13,700 അടിയിലെ ഒരു ചുരം, അതിനു 400 മീറ്റർ താഴെ ഒരു തുരങ്കം, സന്ദർശകന് അനുമതി വേണ്ട രണ്ടാമതൊരു ചുരം

വിശദ വായന

അരുണാചൽ പ്രദേശിന്റെ ഈ ഭാഗത്തെ ഉയർന്ന വഴിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് രണ്ടു ചുരങ്ങളാണ്. ആദ്യത്തേത് 13,700 അടി ഉയരത്തിലുള്ള ഉയർന്ന മലമ്പാതയായ സേല ചുരമാണ് (Sela Pass); മഞ്ഞുമൂടിയ മലകളും ഹിമതടാകങ്ങളും അതിനെ വളയുന്നു; തവാങ്ങിനെ ഇന്ത്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗത്തോടു ചേർക്കുന്ന കണ്ണിയാണ് ഇത്. അതിനു താഴെ, ചുരത്തിന് 400 മീറ്റർ കീഴെ, സേല തുരങ്കമാണ് (Sela Tunnel); റോഡിന് എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും ഉപയോഗയോഗ്യമായ ബന്ധം അതു നൽകുന്നു. ബോർഡർ റോഡ്സ് ഓർഗനൈസേഷൻ (Border Roads Organisation) തന്ത്രപ്രധാനമായ ഇരട്ടവരി തുരങ്കമായി ഇതു പണിതു; ദിരാങ്ങിൽനിന്ന് തവാങ്ങിലേക്കുള്ള ദൂരം ഇത് 10 കിലോമീറ്റർ കുറയ്ക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് ഇന്ത്യ-ചീന അതിർത്തിക്കു സമീപം 15,200 അടിയിലുള്ള ബും ലാ ചുരമാണ് (Bum La Pass); അവിടെയെത്തുന്ന സന്ദർശകന് ജില്ലാ അധികൃതരിൽനിന്ന് ഔദ്യോഗിക പ്രവേശന അനുമതി വേണം. ജാങ് വെള്ളച്ചാട്ടം (Jang Waterfall) എന്നും വിളിക്കുന്ന നുരനാങ് വെള്ളച്ചാട്ടം 100 മീറ്റർ താഴേക്കു പതിക്കുന്നു; ജാങ് പട്ടണത്തിനു സമീപം സേല ചുരത്തിന്റെ ചെരിവുകളിൽനിന്നാണ് ഇതു തുടങ്ങുന്നത്, അവിടെയുള്ള ഒരു ചെറു ജലവൈദ്യുത യൂണിറ്റ് നാട്ടുകാർക്കുള്ള വൈദ്യുതി ഉണ്ടാക്കുന്നു. പ്രധാന പാതയിൽ ജസ്വന്ത്ഗഢ് യുദ്ധസ്മാരകം (Jaswantgarh War Memorial) റൈഫിൾമാൻ ജസ്വന്ത് സിങ് റാവത്തിനെ ആദരിക്കുന്നു; 4-ാം ഗഢ്‌വാൾ റൈഫിൾസിൽ സേവനം ചെയ്ത അദ്ദേഹം 1962-ലെ ഇന്ത്യ-ചീന യുദ്ധത്തിൽ അസാമാന്യ ധീരത കാട്ടി.