷയത്തിൽ രണ്ടു ദിവസം നീണ്ട സെമിനാർ ന്യൂഡൽഹിയിൽ സമാപിച്ചു. ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഡിഫൻസ് സ്റ്റാഫ് (HQ IDS) ന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ സെന്റർ ഫോർ ജോയിന്റ് വാർഫെയർ സ്റ്റഡീസ് (CENJOWS) ആണ് ഇതു സംഘടിപ്പിച്ചത്; സായുധ സേനകൾ, സർക്കാർ, അക്കാദമിക രംഗം, സാങ്കേതിക വ്യവസായം, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ പങ്കെടുത്തു. വായുസേനാ മേധാവി എയർ ചീഫ് മാർഷൽ അശുതോഷ് ദിക്‌ഷിത് പ്രത്യേക പ്രസംഗത്തിൽ എല്ലാ പങ്കാളികളും യോജിച്ചു പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മുൻ ചീഫ് ഓഫ് ഡിഫൻസ് സ്റ്റാഫും ഇപ്പോൾ വിവേകാനന്ദ ഇന്റർനാഷണൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ഡയറക്ടറുമായ ജനറൽ അനിൽ ചൗഹാൻ (റിട്ട.) യും സംസാരിച്ചു. സൈബർ ശേഷി, നിർമിതബുദ്ധി, വിവരങ്ങളുടെ വളച്ചൊടിക്കൽ, മാനസിക സ്വാധീനം എന്നിവ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്ന രീതിയും, അതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ആരോപണ നിർണയത്തിന്റെയും തന്ത്രപര സൂചനകളുടെയും പ്രശ്നങ്ങളും ചർച്ചയായി. രണ്ടാം ദിവസം ഈ മേഖലയിലെ പ്രതിരോധ ശേഷിയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു: പ്രതികരണത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത, പരിശീലനവും സിമുലേഷനും, ശേഷി വികസനം, ഡിജിറ്റൽ ഭരണം, ധാർമികത, നിയമ ചട്ടക്കൂടുകൾ എന്നിവ. ഏജൻസികൾക്കിടയിൽ പൊതു ധാരണ ഉണ്ടാക്കുകയും രാജ്യത്തിന്റെ സന്നദ്ധത ശക്തിപ്പെടുത്തുകയുമാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് പറഞ്ഞു.