ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ 26-ാം സ്ഥാപക ദിനത്തിൽ റായ്പൂരിലെ സേന്ധ് തടാകത്തിൽ (Sendh Lake) ഇന്ത്യൻ വായുസേന വിമാനാഭ്യാസ പ്രകടനം നടത്തി. ഹെലികോപ്റ്ററുകളും സ്കൈഡൈവർമാരും പങ്കെടുത്തു; മുഖ്യമന്ത്രി വിഷ്ണു ദേവ് സായി ഉൾപ്പെടെ ആയിരങ്ങൾ കാണാനെത്തി. ആകാശ് ഗംഗ (Akash Ganga) സംഘത്തിലെ സ്കൈഡൈവർമാർ ഏതാണ്ട് 8,000 അടി ഉയരത്തിൽ നിന്ന് ചാടി. സാരംഗ് (Sarang) സംഘം തദ്ദേശീയമായ അഞ്ച് ധ്രുവ് (Dhruv) ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ അടുത്തടുത്ത് അണിനിരത്തി പറത്തി. ഗരുഡ് കമാൻഡോകൾ (Garud Commandos) എംഐ-17 ഹെലികോപ്റ്ററുകളിൽ നിന്ന് റാപ്പൽ ചെയ്ത് രക്ഷാപ്രവർത്തന മാതൃകാ പ്രകടനം നടത്തി. മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി രൂപീകരിച്ച ഛത്തീസ്ഗഡ് നവംബർ 1-നാണ് സ്ഥാപക ദിനം ആചരിക്കുന്നത്. ഇതിനായി സംസ്ഥാനം മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവം സംഘടിപ്പിച്ചു.
ആചരിച്ച സ്ഥാപക ദിനം:26thപറത്തിയ ധ്രുവ് ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ:five
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യൻ വായുസേനയുടെ സാരംഗ്, ആകാശ് ഗംഗ സംഘങ്ങളും ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ നവംബർ 1 സ്ഥാപക ദിനവും പതിവ് ചോദ്യങ്ങളാണ്.
റായ്പൂരിൽ ഛത്തീസ്ഗഡ് രാജ്യോത്സവിന്റെ (Chhattisgarh Rajyotsav) സമാപന ചടങ്ങിൽ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര, സഹകരണ മന്ത്രി അമിത് ഷാ പ്രസംഗിച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി വിഷ്ണു ദേവ് സായിയും ഉപമുഖ്യമന്ത്രി വിജയ് ശർമയും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. നയാ റായ്പൂരിൽ 5 ലക്ഷം അരയാൽ മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുമെന്നും ആ നഗരത്തെ പീപ്പൽ സിറ്റി (Peepal City) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുത്തുമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മഹ്താരി വന്ദൻ യോജനയുടെ (Mahtari Vandan Yojana) 33-ാം ഗഡു കൈമാറിയെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ 30 വർഷത്തെ അതിക്രമങ്ങളിൽ കൈകാലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്ക് കൃത്രിമ അവയവങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. സംസ്ഥാനത്തെ സാക്ഷരത 65 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 79 ശതമാനത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. ഐടിഐകൾ (ITI) ഇരട്ടിയായി, എൻജിനീയറിങ് കോളേജുകൾ മൂന്നിരട്ടിയായി. ബസ്തർ ദസറ, മാ ദന്തേശ്വരി ക്ഷേത്രം, മാ ബംലേശ്വരി ക്ഷേത്രം, കാംഗർ വാലി നാഷണൽ പാർക്ക് (Kanger Valley National Park), തീരത്ഗഡ് വെള്ളച്ചാട്ടം, ചിത്രകോട്ട് വെള്ളച്ചാട്ടം എന്നിവ എടുത്തുപറഞ്ഞ അദ്ദേഹം, വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ സംസ്ഥാനം ആദ്യ മൂന്നിൽ എത്തുമെന്ന് പറഞ്ഞു. ബസ്തർ പണ്ടുമും (Bastar Pandum) ബസ്തർ ഒളിമ്പിക്‌സും (Bastar Olympics) ഈ വർഷം നടന്നു.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ സംസ്ഥാന ഉത്സവത്തിന്റെ പേര്, സ്ത്രീകൾക്കുള്ള മഹ്താരി വന്ദൻ യോജന (Mahtari Vandan Yojana), സംസ്ഥാനത്തെ പദവികൾ എന്നിവ പരീക്ഷകളിൽ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ടൈഗർ റിസർവുകളായി (Tiger Reserve) നാഷണൽ ടൈഗർ കൺസർവേഷൻ അതോറിറ്റി (National Tiger Conservation Authority) രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് അചനാക്മാർ (Achanakmar), ഇന്ദ്രാവതി (Indravati), ഉദന്തി സീതാനദി (Udanti Sitanadi), ഗുരു ഘാസിദാസിന്റെ (Guru Ghasidas) പേരിലുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ റിസർവ് എന്നിവയാണ്. 1982-83 ൽ സംരക്ഷിത പ്രദേശമായി എടുത്ത ഇന്ദ്രാവതിയെ 2009 ൽ ടൈഗർ റിസർവായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. 1,258.37 ച.കി.മീ കോർ മേഖലയും 1,540.70 ച.കി.മീ ബഫർ മേഖലയും ചേർന്ന് ആകെ 2,799.07 ച.കി.മീ ആണ് ഇതിന്റെ വിസ്തൃതി. ഇന്ദ്രാവതിയുടെ അതേ വർഷമാണ് അചനാക്മാറും ഉദന്തി സീതാനദിയും വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്; ഗുരു ഘാസിദാസ് - തമോർ പിംഗ്ല (Guru Ghasidas - Tamor Pingla) 2024 ൽ. മധ്യപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര, ഒഡിഷ എന്നിവിടങ്ങളിലെ റിസർവുകൾക്കൊപ്പം സെൻട്രൽ സോണിലാണ് (Central Zone) ഇന്ദ്രാവതിയെ അതോറിറ്റി ചേർത്തിട്ടുള്ളത്. ഓരോ റിസർവിനും ടൈഗർ കൺസർവേഷൻ പ്ലാൻ (Tiger Conservation Plan) തയ്യാറാക്കാൻ സംസ്ഥാനത്തെ വൈൽഡ് ലൈഫ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ആക്ട്, 1972 (Wildlife Protection Act, 1972) ബാധ്യസ്ഥമാക്കുന്നു. അതോറിറ്റിയുടെ പട്ടികയിൽ ഇപ്പോൾ 58 റിസർവുകളുണ്ട്, ആകെ 84487.83 ച.കി.മീ.
ടൈഗർ റിസർവായി വിജ്ഞാപനം:2009സംസ്ഥാനത്തെ ടൈഗർ റിസർവുകൾ:4എൻടിസിഎ (NTCA) വിഭജനത്തിലെ സോൺ:Central Zone
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ദ്രാവതിയുടെ (Indravati) വിജ്ഞാപന വർഷം, കോർ-ബഫർ വിസ്തൃതി, ഛത്തീസ്ഗഡിലെ നാല് ടൈഗർ റിസർവുകൾ (Tiger Reserve) എന്നിവ ഏതു വർഷവും ചോദിക്കാവുന്ന സ്ഥിരവസ്തുതകളാണ്.
ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ഗുരു ഘാസിദാസ്-തമോർ പിംഗ്ല ടൈഗർ റിസർവിനെ (Guru Ghasidas-Tamor Pingla Tiger Reserve) രാജ്യത്തെ 56-ാമത് ടൈഗർ റിസർവായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. നാഷണൽ ടൈഗർ കൺസർവേഷൻ അതോറിറ്റിയുടെ (National Tiger Conservation Authority) ഉപദേശപ്രകാരം ഛത്തീസ്ഗഡ് സർക്കാരാണ് ഇത് ചെയ്തത്. ഗുരു ഘാസിദാസ് നാഷണൽ പാർക്കും (Guru Ghasidas National Park) തമോർ പിംഗ്ല വന്യജീവി സങ്കേതവും (Tamor Pingla Wildlife Sanctuary) ചേർന്നാണ് ഇത്. റിസർവിന്റെ ആകെ വിസ്തൃതി 2,829 ച.കി.മീ ആണ്. ഇതിൽ 2049.2 ച.കി.മീ നിർണായക കടുവാ ആവാസ മേഖലയും 780.15 ച.കി.മീ ബഫർ മേഖലയുമാണ്. ഇതോടെ രാജ്യത്തെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ ടൈഗർ റിസർവായി ഇത് മാറി. ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ നാഗാർജുനസാഗർ-ശ്രീശൈലവും (Nagarjunasagar-Srisailam) അസമിലെ മനസും (Manas) മാത്രമാണ് ഇതിനെക്കാൾ വലുത്.
ഇന്ത്യയിലെ ടൈഗർ റിസർവുകളിൽ സ്ഥാനം:56thഉൾപ്പെട്ട നാഷണൽ പാർക്ക്:Guru Ghasidas National Parkഉൾപ്പെട്ട വന്യജീവി സങ്കേതം:Tamor Pingla Wildlife Sanctuaryരാജ്യത്ത് വിസ്തൃതിയിലെ സ്ഥാനം:third largest
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രാജ്യത്തെ 56-ാമത് ടൈഗർ റിസർവ് ഏത് സംസ്ഥാനത്താണ്, ഏതു നാഷണൽ പാർക്കും സങ്കേതവും ചേർന്നതാണ്, വലിപ്പത്തിൽ എത്രാമത് എന്നിവ പരീക്ഷകളിൽ ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന വസ്തുതകളാണ്.
ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ബസ്തർ (Bastar) മേഖലയിലുള്ള കാംഗെർ വാലി നാഷണൽ പാർക്കിനെ (Kanger Valley National Park) 1982 ൽ നാഷണൽ പാർക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 200 ച.കി.മീ വിസ്തൃതിയുള്ള ഈ സംരക്ഷിത പ്രദേശത്തിന് അതിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കാംഗെർ നദിയുടെ (Kanger River) പേരാണ്. 300 ലധികം സസ്യജാതികൾ, 150 പക്ഷിജാതികൾ, 35 സസ്തനികൾ എന്നിവ ഇവിടെയുണ്ട്. ഇവിടത്തെ അപൂർവവും വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്നതുമായ ജീവികളിൽ ബസ്തർ ഹിൽ മൈന (Bastar Hill Myna) ഉൾപ്പെടുന്നു; കടുവ, പുലി, കാട്ടുപോത്ത്, നാൽക്കൊമ്പൻ മാൻ എന്നിവയും ഇവിടെയുണ്ട്. കുടുംസർ (Kutumsar), കൈലാഷ് ഗുഹ (Kailash Gupha), ദണ്ഡക് (Dandak) എന്നീ ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് ഗുഹകൾ ഇതിന്റെ അടിയിലുണ്ട്; അവയുടെ തറയ്ക്കടിയിലൂടെ നദികൾ ഒഴുകുന്നു. തീരത്ഗഢ് (Tirathgarh) വെള്ളച്ചാട്ടവും കാംഗെർ ധാരയും (Kanger Dhara) പാർക്കിനുള്ളിലാണ്. കാംഗെർ നദിയിൽ മുളം ചങ്ങാടവും തുഴയൽ യാത്രയും നടത്തുന്നു; അടുത്തുള്ള പട്ടണം ജഗദൽപുർ (Jagdalpur) ആണ്.
നാഷണൽ പാർക്കായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്:1982വിസ്തൃതി:200 square kilometreപക്ഷിജാതികൾ:150പേരിന് ആധാരം:Kanger River
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കാംഗെർ വാലി നാഷണൽ പാർക്കായ വർഷം, പേരിന് ആധാരമായ നദി, ബസ്തർ ഹിൽ മൈന, അതിനുള്ളിലെ കുടുംസർ ഗുഹകൾ എന്നിവയാണ് പരീക്ഷകളിൽ ചോദിക്കുന്ന വസ്തുതകൾ.
ഇന്ദ്രാവതി നദിയിലെ (Indravati River) ചിത്രകോട്ട് വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ (Chitrakote Waterfalls) കുതിരലാടത്തിന്റെ ആകൃതി കാരണം 'ഇന്ത്യയുടെ നയാഗ്ര' (Niagara Falls of India) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ബസ്തർ (Bastar) ജില്ലയിൽ, ജഗദൽപുരിൽ (Jagdalpur) നിന്ന് 38 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലുതും ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും വിസ്താരമുള്ളതുമായ വെള്ളച്ചാട്ടമായി ഇതിനെ പറയുന്നു. മൺസൂണിൽ ഏതാണ്ട് 300 മീറ്റർ വിസ്താരത്തിൽ പരന്ന്, 30 മീറ്റർ താഴ്ചയിലേക്ക് വെള്ളം പതിക്കുന്നു. ഹൽബി (Halbi) ഭാഷയിൽ മാനിനെ കുറിക്കുന്ന 'ചിതർ' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് പേര് വന്നതെന്ന് കരുതുന്നു; പഴയ കാലത്ത് ഇവിടെ മാൻകൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. മഴക്കാലത്ത് വെള്ളത്തിന് ചെമ്പൻ നിറവും വേനലിലെ നിലാവിൽ വെളുപ്പും തോന്നും. വർഷത്തിന്റെ പല സമയത്ത് കുറഞ്ഞത് മൂന്ന്, പരമാവധി ഏഴ് ചാലുകളായി വെള്ളം പാറക്കെട്ടുകളിലൂടെ ഇറങ്ങുന്നു. വേനലിൽ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് താഴെ ബോട്ട് സവാരിയുണ്ട്; താഴെയുള്ള കയത്തിന്റെ കരയിൽ ചെറിയ ശിവലിംഗങ്ങളും ഇരുമ്പ് തൃശൂലങ്ങളുമുണ്ട്.
നദി:Indravati Riverജഗദൽപുരിൽ നിന്നുള്ള ദൂരം:38 kilometresമൺസൂണിലെ വിസ്താരം:nearly 300 metresവിളിപ്പേര്:Niagara Falls of India
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചിത്രകോട്ട് ഏത് നദിയിലാണ്, ഏത് ജില്ലയിലാണ്, ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും വിസ്താരമുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടമാണ് എന്നിവ ഭൂമിശാസ്ത്ര പരീക്ഷകളിലെ പതിവ് ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ബസ്തർ (Bastar) മേഖലയിലെ ഒരു ആദിവാസി വിഭാഗമാണ് ബൈസൺ-ഹോൺ മരിയ (Bison-Horn Maria); ഗോണ്ട് (Gond) വിഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇവരെ കണക്കാക്കുന്നു. മുളത്തണ്ടുകൾ, മയിൽപ്പീലി, കവടി എന്നിവ ചേർത്ത ശിരോവസ്ത്രത്തിൽ നിന്നാണ് പേര് വന്നത്; ചടങ്ങുകളിൽ അണിയുന്ന ഇത് തലമുറകളായി കൈമാറി വരുന്നു. ഏതാണ്ട് 150,000 പേരാണ് ഈ വിഭാഗത്തിലുള്ളത്. മന്ദർ, ഗെദി എന്ന മുളം പുല്ലാങ്കുഴൽ തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളാണ് ഇവരുടെ സംഗീതത്തിൽ; നൃത്തം ചടങ്ങുകളുടെ കേന്ദ്രമാണ്. വെട്ടിത്തെളിച്ച് ചുട്ടു ചെയ്യുന്ന (slash-and-burn) മാറിമാറി കൃഷിയാണ് ഇവർ പിന്തുടരുന്നത്. മുരിയ ഘോട്ടുൽ (Muria Ghotul) ആണ് ഇവരുടെ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പ്രധാനം; വിവാഹത്തിന് മുൻപ് യുവതീയുവാക്കൾ ഒരുമിച്ച് താമസിച്ച് സമുദായത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾ പഠിക്കുന്ന ഇടമാണിത്. മരംകൊത്തുപണി, ലോഹപ്പണി, മുത്തുപണി, കൊട്ട, പായ എന്നിവയാണ് ഇവരുടെ കൈത്തൊഴിലുകൾ; ഇവയ്ക്ക് ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തും വിപണിയുണ്ട്. അടുത്തുള്ള പട്ടണം ജഗദൽപുർ (Jagdalpur) ആണ്.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ബൈസൺ-ഹോൺ ശിരോവസ്ത്രത്തിന് പിന്നിലെ ഗോണ്ട് (Gond) വിഭാഗം, ബസ്തർ മേഖലയിലെ ഘോട്ടുൽ (Ghotul) സ്ഥാപനം, മാറിമാറി കൃഷി എന്നിവയാണ് ഇവിടത്തെ സ്ഥിരവസ്തുതകൾ.
ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ (Chhattisgarh) തെക്കുഭാഗത്താണ് ബസ്തർ (Bastar); ജില്ലയുടെയും ബസ്തർ ഡിവിഷന്റെയും ആസ്ഥാനം ജഗദൽപുർ (Jagdalpur) ആണ്. 6596.90 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് ജില്ലയുടെ വിസ്തൃതി; കൊണ്ടഗാവ് (Kondagaon), ദന്തേവാഡ (Dantewada), സുക്മ (Sukma), ബീജാപുർ (Bijapur) എന്നിവയാണ് അതിരുകൾ. ഇന്നത്തെ കൊണ്ടഗാവ് ജില്ലയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന 2011 ൽ ജനസംഖ്യ 14,13,199 ആയിരുന്നു. ഗോണ്ട് (Gond), മരിയ (Maria), മുരിയ (Muriya), ഭത്ര (Bhatra), ഹൽബ (Halba), ധ്രുവ (Dhruva) തുടങ്ങിയ ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളാണ് ജനസംഖ്യയുടെ ഏതാണ്ട് 70 ശതമാനം. ഛത്തീസ്ഗഡിലെ ആകെ ആദിവാസി ജനസംഖ്യയുടെ 26.76 ശതമാനമാണിത്. ജഗദൽപുർ, ബസ്തർ, ബകാവണ്ഡ് (Bakavand), ലോഹണ്ഡിഗുഡ (Lohandiguda) ഉൾപ്പെടെ ഏഴ് ബ്ലോക്കുകളായി ജില്ലയെ തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാമായണത്തിൽ ഈ പ്രദേശത്തെ ദണ്ഡകന്യ (Dandakanya) എന്നും മഹാഭാരതത്തിൽ കോസല (Kosala) സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായും പറയുന്നു. കാകതീയ (Kakatiya) വംശജനായ മഹാരാജ അനനം ദേവ് (Maharaja Ananam Dev) 1324 ൽ ബസ്തർ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു; മഹാരാജ പ്രവീർ ചന്ദ്ര ഭഞ്ജ് ദേവ് (Maharaja Praveer Chandra Bhanj Dev) ആയിരുന്നു അവസാന ഭരണാധികാരി.
ഡിവിഷൻ ആസ്ഥാനം:Jagdalpurആദിവാസി ജനസംഖ്യാ അനുപാതം:70 percentബസ്തർ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച വർഷം:1324ബ്ലോക്കുകൾ:seven
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ബസ്തർ ഡിവിഷന്റെ ആസ്ഥാനം ജഗദൽപുർ, ബസ്തർ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച കാകതീയ വംശം, ജില്ലയിലെ ആദിവാസി ജനസംഖ്യാ അനുപാതം എന്നിവയാണ് ഇവിടത്തെ സ്ഥിരവസ്തുതകൾ.
1998 മേയ് 25 ന് കോർബ (Korba) പൂർണ റവന്യൂ ജില്ലയായി; ആസ്ഥാനം കോർബ നഗരമാണ്. ഹസ്ദേവ് (Hasdeo), അഹിരൻ (Ahiran) നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്താണ് നഗരം; ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ (Chhattisgarh) വൈദ്യുതി തലസ്ഥാനം എന്നാണ് ജില്ല അറിയപ്പെടുന്നത്. ബിലാസ്പുർ (Bilaspur) ഡിവിഷനിലാണ് കോർബ; തലസ്ഥാനമായ റായ്പുരിൽ (Raipur) നിന്ന് ഏതാണ്ട് 200 കിലോമീറ്റർ അകലെ. ആകെ 7,14,544 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയിൽ 2,83,497 ഹെക്ടർ വനഭൂമിയാണ്. ഹസ്ദേവ് നദിയുടെ നീളം 233 കിലോമീറ്റർ; ഗാഗേചൊരായ് (Gagechorai), താൻ (Tan), അഹിരൻ എന്നിവയാണ് പോഷകനദികൾ. ജനസംഖ്യയുടെ 51.67% ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളാണ്; പഹാഡി കൊർവ (Pahadi Korwa), ഗോണ്ട് (Gond), രാജ് ഗോണ്ട് (Raj Gond), കവർ (Kawar) എന്നിവയാണ് പ്രധാന പട്ടികവർഗങ്ങൾ. ജില്ലയിലെ സംരക്ഷിത വിഭാഗമായി പഹാഡി കൊർവയെ പറയുന്നു. കോർബ, കത്ഘോര (Katghora) എന്ന രണ്ട് വനം ഡിവിഷനുകൾ ജില്ലയിലുണ്ട്.
വിളിപ്പേര്:power capital of Chhattisgarhഡിവിഷൻ:Bilaspur divisionആസ്ഥാനത്തെ നദികൾ:Hasdeo and Ahiranഹസ്ദേവിന്റെ നീളം:233 kms
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഛത്തീസ്ഗഡിന്റെ വൈദ്യുതി തലസ്ഥാനമായ കോർബ, ആസ്ഥാനത്തെ ഹസ്ദേവ്-അഹിരൻ സംഗമം, സംരക്ഷിത വിഭാഗമായ പഹാഡി കൊർവ എന്നിവയാണ് പരീക്ഷയ്ക്ക് ഉപകരിക്കുന്ന സ്ഥിരവസ്തുതകൾ.
വടക്കൻ ഛത്തീസ്ഗഡിലെ (Chhattisgarh) ഹസ്ദേവ് അരണ്ട് (Hasdeo Arand) വനത്തെ മധ്യേന്ത്യയുടെ ശ്വാസകോശം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഹസ്ദേവ് അരണ്ട് കൽക്കരിപ്പാടം 1,879.6 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ പരന്നുകിടക്കുന്നു; 5.179 ബില്യൺ ടൺ കൽക്കരി ഇതിലുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. 640 സസ്യജാതികൾ, 128 ഔഷധസസ്യങ്ങൾ, 92 പക്ഷിജാതികൾ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ആന, കരടി, പുലി എന്നിവയും ഈ വനത്തിലുണ്ട്. ഹസ്ദേവ് നദിയും ഹസ്ദേവ് ബാംഗോ അണക്കെട്ടും (Hasdeo Bango Dam) 300,000 ഹെക്ടർ കൃഷിഭൂമിയെ നനയ്ക്കുന്നുവെന്ന് ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് ഫോറസ്ട്രി റിസർച്ച് ആൻഡ് എഡ്യൂക്കേഷൻ (Indian Council of Forestry Research and Education) ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അഞ്ചാം പട്ടിക (Fifth Schedule) പ്രദേശത്താണ് ഹസ്ദേവ്; അവിടെ പഞ്ചായത്ത്സ് എക്സ്റ്റൻഷൻ ടു ഷെഡ്യൂൾഡ് ഏരിയാസ് ആക്ട്, 1996 (Panchayats Extension to Scheduled Areas Act, 1996) ബാധകമാണ്. പെസയുടെ (PESA) സെക്ഷൻ 4 (e) പ്രകാരം വികസന പദ്ധതികൾക്ക് അനുമതി നൽകാനോ നിരസിക്കാനോ, വനം പോലുള്ള പൊതുവിഭവങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനോ ഗ്രാമസഭകൾക്ക് അധികാരമുണ്ട്. ഫോറസ്റ്റ് റൈറ്റ്സ് ആക്ട്, 2006 (Forest Rights Act) ഇതേ സമുദായങ്ങൾക്ക് കമ്മ്യൂണിറ്റി ഫോറസ്റ്റ് റിസോഴ്സ് (Community Forest Resource) അവകാശങ്ങളും നൽകുന്നു. ഗോണ്ട് (Gond), ഒറാവോൺ (Oraon) തുടങ്ങിയ സമുദായങ്ങൾ വനത്തിലും പരിസരത്തും താമസിക്കുന്നു.
അഞ്ചാം പട്ടിക പ്രദേശങ്ങളിലെ പഞ്ചായത്ത് നിയമം:PESAവനത്തിന്റെ വിളിപ്പേര്:lungs of central Indiaപദ്ധതികൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്ന വകുപ്പ്:Section 4 (e)കമ്മ്യൂണിറ്റി ഫോറസ്റ്റ് റിസോഴ്സ് അവകാശ നിയമം:Forest Rights Act
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പെസയുടെ (PESA) പൂർണരൂപം, അഞ്ചാം പട്ടിക പ്രദേശത്ത് ഗ്രാമസഭയ്ക്ക് അധികാരം നൽകുന്ന വകുപ്പ്, ഫോറസ്റ്റ് റൈറ്റ്സ് ആക്ടിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി ഫോറസ്റ്റ് റിസോഴ്സ് അവകാശം, ഹസ്ദേവ് അരണ്ട് കൽക്കരിപ്പാടത്തിന്റെ വിസ്തൃതി എന്നിവ പരീക്ഷയ്ക്ക് ഉപകരിക്കും.
PESAPanchayats (Extension to Scheduled Areas) Act, 1996 — പഞ്ചായത്ത് നിയമം അഞ്ചാം പട്ടിക പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ഗ്രാമസഭയ്ക്ക് വിപുലമായ അധികാരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
CFRCommunity Forest Resource rights — പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിച്ചുവന്ന വനം കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള സമുദായത്തിന്റെ അവകാശം.
ഛത്തീസ്ഗഡിൻറെ (Chhattisgarh) വനവിസ്തൃതി 55,811.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണെന്ന് ഇന്ത്യ സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഫോറസ്റ് റിപ്പോർട്ട് (India State of Forest Report) 2023 പറയുന്നു. എയ്എസ്എഫ്ഓർ (ISFR) 2021 നെക്കാൾ 94.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ, അതായത് 0.07% വർധന. വനവും വൃക്ഷാവരണവും ഒരുമിച്ചെടുത്താൾ 683.62 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന്റെ വർധനയുമായി രാജ്യത്ത് ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ് സംസ്ഥാനം. വൃക്ഷാവരണം മാത്രം 702.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കൂടി; ഇതും രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും വലിയ വർധനയാണ്. വെരി ഡെൻസ് ഫോറസ്റ് (Very Dense Forest) 7,068 ൽ നിന്ന് 7,416.57 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററായി, 348.57 ന്റെ വർധന. ഓപ്പൺ ഫോറസ്റ് (Open Forest) 16,370 ൽ നിന്ന് 16,411.38 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററായി. ഊത്തർപ്രദേശ്, ഒഡിഷ, രാജസ്ഥാൻ എന്നിവയുടേതിനെക്കാൾ മുന്നിലാണ് ഈ സംയുക്ത കണക്ക്. തോട്ടം വയ്ക്കൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾം ജോയിന്റ് ഫോറസ്റ് മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റികളുടെ (Joint Forest Management Committees) പ്രവർത്തനവുമാണ് കാരണമെന്ന് സംസ്ഥാന വനം വിഭാഗം പറയുന്നു.
റിപ്പോർട്ട്:ISFR 2023താരതമ്യം:ISFR 2021വനം-വൃക്ഷാവരണ വർധനയിലെ സ്ഥാനം:topmost position
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: 2023 ലെ വനം റിപ്പോർട്ടിൽ വനവും വൃക്ഷാവരണവും ഏറ്റവും കൂടിയ സംസ്ഥാനം, ആ റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സ്ഥാപനം എന്നിവയാണ് ചോദിക്കപ്പെടുന്ന വസ്തുതകൾ.