6 നവംബർ 2026
വായുവിന്റെ നിലവാരം ഗുരുതര വിഭാഗത്തോട് അടുത്തതോടെ ഡൽഹിയിലും എൻസിആറിലും (NCR) ഗ്രേഡഡ് റെസ്പോൺസ് ആക്ഷൻ പ്ലാനിന്റെ (Graded Response Action Plan) മൂന്നാം ഘട്ടം കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് (Commission for Air Quality Management) പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് ഹ്രസ്വകാല അടിയന്തര നടപടികളുടെ കൂട്ടമാണ്; മലിനീകരണത്തിന്റെ തോതിനനുസരിച്ച് നാല് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നഗരത്തിന്റെ മൊത്തം എയർ ക്വാളിറ്റി ഇൻഡക്സ് (AQI) 391 ൽ നിന്നു. നഗരത്തിലെ 59 നിരീക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ 30 ഇടത്ത് രാവിലെ ഒൻപതിന് ഗുരുതര നിലവാരം രേഖപ്പെടുത്തി; ബാക്കിയുള്ളവ വളരെ മോശം വിഭാഗത്തിലായിരുന്നു. മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ ബിഎസ്-III പെട്രോൾ, ബിഎസ്-IV ഡീസൽ അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ താഴെയുള്ള ചെറുവാഹനങ്ങൾ ഡൽഹിയിലും ഗുരുഗ്രാം, ഫരീദാബാദ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജില്ലകളിലും വിലക്കും. അഞ്ചാം ക്ലാസ് വരെയുള്ള കുട്ടികളുടെ പഠനം ഡൽഹിയിലും ഈ ജില്ലകളിലും സങ്കര രീതിയിലേക്ക് മാറ്റും.
പ്ലാനിലെ ഘട്ടങ്ങൾ:
four stages
എയർ ക്വാളിറ്റി ഇൻഡക്സ്:
391
വിലക്കിയ വാഹനങ്ങൾ:
BS-III
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മലിനീകരണത്തിന്റെ തോതിനനുസരിച്ച് നാല് ഘട്ടങ്ങളുള്ള ഗ്രേഡഡ് റെസ്പോൺസ് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ നടത്തുന്നത് കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് ആണ് എന്നതാണ് നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുത.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
CAQM Commission for Air Quality Management — നാഷണൽ ക്യാപിറ്റൽ റീജിയണിലെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെയും വായു നിലവാരത്തിനുള്ള നിയമപ്രകാരമുള്ള സമിതി.
GRAP Graded Response Action Plan — വായു മലിനീകരണം കൂടുമ്പോൾ കടുപ്പിക്കുന്ന ഘട്ടം ഘട്ടമായുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ.
6 നവംബർ 2026
ഡൽഹിയിൽ സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സ് ഉൾപ്പെടുന്ന 39.5 ഏക്കർ ഭൂമി ഇന്ത്യൻ എയർ ഫോഴ്സ് (Indian Air Force) മൊഹുവയ്ക്ക് (MoHUA) കൈമാറി. ലോക് കല്യാൺ മാർഗിലെ ഭൂമി തിരികെ നൽകാൻ എൽ ആൻഡ് ഡിഒ (L&DO) നൽകിയ നോട്ടീസുകൾക്ക് പിന്നാലെയാണ് കൈമാറ്റം. തലസ്ഥാനത്തെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഭൂമിയുടെ സൂക്ഷിപ്പുകാരനാണ് ഈ ഭൂമി ഓഫീസ്; അവരാണ് ഭൂമി തിരികെ ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ഡിഫൻസ് എസ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫീസും (Defence Estates Office) എൽ ആൻഡ് ഡിഒയും ചേർന്ന സംഘം ഭൂമിയുടെ അതിരുകൾ നിർണയിക്കാൻ സർവേ നടത്തും. ലോക് കല്യാൺ മാർഗിന് സമീപമുള്ള വിലയേറിയ ഭൂമികൾ പരിശോധിക്കുന്ന വലിയ നടപടിയുടെ ഭാഗമാണ് ഈ കൈമാറ്റം. എയർ ഫോഴ്സ് ഗോൾഫ് കോഴ്സ് (Air Force Golf Course) നിൽക്കുന്ന ഭൂമിയും മൊഹുവ നേരത്തെ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
കൈമാറിയ വിസ്തൃതി:
39.5-acre
ലഭിച്ച മന്ത്രാലയം:
MoHUA
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡൽഹിയിലെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഭൂമി കൈവശം വയ്ക്കുന്നത് എൽ ആൻഡ് ഡിഒ ആണ്, അത് മൊഹുവയുടെ കീഴിലാണ് എന്നതാണ് നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുത.
UPSC
പദങ്ങൾ
MoHUA Ministry of Housing and Urban Affairs — നഗരവികസനത്തിനും പാർപ്പിടത്തിനുമുള്ള കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയം.
L&DO Land and Development Office — ഡൽഹിയിലെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഭൂമി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഓഫീസ്.
6 നവംബർ 2026
ബിഎസ്-VI (BS-VI) നിലവാരത്തിൽ താഴെയുള്ളതും തലസ്ഥാനത്തിന് പുറത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതുമായ വാഹനങ്ങളുടെ ശൈത്യകാല പ്രവേശന നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് തങ്ങളുടെ ജീവനക്കാരെയും അഭിഭാഷകരെയും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഒഴിവാക്കി. കോടതി പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ഈ ഒഴിവ്. ഗുരുഗ്രാം, ഫരീദാബാദ്, നോയിഡ, ഗാസിയാബാദ് ഉൾപ്പെടെ നാഷണൽ ക്യാപിറ്റൽ റീജിയണിൽ (National Capital Region) താമസിക്കുന്ന അഭിഭാഷകർക്ക് ജോലിക്കായി തലസ്ഥാനത്തേക്ക് വാഹനം കൊണ്ടുവരാൻ അനുമതി തേടി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ബാർ അസോസിയേഷനാണ് (Delhi High Court Bar Association) ഹർജി നൽകിയത്. ഡൽഹി സർക്കാരിന്റെ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റ് ആൻഡ് ഫോറസ്റ്റ്സ് (Department of Environment and Forests) പുറപ്പെടുവിച്ച വിജ്ഞാപനമാണ് നിയന്ത്രണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. നിശ്ചിത ശൈത്യകാല കാലയളവിൽ ഈ വാഹനങ്ങൾ വിലക്കുന്ന വിജ്ഞാപനം, വാഹന വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കാനുള്ള അധികാരവും വകുപ്പിന് നൽകുന്നു.
വിലക്കിലെ നിലവാരം:
BS-VI
ഒഴിവ് ബാധകമായ ദിവസങ്ങൾ:
court working days
ഹർജിക്കാർ:
Delhi High Court Bar Association
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ശൈത്യകാല പ്രവേശന വിലക്കിൽ നിന്ന് വാഹന വിഭാഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കാൻ ഡൽഹി സർക്കാരിന്റെ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് എൻവയോൺമെന്റ് ആൻഡ് ഫോറസ്റ്റ്സിന് കഴിയും എന്നതാണ് നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുത.
UPSC
പദങ്ങൾ
NCR National Capital Region — സമീപ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഡൽഹിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ആസൂത്രണ മേഖല.
6 നവംബർ 2026
ദൂസ്ര (Doosra) എന്ന ചിത്രം സൗരവ് ഗാംഗുലിയുടെ (Sourav Ganguly) വ്യക്തിത്വ, പബ്ലിസിറ്റി അവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നുവെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വിധിച്ചു. ഗാംഗുലിയുടെ അവകാശങ്ങൾ കഥയുമായി ഇത്രയും ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ ലംഘന ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് മുറിച്ചുമാറ്റാനാവില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് തേജസ് കാരിയ പറഞ്ഞു. നിർമാതാക്കളായ രമേഷ് ദേവ് പ്രൊഡക്ഷൻസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡിന് (Ramesh Deo Productions Private Limited) ചിത്രത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലും ഒടുക്കത്തിലും ഹിന്ദിയിലും ഇംഗ്ലീഷിലും ഡിസ്ക്ലെയ്മർ നൽകാൻ കോടതി നിർദേശിച്ചു. തന്റെ വ്യക്തിത്വം ഉപയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹം സമ്മതം നൽകിയിട്ടില്ലെന്ന് ഡിസ്ക്ലെയ്മറിൽ പറയണം. കോടതി രജിസ്ട്രാറുടെ മുന്നിൽ 2 കോടിയുടെ നിരുപാധിക ബാങ്ക് ഗ്യാരന്റി നൽകാനും നിർമാതാക്കളോട് പറഞ്ഞു. പാലിക്കാത്ത പക്ഷം ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു വാണിജ്യ ഉപയോഗവും അനുവദിക്കില്ല. നാറ്റ്‌വെസ്റ്റ് (NatWest) പരമ്പര ഫൈനലിലെ നായകത്വവും മറ്റ് ജീവിത സംഭവങ്ങളും കേസിൽ പറയുന്നു.
നിർദേശിച്ച ഗ്യാരന്റി:
2 crore
നിർദേശിച്ച പരിഹാരം:
disclaimer
നിർമാതാക്കൾ:
Ramesh Deo Productions
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡിസ്ക്ലെയ്മറും ബാങ്ക് ഗ്യാരന്റിയും വഴി പബ്ലിസിറ്റി അവകാശം നടപ്പാക്കാമെന്നതും, നാറ്റ്‌വെസ്റ്റ് പരമ്പര ഫൈനലിൽ ഇന്ത്യയെ നയിച്ചത് സൗരവ് ഗാംഗുലിയാണ് എന്നതുമാണ് നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുത.
UPSC
പദങ്ങൾ
Publicity rights Publicity rights — സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ വാണിജ്യ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഒരാളുടെ അവകാശം.
6 നവംബർ 2026
ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി (intellectual property) തർക്കങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി സംബന്ധിച്ച റഫറൻസിൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ഫുൾ ബെഞ്ച് വിധി മാറ്റിവച്ചു. കോടതിയുടെ പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി കേസുകളെ തടയുന്നുവെന്ന് ജസ്റ്റിസ് പുരുഷൈന്ദ്ര കുമാർ കൗരവ് 246 പേജുള്ള വിധിയിൽ പറഞ്ഞതിന് പിന്നാലെയാണ് റഫറൻസ്. തലസ്ഥാനവുമായി കുറഞ്ഞ ബന്ധം മാത്രമുള്ള കേസുകൾ കോടതി സ്വീകരിക്കുന്നതിനെയും വിധി വിമർശിച്ചു. ജസ്റ്റിസുമാരായ സി ഹരി ശങ്കർ, ജ്യോതി സിങ്, വിനോദ് കുമാർ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് വിധിയിലെ പല കണ്ടെത്തലുകളും ചോദ്യം ചെയ്ത അഭിഭാഷകരെ കേട്ടു. സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ വിധിക്കെതിരായ അപ്പീൽ കേൾക്കുന്നില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഒരു വ്യാപാരമുദ്ര അല്ലെങ്കിൽ പകർപ്പവകാശ ഉടമ എവിടെ കേസ് നൽകാം എന്നതിനെ ഫലം സ്വാധീനിക്കും.
വിധിയുടെ നീളം:
246-page
വിധി എഴുതിയ ജഡ്ജി:
Purushaindra Kumar Kaurav
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മൂന്ന് ജഡ്ജിമാരുടെ ഫുൾ ബെഞ്ചാണ് (full bench) പ്രാദേശിക അധികാരപരിധി സംബന്ധിച്ച റഫറൻസ് തീരുമാനിക്കുന്നത് എന്നതും, കേസ് എവിടെ നൽകണമെന്ന് സിവിൽ നടപടി ക്രമത്തിലെ (Code of Civil Procedure) സെക്ഷൻ 20 പറയുന്നു എന്നതുമാണ് നിലനിൽക്കുന്ന വസ്തുത.
UPSC
പദങ്ങൾ
IP Intellectual property — മുദ്രകൾ, ഡിസൈനുകൾ, പേറ്റന്റുകൾ, പകർപ്പവകാശം തുടങ്ങിയ സൃഷ്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ.
Full bench Full bench — ഒരു നിയമ പ്രശ്നം തീർപ്പാക്കുന്ന മൂന്നോ അതിലധികമോ ജഡ്ജിമാരുടെ ബെഞ്ച്.
വിശദ വായന
ഭരണഘടന (അറുപത്തിയൊൻപതാം ഭേദഗതി) നിയമം, 1991 വഴിയാണ് ആർട്ടിക്കിൾ 239AA (Article 239AA) വന്നത്; ഡൽഹി എന്ന കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെ പേരും അതു മാറ്റി. ആ പ്രദേശം നാഷണൽ കാപ്പിറ്റൽ ടെറിട്ടറി ഓഫ് ഡൽഹി (National Capital Territory of Delhi) എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ഭരണാധികാരിയെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ (Lieutenant Governor) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി (Legislative Assembly) അംഗങ്ങളെ നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം നിയമം വഴി പാർലമെന്റ് നിശ്ചയിക്കുന്നു. സ്റ്റേറ്റ് ലിസ്റ്റിലെയും (State List) കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റിലെയും (Concurrent List) വിഷയങ്ങളിൽ സഭയ്ക്ക് നിയമം നിർമ്മിക്കാം; എന്നാൽ സ്റ്റേറ്റ് ലിസ്റ്റിലെ 1, 2, 18 എന്നീ എൻട്രികളും, അവയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നിടത്തോളം 64, 65, 66 എന്നീ എൻട്രികളും ഇതിൽ വരുന്നില്ല. രണ്ടു നിയമങ്ങൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടിയാൽ പാർലമെന്റിന്റെ നിയമമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; സഭയുടെ നിയമം രാഷ്ട്രപതിക്കു സമർപ്പിച്ച് അനുമതി നേടിയാൽ മാത്രം അതിനു മുൻതൂക്കം. അതിനു ശേഷവും അതേ വിഷയത്തിൽ നിയമം നിർമ്മിക്കാനും സഭയുടെ നിയമം ഭേദഗതി ചെയ്യാനോ റദ്ദാക്കാനോ പാർലമെന്റിന് എപ്പോഴും അധികാരമുണ്ട്. സഭയിലെ മൊത്തം അംഗങ്ങളുടെ പത്തു ശതമാനത്തിൽ കൂടുതൽ മന്ത്രിമാർ ഉണ്ടാകരുത്; മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് മന്ത്രിസഭയുടെ തലവൻ. ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറും മന്ത്രിമാരും തമ്മിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസം വന്നാൽ വിഷയം രാഷ്ട്രപതിക്കു വിടുന്നു; അതിനിടെ അടിയന്തര നടപടി സ്വീകരിക്കാം. മന്ത്രിസഭയ്ക്ക് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയോട് കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്.
വശക്കുറിപ്പ്:
Special provisions with respect to Delhi
ചേർത്തത്:
Constitution (Sixty-ninth Amendment) Act, 1991
മന്ത്രിമാരുടെ പരിധി:
not more than ten per cent
മാറ്റിനിർത്തിയ വിഷയങ്ങൾ:
Entries 1, 2 and 18 of the State List
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ (Lieutenant Governor), പത്തു ശതമാനം പരിധി, മാറ്റിനിർത്തിയ മൂന്ന് സ്റ്റേറ്റ് ലിസ്റ്റ് എൻട്രികൾ — ഡൽഹിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം മുഴുവൻ ആർട്ടിക്കിൾ 239AA-ൽ നിന്നു വരാം.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ വിജ്ഞാപനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചാണ് ഡൽഹി ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓതോറിറ്റി (Delhi Development Authority) രൂപീകരിച്ചത്. സ്ഥിരമായ തുടർച്ചയും പൊതു മുദ്രയുമുള്ള ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സ്ഥാപനമാണ് ഇത്; സ്വത്ത് കൈവശം വെക്കാനും കരാറിൽ ഏർപ്പെടാനും കേസ് നടത്താനും ഇതിനു കഴിയും. 1957-ലെ നിയമത്തിന്റെ സെക്ഷൻ 3 അനുസരിച്ച്, ഡൽഹിയുടെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ (Lieutenant Governor) ആണ് പദവി പ്രകാരം ഇതിന്റെ ചെയർമാൻ. വൈസ് ചെയർമാൻ, ഫിനാൻസ് ആൻഡ് അക്കൗണ്ട്സ് അംഗം, എൻജിനീയർ അംഗം എന്നീ മൂന്ന് പദവികളിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിയമനം നടത്തുന്നു. ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിയിലെ (Legislative Assembly) മൂന്ന് അംഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും; ഒറ്റ കൈമാറ്റ വോട്ടിലൂടെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഇവരിൽ രണ്ടുപേർ ഭരണകക്ഷിയിൽ നിന്നും ഒരാൾ പ്രതിപക്ഷത്തിൽ നിന്നുമാണ്. ഡൽഹി സർക്കാരിലെ മന്ത്രിമാരെ ഇതിലേക്കു തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ പാടില്ല; കേന്ദ്ര സർക്കാർ മൂന്നു പേരെ കൂടി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു, അതിൽ ഒരാൾക്ക് ടൗൺ പ്ലാനിങ്ങിലോ ആർക്കിടെക്ചറിലോ പരിചയം വേണം. മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഡൽഹിയുടെ (Municipal Corporation of Delhi) കമ്മീഷണർ പദവി പ്രകാരം അംഗമാണ്. തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗത്തിന്റെ കാലാവധി അഞ്ചു വർഷമാണ്; വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാൻ അർഹതയുമുണ്ട്. എന്നാൽ തെരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥാപനത്തിലെ അംഗത്വം നഷ്ടമാകുന്നതോടെ ഈ കാലാവധിയും അവസാനിക്കും.
ചെയർമാൻ:
Lieutenant Governor
കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിയമിക്കുന്നത്:
vice-chairman
തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗത്തിന്റെ കാലാവധി:
five years
അംഗമായ നഗരസഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ:
Commissioner of the Municipal Corporation of Delhi
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡൽഹി ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഓതോറിറ്റിയുടെ (Delhi Development Authority) ചെയർമാൻ ആര്, വൈസ് ചെയർമാനെ നിയമിക്കുന്നത് ആര്, ഏതു നഗരസഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അംഗമാണ് — നഗര സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണിവ.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
1957-ലെ നിയമത്തിന്റെ സെക്ഷൻ 3 അനുസരിച്ച് ഡൽഹിയുടെ നഗരഭരണം നടത്താൻ ചുമതലപ്പെട്ട സ്ഥാപനമാണ് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഡൽഹി (Municipal Corporation of Delhi). കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഔദ്യോഗിക ഗസറ്റിൽ വിജ്ഞാപനം ഇറക്കിയാണ് അത് നിലവിൽ വന്ന തീയതി നിശ്ചയിച്ചത്. നഗരത്തെ വാർഡുകളായി വിഭജിച്ച്, സാർവത്രിക വോട്ടവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയാണ് കൗൺസിലർമാർ എത്തുന്നത്. നഗരഭരണത്തിൽ പ്രത്യേക അറിവോ പരിചയവോ ഉള്ള, 25 വയസ്സിൽ കുറയാത്ത പത്തു പേരെ ഭരണാധികാരി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നു; യോഗങ്ങളിൽ ഇവർക്കു വോട്ടവകാശമില്ല. പ്രദേശത്തെ ലോക്‌സഭാ, രാജ്യസഭാ പ്രതിനിധികൾക്കും, സ്പീക്കർ എല്ലാ വർഷവും മാറിമാറി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി (Legislative Assembly) അംഗങ്ങളിൽ കഴിയുന്നിടത്തോളം അഞ്ചിലൊന്നിനും പ്രാതിനിധ്യമുണ്ട്. സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിശ്ചയിക്കുന്നു; നിയമപ്രകാരമുള്ള പരിധി ഇരുനൂറ്റി അമ്പത് ആണ്. ഓരോ സെൻസസിലെ ജനസംഖ്യാ അനുപാതത്തിൽ പട്ടികജാതിക്കാർക്കു സീറ്റ് സംവരണം ചെയ്യുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കും സംവരണമുണ്ട്: പട്ടികജാതി സീറ്റുകളുടെ പകുതിയിൽ കുറയാതെ ആ ജാതിയിലെ സ്ത്രീകൾക്ക്, ബാക്കി സീറ്റുകളുടെ പകുതിയിൽ കുറയാതെ സ്ത്രീകൾക്ക്.
സീറ്റുകളുടെ നിയമപരിധി:
two hundred and fifty
നാമനിർദ്ദേശ വിദഗ്ധർ:
ten persons
നാമനിർദ്ദേശ അംഗത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ പ്രായം:
25 years
കൗൺസിലർമാരെ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വിധം:
adult suffrage
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സീറ്റുകളുടെ പരിധി, നാമനിർദ്ദേശ അംഗത്തിന്റെ പ്രായപരിധി, നാമനിർദ്ദേശ അംഗങ്ങൾക്കു വോട്ടവകാശമില്ല എന്നത് — 1957-ലെ നിയമത്തിലെ പരീക്ഷായോഗ്യമായ ഭാഗങ്ങൾ ഇവയാണ്.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
ഡൽഹി ഹൈക്കോർട്ട് ആക്ട്, 1966 (Delhi High Court Act, 1966) ആണ് ഡൽഹി എന്ന കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന് സ്വന്തമായി ഒരു ഹൈക്കോർട്ട് സ്ഥാപിച്ചത്. അതുവരെ പഞ്ചാബ് ഹൈക്കോർട്ടിന്റെ സർക്യൂട്ട് ബെഞ്ച് ആയിരുന്നു ഇവിടെ ഉയരുന്ന കേസുകൾ കേട്ടത്; ആ ബെഞ്ചിന്റെ ചെലവ് ഡൽഹി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ (Delhi Administration) പഞ്ചാബ് സർക്കാരിന് നൽകിയിരുന്നു. പുതിയ കോടതി നിലവിൽ വരുന്ന ദിവസം വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിശ്ചയിക്കാനുള്ള അധികാരം സെക്ഷൻ 3 കേന്ദ്ര സർക്കാരിനു നൽകുന്നു. കോടതിയുടെ പ്രധാന ആസ്ഥാനം ഡൽഹിയിലാണ്; രാഷ്ട്രപതി വിജ്ഞാപനം വഴി മറ്റൊരു സ്ഥലം നിശ്ചയിച്ചാൽ അവിടെയാകാം. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് രാഷ്ട്രപതിയുടെ അനുമതിയോടെ നിശ്ചയിക്കുന്ന മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലും ജഡ്ജിമാർക്കും ഡിവിഷൻ കോർട്ടുകൾക്കും (Division Courts) ഇരിക്കാം. ജഡ്ജിമാരുടെ ശമ്പളവും അലവൻസുകളും കൺസോളിഡേറ്റഡ് ഫണ്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (Consolidated Fund of India) നിന്നുള്ള ചെലവാണ്. പഞ്ചാബ് ഹൈക്കോർട്ടിൽ നിന്നാണ് അധികാരപരിധി ഇതിലേക്കു വന്നത്; അഭിഭാഷകരെ ചേർക്കാനും നീക്കാനും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യാനുമുള്ള അധികാരവും ഒപ്പം വന്നു. ഒറ്റ ജഡ്ജി സാധാരണ ഒറിജിനൽ സിവിൽ അധികാരപരിധി പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതിന്മേലുള്ള അപ്പീൽ അതേ ഹൈക്കോർട്ടിലെ ഡിവിഷൻ കോർട്ടിലാണ്.
നിയമ നമ്പർ:
Act 26 of 1966
നേരത്തെ ഡൽഹിയെ സേവിച്ച ബെഞ്ച്:
Circuit Bench of the Punjab
ജഡ്ജിമാരുടെ ശമ്പളം നൽകുന്ന ഫണ്ട്:
Consolidated Fund of India
ഒറ്റ ജഡ്ജിയിൽ നിന്നുള്ള അപ്പീൽ:
Division Court
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡൽഹി ഹൈക്കോർട്ട് സ്ഥാപിച്ച നിയമം, അതിനു മുൻപ് ഈ പ്രദേശത്തെ സേവിച്ച കോടതി, ജഡ്ജിമാരുടെ ശമ്പളം നൽകുന്ന ഫണ്ട് — ഇവയെല്ലാം പതിവു ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
ഭരണഘടന (പതിനാലാം ഭേദഗതി) നിയമം ചേർത്ത ആർട്ടിക്കിൾ 239A (Article 239A) ചില കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പ്രാദേശിക നിയമസഭകൾ അനുവദിച്ചു; എന്നാൽ ഡൽഹി അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പകരം, ഡൽഹി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ആക്ട്, 1966 (Delhi Administration Act, 1966) പ്രകാരം എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലിനോടു (Executive Council) കൂടിയ ഇടക്കാല ഡൽഹി മെട്രോപൊളിറ്റൻ കൗൺസിൽ (Delhi Metropolitan Council) ഡൽഹിക്കു ലഭിച്ചു. ആ നിയമത്തിന്റെ വ്യവസ്ഥകൾ 1966-ൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു; കൗൺസിൽ 1990 വരെ നിലനിന്നു. ആ നിയമത്തിനു മുൻപ് ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയുടെ പദവിപ്പേര് ചീഫ് കമ്മീഷണർ (Chief Commissioner) ആയിരുന്നു; പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെ ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ എന്നു വിളിച്ചു. പൂർണ്ണ നിയമനിർമ്മാണ, ധനകാര്യ അധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു സഭയ്ക്കു പകരം ഒരു ഒത്തുതീർപ്പായി രൂപപ്പെട്ട, ഡൽഹി ഭരണത്തിന്റെ ചർച്ചാ വിഭാഗമായിരുന്നു ഈ കൗൺസിൽ. 1966-ലെ നിയമത്തിന്റെ സെക്ഷൻ 30 പ്രകാരം രാഷ്ട്രപതിയുടെ പൊതു നിയന്ത്രണത്തിനു കീഴിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം. എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ അംഗങ്ങളെ രാഷ്ട്രപതി നിയമിച്ചു; ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലർ (Chief Executive Councillor) ആയിരുന്നു സഭാ നേതാവ്. ചെയർമാനെയും ഡെപ്യൂട്ടി ചെയർമാനെയും കൗൺസിൽ അതിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടിലൂടെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.
സ്ഥാപിച്ചത്:
Delhi Administration Act, 1966
കൗൺസിൽ അവസാനിച്ചത്:
1990
ഭരണാധികാരിയുടെ പഴയ പദവി:
Chief Commissioner
സഭാ നേതാവ്:
Chief Executive Councillor
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡൽഹി ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലിക്കു (Legislative Assembly) മുൻപുണ്ടായിരുന്ന സഭ, അതിനു പിന്നിലെ നിയമം, ഭരണാധികാരിയുടെ പഴയ പദവിപ്പേര് — ഈ ഘട്ടത്തിൽ നിന്നു പരീക്ഷകൾ എടുക്കുന്ന വസ്തുതകൾ ഇവയാണ്.
Kerala PSCUPSC
വിശദ വായന
ഡൽഹിയിൽ 85 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ രേഖപ്പെടുത്തിയ വനമുണ്ട്; ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ 5.73% ആണ് ഇതെന്ന് വനം വകുപ്പ് പറയുന്നു. ഈ വനവിസ്തൃതിയുടെ 91.76% റിസർവ്ഡ് ഫോറസ്റ്റും 8.24% പ്രൊട്ടക്റ്റഡ് ഫോറസ്റ്റുമാണ്. ഡൽഹിയിലെ ആരവല്ലി കുന്നുകളുടെ പാറക്കെട്ടായ റിഡ്ജിനെ (Ridge) ഇന്ത്യൻ ഫോറസ്റ്റ് ആക്ട്, 1927 (Indian Forest Act, 1927) സെക്ഷൻ 4 പ്രകാരം റിസർവ്ഡ് ഫോറസ്റ്റായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ അവകാശങ്ങളും ആവശ്യങ്ങളും എതിർപ്പുകളും തീർപ്പാക്കിയ ശേഷമുള്ള സെക്ഷൻ 20 പ്രകാരമുള്ള അന്തിമ വിജ്ഞാപനം വന്നിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ വകുപ്പ് ഇതിനെ ഇപ്പോഴും പ്രൊപ്പോസ്ഡ് റിസർവ്ഡ് ഫോറസ്റ്റ് (Proposed Reserved Forest) ആയാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്. നോർത്തേൺ, സെൻട്രൽ, സൗത്ത്-സെൻട്രൽ, സതേൺ എന്നിങ്ങനെ നാലു ഭാഗങ്ങളായാണ് റിഡ്ജ് നിലകൊള്ളുന്നത്. 87 ഹെക്ടറുള്ള നോർത്തേൺ റിഡ്ജ് ഡൽഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റിക്കു (Delhi University) സമീപമാണ്; പല ഏജൻസികളുടെ കൈവശമാണ് ഇത്. സെൻട്രൽ റിഡ്ജിന് 864 ഹെക്ടറും സൗത്ത്-സെൻട്രൽ റിഡ്ജിന് 626 ഹെക്ടറുമുണ്ട്. ഏറ്റവും വലുത് സതേൺ റിഡ്ജാണ് — ഏകദേശം 6200 ഹെക്ടർ; ഇതിൽ വലിയൊരു ഭാഗം വനവൽക്കരണത്തിനായി കൈമാറിയ ഗ്രാമ പൊതുഭൂമിയാണ്. റിഡ്ജ് അതിന്റെ തനതായ ഭംഗിയിൽ നിലനിർത്തണമെന്ന് ഒരു റിട്ട് ഹർജിയിലെ സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
രേഖപ്പെടുത്തിയ വനവിസ്തൃതി:
85 sq. km
ഭൂവിസ്തൃതിയിലെ വിഹിതം:
5.73
റിഡ്ജ് വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത നിയമം:
Indian Forest Act, 1927
റിഡ്ജിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗം:
Southern Ridge
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു മഹാനഗരത്തിനുള്ളിലെ ആരവല്ലി പാറക്കെട്ടാണ് റിഡ്ജ്; അതിന്റെ നാലു ഭാഗങ്ങൾ, വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത നിയമം, ഡൽഹിയിലെ വനവിഹിതം എന്നിവ ചോദ്യമായി വരാം.
Kerala PSCUPSC