റിയോയിൽ ഒപ്പുവെച്ച കൺവെൻഷൻ, അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, കീഴിലുള്ള പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ

വിശദ വായന

1992-ലെ റിയോ എർത്ത് സമ്മിറ്റിൽ (Rio Earth Summit) 150 സർക്കാർ നേതാക്കൾ ചേർന്ന് ഒപ്പുവെച്ചതാണ് കൺവെൻഷൻ ഓൺ ബയോളജിക്കൽ ഡൈവേഴ്സിറ്റി (Convention on Biological Diversity). സസ്യങ്ങളും ജന്തുക്കളും സൂക്ഷ്മജീവികളും മാത്രമല്ല, മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടുന്ന വിഷയമായാണ് ജൈവവൈവിധ്യത്തെ ഇത് കാണുന്നത്; ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, മരുന്നുകൾ, ശുദ്ധവായു, ശുദ്ധജലം, പാർപ്പിടം എന്നിവയുമായി ഇത് ബന്ധപ്പെടുന്നു. ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണം, അതിന്റെ ഘടകങ്ങളുടെ സുസ്ഥിര ഉപയോഗം, ജനിതക വിഭവങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നേട്ടങ്ങളുടെ നീതിപൂർവവും തുല്യവുമായ പങ്കുവയ്പ് എന്നിവയാണ് ഈ കൺവെൻഷന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ. കാർട്ടജീന പ്രോട്ടോക്കോൾ ഓൺ ബയോസേഫ്റ്റി (Cartagena Protocol on Biosafety), നഗോയ പ്രോട്ടോക്കോൾ ഓൺ ആക്സസ് ആൻഡ് ബെനിഫിറ്റ്-ഷെയറിങ് (Nagoya Protocol on Access and Benefit-sharing) എന്നിവ ഇതിന് കീഴിലുണ്ട്. കോൺഫറൻസ് ഓഫ് ദ പാർട്ടീസ് (Conference of the Parties) ആണ് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്; എസ്ബിഎസ്ടിടിഎ (SBSTTA) എന്ന ശാസ്ത്ര സമിതിയും സബ്സിഡിയറി ബോഡി ഓൺ ഇംപ്ലിമെന്റേഷനും (Subsidiary Body on Implementation) അതിന് ഉപദേശം നൽകുന്നു. യെരവാനിൽ (Yerevan) നടന്ന 2026-ലെ യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി കോൺഫറൻസ് (United Nations Biodiversity Conference) പ്രകൃതിക്കായുള്ള ആഗോള പ്രവർത്തനം വേഗത്തിലാക്കാൻ യെരവാൻ പാത്ത്‌വേ (Yerevan Pathway) തയ്യാറാക്കിയെന്ന് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അറിയിക്കുന്നു. 2026 ഒക്ടോബർ 30-ന് ആ സമ്മേളനത്തിൽ കൺവെൻഷന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് സെക്രട്ടറി (Executive Secretary) സമാപന പ്രസ്താവന നടത്തി. അജൻഡ 21 (Agenda 21) ലെ തത്വങ്ങൾ പ്രായോഗികമാക്കാനുള്ള ഉപകരണമായാണ് ഈ കൺവെൻഷൻ വിഭാവനം ചെയ്തത്.