ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളും ലക്ഷദ്വീപും ഇന്ത്യയുടെ ബ്ലൂ ഇക്കണോമി (Blue Economy) പദ്ധതികളുടെ കേന്ദ്രത്തിലാണെന്ന് ഫിഷറീസ്, ആനിമൽ ഹസ്ബൻഡ്രി ആൻഡ് ഡയറിയിങ് മന്ത്രാലയം (Ministry of Fisheries, Animal Husbandry and Dairying) പറയുന്നു. ഈ രണ്ട് ദ്വീപ് സമൂഹങ്ങൾ ചേർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ എക്‌സ്‌ക്ലൂസീവ് ഇക്കണോമിക് സോണിന്റെ (Exclusive Economic Zone) ഏതാണ്ട് 40% വരും. പ്രധാൻ മന്ത്രി മത്സ്യ സമ്പദാ യോജന (Pradhan Mantri Matsya Sampada Yojana) പ്രകാരം ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകളിൽ പ്രത്യേക ട്യൂണ ക്ലസ്റ്റർ (Tuna Cluster) സ്ഥാപിച്ചു. ലക്ഷദ്വീപിനെ സീവീഡ് ക്ലസ്റ്റർ (Seaweed Cluster) ആയി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു; ആഴക്കടൽ ബോട്ടുകളും പോൾ ആൻഡ് ലൈൻ (pole and line) രീതിയും ഉപയോഗിച്ച് ട്യൂണ ഉൽപാദനം 50,000 ടണ്ണായി ഇരട്ടിപ്പിക്കാനാണ് അവിടത്തെ അഞ്ചുവർഷ പദ്ധതി. പവിഴപ്പുറ്റുകളോട് ചേർന്ന് ജീവിക്കുന്ന 300-ലധികം അലങ്കാര മത്സ്യ വർഗങ്ങളും ലക്ഷദ്വീപിലുണ്ട്. ദ്വീപുകളിൽ നിന്നുള്ള കയറ്റുമതിക്ക് മറൈൻ പ്രൊഡക്ട്സ് എക്സ്പോർട്ട് ഡെവലപ്‌മെന്റ് അഥോറിറ്റി (Marine Products Export Development Authority) സഹായിക്കും. 2015 മുതൽ ഈ മേഖലയിലെ പൊതുനിക്ഷേപം ₹39,272 കോടിയായി; 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ സീഫുഡ് കയറ്റുമതി ഏകദേശം ₹73,890 കോടിയായിരുന്നു.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പിഎംഎംഎസ്‌വൈ (PMMSY) നടത്തുന്നത് ഫിഷറീസ്, ആനിമൽ ഹസ്ബൻഡ്രി ആൻഡ് ഡയറിയിങ് മന്ത്രാലയമാണ്; ആൻഡമാൻ നിക്കോബാറിലെ ട്യൂണ ക്ലസ്റ്റർ, ലക്ഷദ്വീപ് സീവീഡ് ക്ലസ്റ്റർ, എംപിഇഡിഎ (MPEDA), ഏതാണ്ട് 24 ലക്ഷം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ഇഇസെഡ് (EEZ) എന്നിവ ഇക്കണോമി, ജ്യോഗ്രഫി ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
PMMSYPradhan Mantri Matsya Sampada Yojana — ഫിഷറീസ്, ആനിമൽ ഹസ്ബൻഡ്രി ആൻഡ് ഡയറിയിങ് മന്ത്രാലയം നടത്തുന്ന കേന്ദ്രത്തിന്റെ മുഖ്യ മത്സ്യബന്ധന വികസന പദ്ധതി.
MPEDAMarine Products Export Development Authority — ഇന്ത്യയുടെ സമുദ്രോൽപന്ന കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന, കൊച്ചി ആസ്ഥാനമായ സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടറി സ്ഥാപനം.
EEZExclusive Economic Zone — തീരരാജ്യത്തിന് വിഭവങ്ങളിൽ അധികാരമുള്ള, അടിസ്ഥാനരേഖയിൽ നിന്ന് 200 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ വരെയുള്ള കടൽ മേഖല.
യമുനയിൽ ഡൽഹിയുടെ ആദ്യ വിനോദ നദി ക്രൂയിസ് സർവീസ് പോർട്ട്സ്, ഷിപ്പിങ് ആൻഡ് വാട്ടർവേയ്സ് മന്ത്രാലയം (Ministry of Ports, Shipping and Waterways) തുടങ്ങുന്നു. സോണിയ വിഹാർ-ജഗത്പൂർ ഭാഗത്ത് സോണിയ വിഹാറിൽ കേന്ദ്രമന്ത്രി സർബാനന്ദ സോനോവാൾ സർവീസ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യും; ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ തരൺജിത് സിങ് സന്ധുവും മുഖ്യമന്ത്രി രേഖ ഗുപ്തയും പങ്കെടുക്കും. നാഷണൽ വാട്ടർവേയ്സ് ആക്ട്, 2016 (National Waterways Act, 2016) പ്രകാരം യമുന നാഷണൽ വാട്ടർവേ നമ്പർ 110 ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇൻലൻഡ് വാട്ടർവേയ്സ് അഥോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ (Inland Waterways Authority of India) ആണ് പദ്ധതി നടപ്പാക്കുന്നത്. ഡൽഹി ഡെവലപ്‌മെന്റ് അഥോറിറ്റി (Delhi Development Authority), ഡൽഹി ടൂറിസം ആൻഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷൻ ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (Delhi Tourism and Transportation Development Corporation), ഡൽഹി ജൽ ബോർഡ് (Delhi Jal Board), ഡൽഹി ഇറിഗേഷൻ ആൻഡ് ഫ്ലഡ് കൺട്രോൾ വിഭാഗം (Delhi Irrigation and Flood Control Department) എന്നിവ സഹായിക്കുന്നു. വൈദ്യുതിയിൽ ഓടുന്ന ബോട്ടുകളാണ്; കഴിഞ്ഞ മാസം ഐഡബ്ല്യുഎഐ (IWAI), ഡൽഹി സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പരീക്ഷണ ഓട്ടം പൂർത്തിയാക്കി.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: നാഷണൽ വാട്ടർവേയ്സ് ആക്ട്, 2016 പ്രകാരം യമുന നാഷണൽ വാട്ടർവേ നമ്പർ 110 ആണ്; ഇൻലൻഡ് വാട്ടർവേയ്സ് അഥോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് പോർട്ട്സ്, ഷിപ്പിങ് ആൻഡ് വാട്ടർവേയ്സ് മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലാണ്. ജലപാത നമ്പറുകൾ പതിവ് ചോദ്യമാണ്.
ഏഴാമത് ഇന്ത്യ-ഇയു (EU) സ്ട്രാറ്റജിക് പാർട്ണർഷിപ്പ് റിവ്യൂ യോഗം ഇന്ത്യയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടത്തി. വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ (Ministry of External Affairs) സെക്രട്ടറി (വെസ്റ്റ്) സിബി ജോർജും ഇയു ഭാഗത്ത് ജിയോ ഇക്കണോമിക്‌സ് ആൻഡ് ഇന്റർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ ഇഷ്യൂസ് ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറി ജനറൽ മാറ്റി മാസികാസും ചേർന്നാണ് യോഗത്തിന് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചത്. ജോയിന്റ് കോംപ്രിഹെൻസീവ് സ്ട്രാറ്റജിക് അജൻഡയുടെ (Joint Comprehensive Strategic Agenda) പുരോഗതി ഇരുപക്ഷവും വിലയിരുത്തി. വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും, വിതരണ ശൃംഖലകളും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും, ഇന്ത്യ-ഇയു സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ (Free Trade Agreement) സമയബന്ധിതമായി ഒപ്പുവയ്ക്കലും നടപ്പാക്കലും ചർച്ച ചെയ്തു. കണക്ടിവിറ്റി ചർച്ചയിൽ ഇയുവിന്റെ ഗ്ലോബൽ ഗേറ്റ്‌വേ (Global Gateway) പദ്ധതിയും ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് ഇക്കണോമിക് കോറിഡോറും (India-Middle East-Europe Economic Corridor) ഇടംപിടിച്ചു. ശുദ്ധ ഊർജം, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം, ഹരിത ഗതാഗതം, ഡിജിറ്റലൈസേഷൻ എന്നിവയിൽ ത്രികക്ഷി പദ്ധതികളും ചർച്ചയായി; അടുത്ത ഇന്ത്യ-ഇയു മനുഷ്യാവകാശ സംവാദത്തിനായി ഇരുപക്ഷവും കാത്തിരിക്കുന്നു.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യ-ഇയു ബന്ധത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടാണ് ജോയിന്റ് കോംപ്രിഹെൻസീവ് സ്ട്രാറ്റജിക് അജൻഡ; ഇയുവിന്റെ കണക്ടിവിറ്റി പദ്ധതിയാണ് ഗ്ലോബൽ ഗേറ്റ്‌വേ; ഐഎംഇസി (IMEC) എന്നത് ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് ഇക്കണോമിക് കോറിഡോർ ആണ്. വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിൽ യൂറോപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് സെക്രട്ടറി (വെസ്റ്റ്) ആണ്.
ഇന്ത്യയും ലെബനനും തങ്ങളുടെ ആദ്യ ഫോറിൻ ഓഫീസ് കൺസൾട്ടേഷൻസ് (Foreign Office Consultations) ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടത്തി. വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ (Ministry of External Affairs) സെക്രട്ടറി (കോൺസുലർ, പാസ്പോർട്ട്, വിസ ആൻഡ് ഓവർസീസ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സ്) ശ്രീപ്രിയ രംഗനാഥനും ലെബനന്റെ വിദേശകാര്യ, പ്രവാസി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ (Ministry of Foreign Affairs and Emigrants) സെക്രട്ടറി ജനറൽ അബ്ദെൽ സത്താർ ഈസയും ചേർന്നാണ് ചർച്ചയ്ക്ക് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചത്. രാഷ്ട്രീയ-സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക മേഖലകളിലെ ഇരുരാജ്യ ബന്ധം മുഴുവനായി ഇരുപക്ഷവും വിലയിരുത്തി. വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും, ഡിജിറ്റൽ പബ്ലിക് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറും (Digital Public Infrastructure), ഔഷധ നിർമാണവും എന്ന മൂന്ന് മുൻഗണനാ മേഖലകൾ അവർ കണ്ടെത്തി. പരസ്പര താൽപര്യമുള്ള പ്രാദേശിക, അന്താരാഷ്ട്ര വിഷയങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്തു. ഇരുരാജ്യ പങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ചർച്ച സഹായിക്കുമെന്ന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു.
റൗണ്ട്:First India-Lebanon Foreign Office Consultationsമുൻഗണനാ മേഖലകൾ:Trade and investment, digital public infrastructure, pharmaceuticals
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പങ്കാളി രാജ്യവുമായി ഉദ്യോഗസ്ഥതലത്തിൽ ബന്ധം വിലയിരുത്തുന്ന ഇന്ത്യയുടെ സംവിധാനമാണ് ഫോറിൻ ഓഫീസ് കൺസൾട്ടേഷൻസ്; ബെയ്‌റൂട്ട് തലസ്ഥാനമായ ലെബനനുമായുള്ള ആദ്യ റൗണ്ടിന് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചത് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ സെക്രട്ടറി (സിപിവി ആൻഡ് ഒഐഎ) ആണ്.
നാഷണൽ എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് ഡേ (National Entrepreneurship Day) ദിനത്തിൽ ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ആവാസവ്യവസ്ഥയാണെന്ന് സർക്കാർ അറിയിച്ചു. ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഫോർ പ്രൊമോഷൻ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രി ആൻഡ് ഇന്റേണൽ ട്രേഡ് (Department for Promotion of Industry and Internal Trade) 2.62 ലക്ഷത്തിലധികം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 2025-26ൽ 55,200-ലധികം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു; 2016ന് ശേഷം ഒരു വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംഖ്യയാണിത്. അംഗീകൃത സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ 23 ലക്ഷത്തിലധികം തൊഴിലുകൾ സൃഷ്ടിച്ചതായി സ്കിൽ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ആൻഡ് എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് മന്ത്രാലയം (Ministry of Skill Development and Entrepreneurship) പറഞ്ഞു. ഒരു ലക്ഷത്തിലധികം അംഗീകൃത സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ കുറഞ്ഞത് ഒരു വനിതാ ഡയറക്ടറോ പങ്കാളിയോ ഉണ്ട്. 2014ൽ സ്കിൽ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ആൻഡ് എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ചതും ഇതേ ദിവസമാണ്. സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇന്ത്യ (Startup India), അടൽ ഇന്നവേഷൻ മിഷൻ (Atal Innovation Mission), പ്രധാൻ മന്ത്രി മുദ്ര യോജന (Pradhan Mantri Mudra Yojana), മീറ്റ്‌വൈ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഹബ് (MeitY Startup Hub), ടൈഡ് 2.0 (TIDE 2.0), നിധി (NIDHI), പ്രൈം മിനിസ്റ്റേഴ്‌സ് എംപ്ലോയ്മെന്റ് ജനറേഷൻ പ്രോഗ്രാം (Prime Minister's Employment Generation Programme), സ്വാവലംബിനി പദ്ധതി (Swavalambini Scheme) എന്നിവയിലൂടെയാണ് പിന്തുണ.
അംഗീകൃത സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ:over 2.62 lakh2025-26ൽ അംഗീകാരം:55,200+സൃഷ്ടിച്ച തൊഴിലുകൾ:more than 23 lakh
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വാണിജ്യ-വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ഡിപിഐഐടി (DPIIT) ആണ് സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുന്നത്; സ്കിൽ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ആൻഡ് എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് മന്ത്രാലയം 2014ൽ രൂപീകരിച്ചു, അതിന്റെ ഓർമയാണ് നാഷണൽ എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് ഡേ.
ഡിസംബറിലെ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പര്യടനത്തിനുള്ള ഇന്ത്യൻ ടീമുകളെ ബിസിസിഐ (BCCI) വനിതാ സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റി പ്രഖ്യാപിച്ചു. മൂന്ന് ഫോർമാറ്റിലും സ്മൃതി മന്ദാനയാണ് ക്യാപ്റ്റൻ. ടെസ്റ്റ്, ഏകദിന ടീമുകളിൽ ദീപ്തി ശർമയാണ് വൈസ് ക്യാപ്റ്റൻ; ട്വന്റി20 ടീമിൽ ഷഫാലി വർമ. ഒരു ടെസ്റ്റ്, മൂന്ന് ഏകദിനം, മൂന്ന് ട്വന്റി20 മത്സരങ്ങളാണ് പര്യടനത്തിൽ. ഡിസംബർ 9ന് ഗ്‌കെബെർഹയിൽ ടെസ്റ്റ് തുടങ്ങും. ഏകദിന മത്സരങ്ങൾ പാൾ, കേപ്‌ടൗൺ, ബ്ലൂംഫൊണ്ടെയ്ൻ എന്നിവിടങ്ങളിലും ട്വന്റി20 മത്സരങ്ങൾ ബെനോണി, പോച്ചഫ്‌സ്ട്രൂം എന്നിവിടങ്ങളിലുമാണ്. ടെസ്റ്റ്, ഏകദിന ടീമുകളിൽ 15 കളിക്കാർ വീതവും ട്വന്റി20 ടീമിൽ 17 കളിക്കാരുമുണ്ട്.
ക്യാപ്റ്റൻ:Smriti Mandhana (all three formats)പര്യടനം:1 Test, 3 ODIs, 3 T20Is in South Africa
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യൻ വനിതാ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ, വൈസ് ക്യാപ്റ്റൻ സ്ഥാനങ്ങൾ പതിവ് കറന്റ് അഫയേഴ്സ് ചോദ്യമാണ്: മൂന്ന് ഫോർമാറ്റിലും ക്യാപ്റ്റൻ സ്മൃതി മന്ദാന, വൈസ് ക്യാപ്റ്റൻമാർ ദീപ്തി ശർമയും ഷഫാലി വർമയും.
തെലങ്കാന ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ചലഞ്ച് 2026ൽ (Telangana India International Challenge 2026) അഞ്ച് കിരീടങ്ങളിൽ മൂന്ന് ഇന്ത്യ നേടി. ആറാം സീഡ് തുഷാർ സുവീർ ഭാരത് രാഘവിനെ 15-21, 21-18, 21-19ന് തോൽപ്പിച്ച് പുരുഷ സിംഗിൾസ് കിരീടം നേടി. ഒന്നാം സീഡ് രക്ഷിത രാംരാജ് ഒൻപതാം സീഡ് രുജുല രാമുവിനെ 16-21, 21-15, 21-14ന് തോൽപ്പിച്ച് വനിതാ സിംഗിൾസ് നേടി. ഒന്നാം സീഡുകളായ കൃഷ്ണ പ്രസാദ് ഗരഗയും പൃഥ്വി കൃഷ്ണമൂർത്തി റോയിയും 21-12, 21-18ന് പുരുഷ ഡബിൾസ് നേടി. വനിതാ ഡബിൾസ് ജപ്പാന്റെ മെയ് സുഡോയ്ക്കും മായി തനാബെയ്ക്കും ലഭിച്ചു. മിക്‌സഡ് ഡബിൾസിൽ റഷ്യയുടെ റോഡിയൻ അലിമോവും അലിന ദവ്‌ലെറ്റോവയും ഇന്ത്യയുടെ സതീഷ് കുമാർ കരുണാകരൻ-അശ്വിനി പൊന്നപ്പ സഖ്യത്തെ തോൽപ്പിച്ചു.
പുരുഷ സിംഗിൾസ്:Tushar Suveerവനിതാ സിംഗിൾസ്:Rakshitha Ramrajഇന്ത്യ നേടിയ കിരീടങ്ങൾ:3 of 5
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യയിൽ നടക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ബാഡ്മിന്റൺ മത്സരങ്ങളിലെ വിജയികൾ സ്പോർട്സ് ഭാഗത്ത് ചോദിക്കാറുണ്ട്: തെലങ്കാന ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ ചലഞ്ചിലെ സിംഗിൾസ് കിരീടങ്ങൾ തുഷാർ സുവീറിനും രക്ഷിത രാംരാജിനും.
ശിൽപ് സമാഗം മേള 2026ൽ (Shilp Samagam Mela 2026) പങ്കെടുത്ത നാല് കോർപ്പറേഷനുകൾ നവംബർ 1 മുതൽ 8 വരെ ഏകദേശം ₹55.46 ലക്ഷത്തിന്റെ വിൽപന നടത്തിയെന്ന് സാമൂഹ്യനീതി-ശാക്തീകരണ മന്ത്രാലയം (Ministry of Social Justice and Empowerment) അറിയിച്ചു. പതിനഞ്ച് ദിവസത്തെ കരകൗശല മേള ന്യൂഡൽഹിയിലെ ദില്ലി ഹാട്ട്, ഐഎൻഎയിൽ നവംബർ 15 വരെ നടക്കും; പ്രകാശ് ഔർ പരമ്പര: ജ്യോതി സേ ജ്യോതി ജലായേം എന്നതാണ് പ്രമേയം. നാഷണൽ ഷെഡ്യൂൾഡ് കാസ്റ്റ്സ് ഫിനാൻസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (NSFDC), നാഷണൽ ബാക്ക്‌വേഡ് ക്ലാസസ് ഫിനാൻസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (NBCFDC), നാഷണൽ സഫായി കരംചാരീസ് ഫിനാൻസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (NSKFDC), നാഷണൽ ദിവ്യാംഗ്ജൻ ഫിനാൻസ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ (NDFDC) എന്നിവയാണ് പങ്കെടുക്കുന്ന കോർപ്പറേഷനുകൾ. കലാ ആങ്കൺ, പ്രകാശ് ചൗക്ക്, പൂജാ പാഠ്, സ്വാദ് ചൗക്ക് എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഏഴ് പ്രമേയ മേഖലകളിൽ 130-ലധികം സ്റ്റാളുകളുണ്ട്. കരകൗശല വിദഗ്ധർക്ക് സൗജന്യ സ്റ്റാൾ, യാത്രാ ചെലവ്, ദിവസ ബത്ത, ചരക്ക് കടത്ത് എന്നിവ ലഭിക്കും. 2022 മുതൽ മന്ത്രാലയം ഈ മേളകൾ നടത്തുന്നു; പട്ടികജാതി, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗം, ശുചീകരണ തൊഴിലാളി സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 1,000-ലധികം കരകൗശല വിദഗ്ധർക്ക് ഇതുവരെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചു. കരകൗശല വിദഗ്ധരെ ഇ-കൊമേഴ്‌സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭാരത് ടുലിപ് (Bharat TULIP) പദ്ധതിയും മന്ത്രാലയം നടത്തുന്നു.
നവംബർ 1-8 വിൽപന:about ₹55.46 lakhവേദി:Dilli Haat, INA, New Delhiസ്റ്റാളുകൾ:more than 130 in seven zones
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എൻഎസ്എഫ്ഡിസി, എൻബിസിഎഫ്ഡിസി, എൻഎസ്കെഎഫ്ഡിസി, എൻഡിഎഫ്ഡിസി എന്നിവ സാമൂഹ്യനീതി-ശാക്തീകരണ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള നാല് ധനസഹായ കോർപ്പറേഷനുകളാണ്; ഈ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കരകൗശല മേളയാണ് ശിൽപ് സമാഗം മേള.
തെലങ്കാനയിലെ കോടതികളിൽ നൽകുന്ന എല്ലാ വക്കാലത്തിലും ₹250 വെൽഫെയർ ഫണ്ട് സ്റ്റാമ്പ് വേണമെന്ന വ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനാ വെല്ലുവിളിയെ അതിജീവിച്ചു. ഇത് നിർബന്ധമാക്കുന്ന തെലങ്കാന അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് വെൽഫെയർ ഫണ്ട് ആക്ട്, 1987ലെ (Telangana Advocates Welfare Fund Act, 1987) സെക്ഷൻ 12, 12എ വ്യവസ്ഥകൾ ശരിവച്ച് ഹർജി തള്ളി. സ്വയം ഹാജരായ അഡ്വക്കേറ്റ് വിജയ് ഗോപാൽ, ഇത് നിർബന്ധിത സംഭാവനയാണെന്നും ആർട്ടിക്കിൾ 14, 19(1)(സി), 19(1)(ജി) എന്നിവയുടെ ലംഘനമാണെന്നും വാദിച്ചു; ഹൈക്കോടതിയിൽ ആർക്ക് പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യാമെന്നത് യൂണിയൻ ലിസ്റ്റിലെ എൻട്രി 78ലെ കേന്ദ്ര വിഷയമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. 1992ൽ ₹8 ആയി തുടങ്ങിയ സ്റ്റാമ്പ് ₹100 ആയി, 2025ൽ ₹250 ആയി ഉയർന്നെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റിലെ എൻട്രി 23, 26 സംസ്ഥാനത്തിന് വിട്ടുനൽകുന്ന സാമൂഹിക ക്ഷേമ നിയമനിർമാണമാണ് ഇതെന്നായിരുന്നു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറുപടി. ആർക്ക് എൻറോൾ ചെയ്യാമെന്നോ ഹാജരാകാമെന്നോ ആക്ട് തീരുമാനിക്കുന്നില്ല; അതിനാൽ എൻട്രി 78ൽ ആനുഷംഗികമായ സ്പർശം മാത്രമാണുള്ളതെന്നും സംസ്ഥാന നിയമസഭയ്ക്ക് അധികാരമുണ്ടെന്നും കോടതി വിലയിരുത്തി. അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് ആക്ട്, 1961, കേന്ദ്ര അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് വെൽഫെയർ ഫണ്ട് ആക്ട്, 2001 എന്നിവയുമായി യഥാർഥ വൈരുധ്യമില്ലാത്തതിനാൽ ആർട്ടിക്കിൾ 254(2) പ്രകാരമുള്ള രാഷ്ട്രപതിയുടെ അനുമതിയും വേണ്ടതില്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. സ്റ്റാമ്പ് ഇല്ലാത്ത വക്കാലത്ത് സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുന്നത് ഫയലിങ് നടപടിക്രമം മാത്രമാണെന്നും കോടതി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
സ്റ്റാമ്പ് തുക:₹250ശരിവച്ച വ്യവസ്ഥകൾ:Sections 12 and 12A, Telangana Advocates Welfare Fund Act, 1987
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: യൂണിയൻ ലിസ്റ്റിലെ എൻട്രി 78, കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റിലെ എൻട്രി 23, 26, ആർട്ടിക്കിൾ 254(2) പ്രകാരമുള്ള അനുമതി, അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് ആക്ട് 1961, അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് വെൽഫെയർ ഫണ്ട് ആക്ട് 2001 എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഈ വിധി.
2010 ൽ ഭേദഗതി ചെയ്ത 1958 ലെ പുരാതന സ്മാരക നിയമം, കേന്ദ്ര സംരക്ഷിത സ്മാരകത്തിന്റെയോ സ്ഥലത്തിന്റെയോ നിഷിദ്ധ മേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ പുതിയ നിർമ്മാണത്തിന് അനുമതി നൽകുന്നത് വിലക്കുന്നു. ഇത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ തന്നെ പൊതു പ്രവൃത്തികളെയും വികസന പദ്ധതികളെയും തടയുന്നു എന്ന നിലപാട് കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ സ്വീകരിച്ചു. അതിനാൽ മൂന്ന് മാറ്റങ്ങളുള്ള 2017 ലെ ഒരു ഭേദഗതി ബിൽ പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ അത് അനുമതി നൽകി. പൊതു പ്രവൃത്തിയുടെ (public works) പുതിയ നിർവചനം നിയമത്തിന്റെ 2 വകുപ്പിൽ ചേർക്കുന്നതാണ് ഒന്നാമത്തേത്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയാൽ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഒരു വകുപ്പിനോ ഓഫീസിനോ നിഷിദ്ധ മേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ പൊതു പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന വിധം 20 എ വകുപ്പ് ഭേദഗതി ചെയ്യുന്നതാണ് രണ്ടാമത്തേത്. മൂലനിയമത്തിന്റെ 20-ഐ വകുപ്പിൽ പുതിയ ഒരു ഉപവകുപ്പ് (ഇ എ) ചേർക്കുന്നതാണ് മൂന്നാമത്തേത്. നിഷിദ്ധ മേഖലയ്ക്കുള്ളിൽ, കർശനമായി പൊതു പ്രവൃത്തികൾക്കും പൊതുജനത്തിന് അനിവാര്യമായ പദ്ധതികൾക്കും മാത്രമുള്ള നിർമ്മാണത്തിന്, ഒരു ചെറിയ വഴി ഇവ തുറക്കും.
ഭേദഗതി ചെയ്യുന്ന നിയമം:Ancient Monuments and Archaeological Sites Remains Act, 1958അനുമതിയോടെ പൊതു പ്രവൃത്തി അനുവദിക്കുന്ന വകുപ്പ്:section 20Aമുൻ ഭേദഗതിയുടെ വർഷം:2010
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭേദഗതിയുടെ മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളാണ് സ്ഥിരമായ വസ്തുതകൾ: 2 വകുപ്പിൽ പൊതു പ്രവൃത്തിയുടെ നിർവചനം, കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതിയോടെ കേന്ദ്ര വകുപ്പിനോ ഓഫീസിനോ നിഷിദ്ധ മേഖലയിൽ പണിയാൻ അനുവദിക്കുന്ന 20 എ വകുപ്പിലെ മാറ്റം, 20-ഐ വകുപ്പിലെ പുതിയ ഉപവകുപ്പ്.
പ്രോറോഗ് ചെയ്യാതെ റെക്കോഡ് കാലം തുറന്നുകിടന്ന ഒരു മൺസൂൺ സമ്മേളനം, പാർലമെന്റിനെ ആദ്യം തന്നെ വിളിച്ചുചേർക്കുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന ചോദ്യം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു. ഒരു സമ്മേളനം വിളിക്കാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനാണ്; എപ്പോൾ ചേരണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് പാർലമെന്ററി കാര്യങ്ങൾക്കുള്ള മന്ത്രിസഭാ സമിതിയാണ് (Cabinet Committee on Parliamentary Affairs). പിന്നീട് രാഷ്ട്രപതി വിളിച്ചുചേർക്കൽ ഉത്തരവ് ഇറക്കുന്നു; രാഷ്ട്രപതിയുടെ പേരിലാണ് അംഗങ്ങളെ വിളിക്കുന്നത്. വിളിച്ചുചേർക്കലിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യവസ്ഥ അനുച്ഛേദം 85-ലാണ്; അതിന്റെ വേര് ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1935, ലെ ഒരു വ്യവസ്ഥയിലാണ്; വർഷത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും നിയമസഭയെ വിളിക്കണമെന്നും രണ്ട് സമ്മേളനങ്ങൾക്കിടയിൽ 12 മാസത്തിൽ കൂടുതൽ ഇടവേള പാടില്ലെന്നും അത് നിശ്ചയിച്ചു. അവസാനം സ്വീകരിച്ച കരട് ആ ഇടവേള ആറ് മാസമായി കുറച്ചു, വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടു തവണ പാർലമെന്റ് ചേരണമെന്നും നിശ്ചയിച്ചു. ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിശ്ചിത പാർലമെന്ററി കലണ്ടർ ഇല്ല; പതിവ് അനുസരിച്ച് ഇരു സഭകളും വർഷത്തിൽ മൂന്ന് സമ്മേളനങ്ങളിൽ ചേരുന്നു. ഏറ്റവും നീളമുള്ളത് ബജറ്റ് സമ്മേളനമാണ്; അത് ജനുവരി അവസാനത്തോടെ തുടങ്ങുന്നു, ബജറ്റ് നിർദേശങ്ങൾ സമിതികൾക്ക് പരിശോധിക്കാൻ ഇടവേളയുമുണ്ട്. പിന്നെ മൂന്നാഴ്ചയുള്ള മൺസൂൺ സമ്മേളനം - സാധാരണ ജൂലൈ മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് വരെ - പിന്നെ നവംബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെയുള്ള ശീതകാല സമ്മേളനവും. സമ്മേളന ദിവസങ്ങൾ കുറഞ്ഞു: ആദ്യ രണ്ട് ദശകങ്ങളിൽ ലോക്സഭ വർഷത്തിൽ ശരാശരി 120 ദിവസത്തിൽ അൽപം കൂടുതലും കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ ഏതാണ്ട് 70 ദിവസവും ചേർന്നു.
പാർലമെന്റ് വിളിച്ചുചേർക്കുന്ന അനുച്ഛേദം:Article 85രണ്ട് സമ്മേളനങ്ങൾക്കിടയിലെ പരമാവധി ഇടവേള:Six monthsസമ്മേളന തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്ന സമിതി:Cabinet Committee on Parliamentary Affairsപതിവായി വർഷത്തിൽ സമ്മേളനങ്ങൾ:three
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പരീക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ട സ്ഥിരമായ വസ്തുതകൾ: അനുച്ഛേദം 85, സമ്മേളനങ്ങൾക്കിടയിലെ പരമാവധി ആറുമാസ ഇടവേള, സമ്മേളന തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്ന സമിതി, പതിവായി മൂന്ന് സമ്മേളനങ്ങൾ, സമ്മേളന ദിവസങ്ങളിലെ കുറവ്.
ProrogationProrogation of a House — ഒരു സമ്മേളനം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രപതിയുടെ ഉത്തരവ്; സഭ നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ സമ്മേളനത്തിലല്ല.
Adjournment sine dieAdjournment without a day being named — അടുത്ത ദിവസം നിശ്ചയിക്കാതെ അധ്യക്ഷൻ ഒരു സിറ്റിംഗ് അവസാനിപ്പിക്കുന്നു; പ്രോറോഗ് ചെയ്യുന്നതുവരെ സമ്മേളനം തുറന്നിരിക്കും.
DissolutionDissolution of the House of the People — അധോസഭയുടെ ആയുസ് അവസാനിപ്പിക്കുന്നു; പിന്നെ പുതിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വേണം. രാജ്യസഭ ഒരിക്കലും പിരിച്ചുവിടുന്നില്ല.