ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷന്റെ (Himachal Pradesh Electricity Regulatory Commission - HPERC) ചെയർപേഴ്സണായി ഐഎഎസ് (IAS) ഉദ്യോഗസ്ഥനായ പങ്കജ് റായിയെ സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിയമിച്ചു. ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ച അവസാന ദിവസമായ നവംബർ 10-നാണ് എംപിപി ആൻഡ് പവർ വകുപ്പ് (Department of MPP and Power) നിയമന വിജ്ഞാപനം ഇറക്കിയത്. സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരം തസ്തിക നികത്തണമെന്ന് ഉത്തരവിൽ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് നിർദേശിച്ചിരുന്നു. ചെയർപേഴ്സൺ സ്ഥാനത്തേക്ക് റായിയെയും അംഗമായി രാജീവ് സൂദിനെയുമാണ് കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തത്; എന്നാൽ മുഖ്യമന്ത്രി ഈ പട്ടിക തള്ളി. ഈ തള്ളൽ ഏകപക്ഷീയമാണെന്നും ഏകപക്ഷീയത ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 14-ലെ സമത്വ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് എതിരാണെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. 2014 ബാച്ചുകാരനായ റായ്, നീതിയുക്തവും സമയബന്ധിതവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആവശ്യപ്പെട്ടാണ് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ഈ വിജ്ഞാപനത്തോടെ റെഗുലേറ്ററിന്റെ ചെയർപേഴ്സൺ ആരാകുമെന്ന ഏറെക്കാലത്തെ അനിശ്ചിതത്വം അവസാനിച്ചു.
പുതിയ എച്ച്പിഇആർസി ചെയർപേഴ്സൺ:Pankaj Raiവിജ്ഞാപനം:November 10കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ വ്യവസ്ഥ:Article 14
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷനുകളും ഏകപക്ഷീയ ഭരണനടപടിക്കെതിരായ അനുച്ഛേദം 14-ഉം പൊളിറ്റി, ധനശാസ്ത്ര പരീക്ഷകളിൽ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ഭരണ യൂണിറ്റുകളുടെ പുനഃസംഘടനയ്ക്കായുള്ള കമ്മീഷൻ (Commission for Reorganisation of Administrative Units) ഷിംലയിൽ ആദ്യമായി യോഗം ചേർന്നു. ഹൈക്കോടതി മുൻ ജഡ്ജി ജസ്റ്റിസ് ധരം ചന്ദ് ചൗധരിയാണ് അധ്യക്ഷൻ. ജില്ലകൾ, സബ് ഡിവിഷനുകൾ, തഹസിലുകൾ തുടങ്ങിയവ പുതുതായി രൂപീകരിക്കുക, ലയിപ്പിക്കുക, വിഭജിക്കുക എന്നിവ പഠിക്കാൻ ഒക്ടോബറിൽ ജനറൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പാണ് (General Administration Department) കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചത്. അഭിഭാഷകൻ വിശാൽ പൻവാറും വിരമിച്ച ഐഎഫ്എസ് (IFS) ഉദ്യോഗസ്ഥൻ രാജേഷ് ശർമയുമാണ് അംഗങ്ങൾ; ലാൻഡ് റെക്കോർഡ്സ് ഡയറക്ടർ മെമ്പർ സെക്രട്ടറിയാണ്. ജില്ലകൾ, സബ് ഡിവിഷനുകൾ, തഹസിലുകൾ, സബ് തഹസിലുകൾ, ഡെവലപ്മെന്റ് ബ്ലോക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ ഘടന ആദ്യ യോഗം വിലയിരുത്തി. ജനസംഖ്യ, ഭൂപ്രകൃതി, എത്തിച്ചേരാനുള്ള സൗകര്യം, ഭരണക്ഷമത, ജനങ്ങളുടെ സൗകര്യം എന്നിവയാകും പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ. വകുപ്പുകളിൽ നിന്നും ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർമാരിൽ നിന്നും വിവരം ശേഖരിച്ചും ജനപ്രതിനിധികളെ കേട്ടും, സംസ്ഥാന ഖജനാവിന് അധികഭാരം വരുത്താതെയുമാകും കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനം.
അധ്യക്ഷൻ:Justice Dharam Chand Chaudharyഅംഗങ്ങൾ:Vishal Panwar, Rajesh Sharmaവിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്:General Administration Department
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ജില്ലകളും തഹസിലുകളും രൂപീകരിക്കുന്നതും പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതും സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ അധികാരമാണ്; ഹിമാചലിന്റെ ഭരണസംവിധാനം സംസ്ഥാന പൊതുവിജ്ഞാനത്തിൽ സാധാരണ ചോദ്യമാണ്.
'മുഖ്യമന്ത്രി കാ അപ്നാ പരിവാർ സുഖി പരിവാർ യോജന' (Mukhyamantri Ka Apna Parivar Sukhi Parivar Yojana) അടുത്ത മാസം ആരംഭിക്കുമെന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സുഖ്‌വീന്ദർ സിങ് സുഖു പ്രഖ്യാപിച്ചു. ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളിലെ അർഹരായ സ്ത്രീകൾക്ക് ഈ പദ്ധതിയിൽ മാസം 1,500 രൂപ വീതം ലഭിക്കും. 21 മുതൽ 59 വരെ പ്രായമുള്ള സ്ത്രീകളാണ് അർഹർ; ഒരു വീട്ടിൽ അർഹരായ മൂന്നുപേരുണ്ടെങ്കിൽ മൂന്നുപേർക്കും തുക കിട്ടും. ഈ കുടുംബങ്ങൾക്ക് 300 യൂണിറ്റ് സൗജന്യ വൈദ്യുതിയും സൗജന്യ ചികിത്സയും ലഭിക്കുമെന്നും സുഖു പറഞ്ഞു. ചമ്പ ജില്ലയിലെ ഉൾഗ്രാമങ്ങളിൽ രാത്രി തങ്ങി ജനങ്ങളുടെ പരാതി കേൾക്കുന്ന 'സർക്കാർ ഗാവ് കേ ദ്വാർ' (Sarkar Gaon Ke Dwaar) പരിപാടിക്കിടെയാണ് പ്രഖ്യാപനം. മെഹ്ല ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ മാത്രം 172 കുടുംബങ്ങളെ ഗുണഭോക്താക്കളായി കണ്ടെത്തിക്കഴിഞ്ഞു. സ്വകാര്യ ഭൂമിയിൽ സോളാർ പാനൽ സ്ഥാപിക്കാൻ പലിശ സബ്സിഡി നൽകുന്ന 680 കോടി രൂപയുടെ 'രാജീവ് ഗാന്ധി സ്വരോസ്ഗാർ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്കീമും' (Rajiv Gandhi Swarozgar Start-up Scheme) അദ്ദേഹം എടുത്തുപറഞ്ഞു.
പ്രതിമാസ സഹായം:Rs 1,500അർഹമായ പ്രായം:21 to 59 yearsസൗജന്യ വൈദ്യുതി:300 units
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സംസ്ഥാന ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ആനുകൂല്യവും അർഹതയും സ്റ്റേറ്റ് ജികെയിലെ പതിവ് ചോദ്യമാണ്; സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഹിമാചലിന്റെ പ്രധാന ധനസഹായ പദ്ധതിയാണിത്.
2027-28 അധ്യയന വർഷം പുതിയ സിബിഎസ്ഇ (CBSE) അഫിലിയേറ്റഡ് സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ തുറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് 3,100 അധ്യാപകരെ നിയമിക്കും. ഷിംലയിൽ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിന്റെ യോഗത്തിൽ അധ്യക്ഷത വഹിച്ച ശേഷം വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി രോഹിത് ഠാക്കൂറാണ് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്. 374 അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസർ തസ്തികകളും 19 ഇൻസ്ട്രക്ടർ തസ്തികകളും നികത്തും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വേഗത്തിലാക്കാൻ ഹിമാചൽ പ്രദേശ് രാജ്യ ചയൻ ആയോഗിന് (Himachal Pradesh Rajya Chayan Ayog) നിർദേശം നൽകി. മികവുള്ള ഏകദേശം 9,287 വിദ്യാർഥികൾക്ക് ടാബ്‌ലെറ്റ് നൽകി; ഡോ വൈഎസ് പർമാർ വിദ്യാർഥി ഋൺ യോജനയിലേക്കുള്ള (Dr YS Parmar Vidyarthi Rin Yojana) അപേക്ഷകളും കുത്തനെ കൂടി. ഭോട്ടി (Bhoti) ഭാഷ കൂടുതലായി സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ആ ഭാഷയിലെ അധ്യാപകരെ നിയമിക്കും; ഗോത്രമേഖലകളിൽ സ്ഥിരം അധ്യാപക നിയമനവും നടക്കും. ഏഴ് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയങ്ങൾക്കായി സംസ്ഥാനം നിർദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്; ഭൂമി കൈമാറ്റം വേഗത്തിലാക്കാൻ ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർമാരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
നിയമിക്കുന്ന അധ്യാപകർ:3,100അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസർ തസ്തികകൾ:374നിയമന ഏജൻസി:Himachal Pradesh Rajya Chayan Ayog
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സംസ്ഥാന നിയമന ഏജൻസികൾ, വിദ്യാഭ്യാസ വായ്പാ പദ്ധതികൾ, ഹിമാചലിലെ ഗോത്രമേഖലയിലെ ഭോട്ടി ഭാഷ എന്നിവ സ്റ്റേറ്റ് ജികെയിൽ ഉപകാരപ്രദമാണ്.
സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് (CUHP) ക്യുഎസ് ഏഷ്യ യൂണിവേഴ്സിറ്റി റാങ്കിങ്സ്-2027-ൽ (QS Asia University Rankings) ആദ്യമായി ഇടംനേടി. ഏഷ്യയിൽ 791-800 ബാൻഡിലും സതേൺ ഏഷ്യ ഉപമേഖലാ പട്ടികയിൽ 239-ാം സ്ഥാനത്തുമാണ് സർവകലാശാല. ഇതോടെ ഈ പട്ടികയിൽ ഹിമാചലിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന റാങ്കുള്ള സർക്കാർ സർവകലാശാലയായി സിയുഎച്ച്പി. 2009-ൽ സ്ഥാപിച്ച കേന്ദ്ര സർവകലാശാലകളിൽ 711-720 ബാൻഡിലുള്ള സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് രാജസ്ഥാന് പിന്നിൽ രണ്ടാമതാണ് സിയുഎച്ച്പി; സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഹരിയാനയും ഇതേ ബാൻഡിലാണ്. സെൻട്രൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ജമ്മു, കുരുക്ഷേത്ര യൂണിവേഴ്സിറ്റി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നിവയെക്കാൾ മുന്നിലാണ് സ്ഥാനം. സൈറ്റേഷൻസ് പെർ പേപ്പർ (Citations per Paper), സ്റ്റാഫ് വിത്ത് പിഎച്ച്ഡി (Staff with PhD) സൂചകങ്ങളിലാണ് മികച്ച പ്രകടനം. യുവ സർവകലാശാലയുടെ നാഴികക്കല്ലാണിതെന്ന് വൈസ് ചാൻസലർ പ്രൊഫ സത് പ്രകാശ് ബൻസൽ പറഞ്ഞു.
ഏഷ്യ ബാൻഡ്:791-800സതേൺ ഏഷ്യ റാങ്ക്:239thവൈസ് ചാൻസലർ:Prof Sat Prakash Bansal
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സർവകലാശാലാ റാങ്കിങ്ങുകളും അവ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും (QS, Times Higher Education, NIRF) റിപ്പോർട്ടുകൾ-സൂചികകൾ വിഭാഗത്തിൽ പതിവ് ചോദ്യമാണ്.
ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ മണ്ടി സ്വദേശിയായ അഭിഷേക് അവസ്തി ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ വിക്ടോറിയ സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രേറ്റർ ബെൻഡിഗോ (Greater Bendigo) നഗരത്തിന്റെ മേയറായി 2026-2027 കാലയളവിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നഗരത്തിൽ ഈ പദവിയിലെത്തുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ വംശജനാണ് അദ്ദേഹം. ക്യാപിറ്റൽ തിയേറ്ററിൽ നടന്ന യോഗത്തിൽ ഗ്രേറ്റർ ബെൻഡിഗോ സിറ്റി കൗൺസിൽ ആൻഡ്രിയ മെറ്റ്കാഫിനെ ഡെപ്യൂട്ടി മേയറായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. ലാ ട്രോബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ (La Trobe University) പഠിക്കാനായി 2008-ലാണ് അവസ്തി ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെത്തിയത്. 2024 നവംബറിൽ കെന്നിംഗ്ടൺ വാർഡിൽ നിന്ന് കൗൺസിലറായി ജയിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീട് നഗരത്തിലെ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഡെപ്യൂട്ടി മേയറുമായി. സ്ഥാനമൊഴിയുന്ന മേയർ തോമസ് പ്രിൻസിന്റെ പിൻഗാമിയായാണ് അദ്ദേഹം ചുമതലയേൽക്കുന്നത്. ഗ്രേറ്റർ ബെൻഡിഗോയിൽ ഒൻപത് വാർഡുകളാണുള്ളത്.
കാലാവധി:2026-2027വാർഡ്:Kennington Wardഡെപ്യൂട്ടി:Cr Andrea Metcalf
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വിദേശത്ത് ഇന്ത്യൻ വംശജർ നേടുന്ന 'ആദ്യ' പദവികളും അവർ സേവനം ചെയ്യുന്ന രാജ്യവും സംസ്ഥാനവും വാർത്തയിലെ വ്യക്തികൾ എന്ന വിഭാഗത്തിൽ പതിവ് ചോദ്യങ്ങളാണ്.
സർക്കാർ വകുപ്പുകളും സ്ഥാപനങ്ങളും സഹകരണ സംഘങ്ങളിൽ നിന്ന് പാലും പാലുൽപ്പന്നങ്ങളും വാങ്ങുന്നതിന് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർക്കാർ അനുമതി നൽകി. ആശുപത്രികൾ, സ്കൂളുകൾ, ഹോസ്റ്റലുകൾ, കാന്റീനുകൾ, ബോർഡുകൾ, കോർപ്പറേഷനുകൾ, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ആവശ്യാനുസരണം ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സ്റ്റേറ്റ് കോഓപ്പറേറ്റീവ് മിൽക്ക് പ്രൊഡ്യൂസേഴ്സ് ഫെഡറേഷനിൽ (Milkfed) നിന്നും പ്രാദേശിക ക്ഷീര സംഘങ്ങളിൽ നിന്നും ഇനി വാങ്ങാം. മിൽക്ക്ഫെഡിന് പുറമേ നാല് സംഘങ്ങൾക്കും ഗുണം ലഭിക്കും; ബിലാസ്പുർ ജില്ലയിലെ നംഹോളിലുള്ള കാമധേനു ഹിതകാരി മഞ്ചും സോളൻ ജില്ലയിലെ ദർലാഘാട്ടിലുള്ള അമൃത് ധാരാ ഡെയറി കോഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിയും ഇതിൽപ്പെടുന്നു. ക്ഷീരകർഷകർക്ക് സ്ഥിരമായ സ്ഥാപന വിപണി ഉറപ്പാക്കി വരുമാനം കൂട്ടുകയാണ് ലക്ഷ്യം. 11 ജില്ലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മിൽക്ക്ഫെഡ്, 55,300 ഉൽപ്പാദകരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന 799 പ്രാഥമിക ക്ഷീരോൽപ്പാദക സഹകരണ സംഘങ്ങൾ വഴിയാണ് പാൽ സംഭരിക്കുന്നത്. ക്ഷീരമേഖലയ്ക്ക് ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങളുടെ വരുമാനം കൂട്ടാൻ കഴിയുമെന്നും, പ്രത്യേകിച്ച് ചെറുകിട-നാമമാത്ര കർഷകർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും തൊഴിലില്ലാത്ത യുവാക്കൾക്കും ഇത് ഗുണകരമാകുമെന്നും മുഖ്യമന്ത്രി സുഖ്‌വീന്ദർ സിങ് സുഖു പറഞ്ഞു.
മിൽക്ക്ഫെഡിന് കീഴിലെ പ്രാഥമിക സംഘങ്ങൾ:799ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ക്ഷീരകർഷകർ:55,300മിൽക്ക്ഫെഡ് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജില്ലകൾ:11
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മിൽക്ക്ഫെഡ് പോലുള്ള സംസ്ഥാന ക്ഷീര ഫെഡറേഷനുകളും ത്രിതല ക്ഷീര സഹകരണ മാതൃകയും കൃഷി, ഗ്രാമീണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വിഭാഗങ്ങളിൽ പതിവ് ചോദ്യമാണ്.
ഹിമാചൽ പ്രദേശ് ഗവർണർ കവീന്ദർ ഗുപ്ത ഷിംല ജില്ലയിലെ റാംപുരിൽ ഇന്റർനാഷണൽ ലവി മേള (International Lavi Fair) ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഏകദേശം 400 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഈ മേള നൂറ്റാണ്ടുകളായി വ്യാപാരത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റത്തിന്റെയും കേന്ദ്രമാണ്. കിന്നൗരി തൊപ്പി, കമ്പിളി വസ്ത്രങ്ങൾ, കരകൗശല വസ്തുക്കൾ, കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഹിമാചലി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വഴി രാജ്യത്തും വിദേശത്തും എത്തിക്കണമെന്ന് ഗവർണർ പറഞ്ഞു. മേളയ്ക്കെത്തുന്ന ഓരോരുത്തരും ഒരു പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നമെങ്കിലും വാങ്ങണമെന്ന് 'വോക്കൽ ഫോർ ലോക്കൽ' (Vocal for Local) ആഹ്വാനം ഓർമിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദുർബലമായ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കണമെന്നും പ്ലാസ്റ്റിക് ഉപയോഗം കുറയ്ക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം നാട്ടുകാരോടും സഞ്ചാരികളോടും പറഞ്ഞു. ഷിംല ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണർ അനുപം കശ്യപ് ആണ് മേളയുടെ സംഘാടക സമിതി അധ്യക്ഷൻ. ഇത്തവണ ആദ്യമായി മേളയുടെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്കായി ഉപന്യാസ മത്സരവും നടത്തി.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: റാംപുരിലെ ഇന്റർനാഷണൽ ലവി മേള ഹിമാചലിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വ്യാപാര മേളയാണ്; സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മേളകളെയും ഉത്സവങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ ഇത് പതിവാണ്.
ഷിംല ജില്ലയിലെ തിയോഗ് മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷണിൽ (Swachh Survekshan) രാജ്യത്തെ മികച്ച 20 നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ (Urban Local Bodies - ULBs) ഇടം നേടി. നഗരവികസന മന്ത്രി വിക്രമാദിത്യ സിംഗ് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ചടങ്ങിൽ രാഷ്ട്രപതി ദ്രൗപദി മുർമുവിൽ നിന്ന് പുരസ്കാരം ഏറ്റുവാങ്ങി. കേന്ദ്ര ഭവന-നഗരകാര്യ മന്ത്രാലയം (Ministry of Housing and Urban Affairs - MoHUA) വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ചടങ്ങിലാണ് 2025-26 ലെ ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകിയത്. ഈ 10-ാം പതിപ്പിൽ മാലിന്യം തരംതിരിക്കൽ മുതൽ ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളുടെ ക്ഷേമം വരെയുള്ള 10 മേഖലകളിലെ 43 സൂചകങ്ങൾ വച്ചാണ് നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളെ വിലയിരുത്തിയത്. ശുചിത്വത്തിലും മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലും നഗരങ്ങൾക്കിടയിൽ മത്സരം വളർത്താൻ 2016-ലാണ് വാർഷിക റാങ്കിംഗായ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ തുടങ്ങിയത്. മലയോര നഗരങ്ങൾക്കായുള്ള ക്ലീൻ ഹിമാലയൻ സിറ്റി (Clean Himalayan City) പുരസ്കാരവും ഈ പതിപ്പിൽ ആദ്യമായി നൽകി. രാഷ്ട്രപതിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന് ഈ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നത് ആദ്യമാണെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ അറിയിച്ചു.
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: 2016-ൽ എംഒഎച്ച്‌യുഎ (MoHUA) തുടങ്ങിയ ശുചിത്വ സർവേയായ സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷണും അതിലെ പുതിയ പുരസ്കാര വിഭാഗങ്ങളും റാങ്കിംഗ് ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
ജില്ലകളും തഹസിലുകളും പുനഃപരിശോധിക്കാൻ ഹിമാചൽ രൂപീകരിച്ച ഭരണ യൂണിറ്റ് പുനഃസംഘടനാ കമ്മീഷൻ (Commission for Reorganisation of Administrative Units) ഈ ആഴ്ച ആദ്യ യോഗം ചേർന്നു. ഇന്നത്തെ ഭരണ ഭൂപടത്തിന് പിന്നിൽ നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം മലനിരകളിലെ 30 നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് 1948 ഏപ്രിൽ 15-ന് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് രൂപംകൊണ്ടു. 1966 നവംബർ 1-ന് പഞ്ചാബ് പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചപ്പോൾ അതിലെ ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഹിമാചലിനോട് ചേർത്തു. 1971 ജനുവരി 25-നാണ് ഹിമാചൽ പ്രദേശ് പൂർണ്ണ സംസ്ഥാനമായത്. സംസ്ഥാന പോർട്ടൽ പ്രകാരം 12 ജില്ലകൾ, 117 തഹസിലുകൾ, 77 സബ് തഹസിലുകൾ, 3 ഡിവിഷനുകൾ, 83 സബ് ഡിവിഷനുകൾ, 91 ബ്ലോക്കുകൾ എന്നിവയുണ്ട്. ഷിംലയാണ് തലസ്ഥാനം; 68 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളും 4 ലോക്‌സഭാ സീറ്റുകളും 3 രാജ്യസഭാ സീറ്റുകളുമുണ്ട്.
പൂർണ്ണ സംസ്ഥാന പദവി:25th January, 1971ജില്ലകൾ:12ലോക്‌സഭ / രാജ്യസഭ സീറ്റുകൾ:4 / 3
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെയും രൂപീകരണ തീയതി, ജില്ലകളുടെ എണ്ണം, പാർലമെന്റ് സീറ്റുകൾ എന്നിവ പിഎസ്‌സി, എസ്എസ്‌സി പരീക്ഷകളിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
ഗവർണർ കവീന്ദർ ഗുപ്ത ഈ ആഴ്ച ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത ഇന്റർനാഷണൽ ലവി മേളയ്ക്ക് (International Lavi Fair) ഏകദേശം 400 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട്; ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ഏറ്റവും ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള മേളകളിൽ ഒന്നാണിത്. ഷിംല ജില്ലയിൽ സത്‌ലജ് നദിയുടെ (Sutlej River) തീരത്തുള്ള റാംപുർ ബുഷഹറിലാണ് എല്ലാ വർഷവും ഇത് നടക്കുന്നത്. 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പഴയ ബുഷഹർ നാട്ടുരാജ്യം (Bushahr State) ടിബറ്റുമായി ഉണ്ടാക്കിയ വ്യാപാര കരാറിലാണ് മേളയുടെ തുടക്കം. പഴയ ഇന്തോ-ടിബറ്റൻ വ്യാപാര പാതകളിലെ സ്ഥാനം കാരണം ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിലെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രമായി റാംപുർ വളർന്നു. കാലക്രമേണ വ്യാപാര വസ്തുക്കൾ മാറിയെങ്കിലും മേള നിലനിന്നു. ഇന്ന് കമ്പിളി വസ്ത്രങ്ങൾ, ഉണക്കപ്പഴങ്ങൾ, കരകൗശല വസ്തുക്കൾ, നാടൻ കലാപരിപാടികൾ എന്നിവയുള്ള സാംസ്കാരിക-വാണിജ്യ-വിനോദസഞ്ചാര ഉത്സവമാണിത്. പ്രധാന മേള സാധാരണയായി 11 മുതൽ 14 വരെ തീയതികളിൽ ലവി മേള ഗ്രൗണ്ടിലാണ് (Lavi Mela Ground) നടക്കുന്നത്.
വേദി:Rampur Bushahr, on the Sutlejഉത്ഭവം:17th century trade agreementസാധാരണ തീയതികൾ:11 to 14 November
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഹിമാചലിലെ മേളകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ ലവി മേളയുടെ വേദി, നദി, ബുഷഹർ-ടിബറ്റ് വ്യാപാര ബന്ധം എന്നിവ പതിവായി ചോദിക്കാറുണ്ട്.
'ഹൈഡ്രജൻ ഫോർ ഹെറിറ്റേജ്' (Hydrogen for Heritage) പദ്ധതിയിൽ കൽക്ക-ഷിംല പാതയിൽ ഹൈഡ്രജൻ ടോയ് ട്രെയിൻ ഓടിക്കാൻ റെയിൽവേ മന്ത്രാലയം (Ministry of Railways) ഒരുങ്ങുന്നു; ഹൈഡ്രജൻ ഇന്ധന പ്ലാന്റിനായി ബറോഗ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ സ്ഥലം കണ്ടെത്തി. പരീക്ഷണ ഓട്ടത്തിന് മുൻപ് റെയിൽവേ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അംഗീകാരവും സാങ്കേതിക സാധ്യതാ പരിശോധനയും ഇനിയും പൂർത്തിയാകണം. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പൈതൃക റെയിൽപാതകളിൽ ഒന്നാണിത്. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് 1898-നും 1903-നും ഇടയിൽ നിർമിച്ച ഈ നാരോ ഗേജ് (narrow gauge) പാത ശിവാലിക് മലനിരകളിലൂടെ 96 കിലോമീറ്റർ കയറിപ്പോകുന്നു. വഴിയിൽ 103 തുരങ്കങ്ങളും 900-ലധികം പാലങ്ങളുമുണ്ട്. 2008 ജൂലൈയിൽ യുനെസ്കോ (UNESCO) ഇതിനെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു; ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ ഈ പദവി ലഭിച്ച ആദ്യ സ്മാരകമാണിത്. ഫ്യുവൽ സെല്ലുകളിൽ വൈദ്യുതി ഉണ്ടാക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനുകൾ പ്രധാനമായും വെള്ളം മാത്രമാണ് പുറന്തള്ളുന്നത്.
നീളം:96 kmതുരങ്കങ്ങൾ:103നിർമാണം:1898 to 1903
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: യുനെസ്കോ പട്ടികയിലുള്ള ഇന്ത്യയിലെ പർവത റെയിൽവേകളിൽ ഒന്നായ കൽക്ക-ഷിംല റെയിൽവേ പൈതൃക-ഭൂമിശാസ്ത്ര ചോദ്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരമാണ്.