കൊണാരക്കിലെ സൂര്യ ക്ഷേത്രം: ഏഴ് കുതിരകൾ വലിക്കുന്ന, പന്ത്രണ്ട് ജോഡി ചക്രങ്ങളുള്ള സൂര്യരഥം

വിശദ വായന

ഒഡിഷയിലെ കൊണാരക്കിലുള്ള സൂര്യ ക്ഷേത്രത്തെ ഇന്ത്യയിലെ സാംസ്കാരിക ലോക പാരമ്പര്യ സ്മാരകങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ 1984 എന്ന വർഷത്തോടുകൂടി ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമിച്ച ഇത്, ഏഴ് കുതിരകൾ വലിക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിച്ച, അതിമനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച പന്ത്രണ്ട് ജോഡി ചക്രങ്ങളുള്ള ഒരു വലിയ സൂര്യരഥമായി സങ്കൽപിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
ഏകദേശം 68 മീറ്ററിലധികം ഉയരമുണ്ടായിരുന്നിരിക്കാമെന്ന് കരുതുന്ന ഉയർന്ന ശിഖരമുള്ള ശ്രീകോവിൽ, ജഗമോഹനം, അതേ അക്ഷത്തിൽ വേറിട്ടുനിൽക്കുന്ന നൃത്തമണ്ഡപമായ നടമന്ദിരം എന്നിവയും നിരവധി ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും ചേർന്നതായിരുന്നു ക്ഷേത്രം.
ശ്രീകോവിലിന്റെയും നടമന്ദിരത്തിന്റെയും മേൽക്കൂര നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ജഗമോഹനത്തിന്റെ മേൽക്കൂര മൂന്ന് തട്ടുകളായി ക്രമീകരിച്ച തിരശ്ചീന നിരകളാൽ നിർമിച്ചതാണ്; ഓരോ തട്ടിലും യഥാർഥ വലുപ്പത്തിലുള്ള സ്ത്രീ ശിൽപങ്ങളും മുകളിൽ രണ്ട് മകുടഭാഗങ്ങളുമുണ്ട്.
ശ്രീകോവിലും ജഗമോഹനവും ഒരുമിച്ച് നിൽക്കുന്നത്, അലങ്കാരങ്ങളും ശിൽപങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു പൊതു തറയിലാണ്.
പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് മായാദേവി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങളുണ്ട്; ശൈലി അനുസരിച്ച് ഇത് ഏകദേശം പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിലുള്ളതാണ്, അതായത് പ്രധാന സൂര്യ ക്ഷേത്രത്തിന് മുൻപുള്ളത്.
ക്ഷേത്ര വളപ്പിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ മൂലയിലുള്ള ചെറിയ ഇഷ്ടിക ക്ഷേത്രം 1956ൽ മണൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തി; അവിടെ നിന്ന് ലഭിച്ച ബലരാമൻ, വരാഹം, ത്രിവിക്രമൻ എന്നിവരുടെ ശിൽപങ്ങൾ അതിന്റെ വൈഷ്ണവ ബന്ധം തെളിയിച്ചു.