അമു ദര്യയും സിർ ദര്യയും പോഷിപ്പിക്കുന്ന ആറൽ കടൽ 1960-കളിലെ വലുപ്പത്തിന്റെ ഏകദേശം 10 ശതമാനമായി ചുരുങ്ങി
വിശദ വായന
കസാഖ്സ്ഥാൻ–ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയിലുള്ള, പുറത്തേക്ക് ഒഴുക്കില്ലാത്ത അടഞ്ഞ തടാകമാണ് ആറൽ കടൽ.
രണ്ട് നദികൾ ഇതിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു: സിർ ദര്യ വടക്കൻ ഭാഗത്തേക്കും അമു ദര്യ തെക്കൻ ഭാഗത്തേക്കും ഒഴുകുന്നു.
മധ്യേഷ്യയിലെ തുർക്കിക് ഭാഷകളിൽ 'ദര്യ' എന്നാൽ നദി എന്നാണ് അർത്ഥം.
ഏകദേശം 68,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുണ്ടായിരുന്ന ഇത് ഒരിക്കൽ ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ വലിയ തടാകമായിരുന്നു.
കൃഷിക്ക് ജലസേചനത്തിനായി രണ്ട് നദികളെയും വഴിതിരിച്ചുവിട്ടതോടെ 1960-കൾക്ക് ശേഷം യഥാർത്ഥ വിസ്തൃതിയുടെ ഏകദേശം 10 ശതമാനമായി ചുരുങ്ങി.
തടാകം വടക്കൻ ആറൽ, തെക്കൻ ആറൽ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി പിരിഞ്ഞു; വടക്കൻ ആറൽ കടലിന്റെ ജലനിരപ്പ് നിയന്ത്രിക്കാൻ 2005-ൽ കോക്-ആറൽ അണക്കെട്ട് പൂർത്തിയാക്കി.
വറ്റിയ തടാകത്തട്ട് 62,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വ്യാപിച്ച ആറൽകും മരുഭൂമിയായി മാറി.
പദങ്ങൾ
Endorheic lake — കടലിലേക്ക് ഒഴുക്കില്ലാത്ത തടാകം; ബാഷ്പീകരണത്തിലൂടെ മാത്രം ജലം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.