ഗിർവയിലെ കുടം പോലുള്ള മൂക്ക്: ഗരിയാലും കതർണിയാഘട്ട് സങ്കേതവും

വിശദ വായന

ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബഹ്റൈച്ച് ജില്ലയിലുള്ള കതർണിയാഘട്ട് വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനുള്ളിൽ ഗിർവ നദിയുടെ ഒരു ഭാഗമുണ്ട്; ഗുരുതരമായി വംശനാശ ഭീഷണിയിലുള്ള ഗരിയാലിനെ (gharial) സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ വഹിച്ച പങ്കിലൂടെ 1970-കളിൽ ഇത് സംരക്ഷണ ഭൂപടത്തിൽ ഇടം നേടി. മൂക്കിന്റെ അറ്റത്തുള്ള കുടം പോലുള്ള തടിപ്പിൽ നിന്നാണ് ഗരിയാൽ എന്ന പേര്; കുടം എന്നർഥമുള്ള 'ഘര' എന്ന വാക്കിൽ നിന്ന്. ഇന്ത്യയിലെ മൂന്ന് മുതലവർഗ ജീവികളിൽ മീൻ പിടിക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും മിടുക്കൻ ഇതാണ്. ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ മാത്രം കാണുന്ന ഗരിയാൽ ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യ, പാകിസ്താൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, ഭൂട്ടാന്റെയും നേപ്പാളിന്റെയും തെക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ നദികളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ശുദ്ധജല മുതല, ഗരിയാൽ, ഉപ്പുവെള്ള മുതല എന്നിവയുടെ എണ്ണം കൂട്ടാൻ, അവയെ വളർത്തി നദികളിൽ തുറന്നുവിടുന്ന മുതല സംരക്ഷണ പദ്ധതി കേന്ദ്ര സർക്കാർ തുടങ്ങിയിരുന്നു. ആ പദ്ധതിയിൽ ആദ്യം ഉൾപ്പെടുത്തിയ അഞ്ച് സങ്കേതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കതർണിയാഘട്ട്; നാഷണൽ ചമ്പൽ സാങ്ച്വറി, സത്കോസിയ ഗോർജ് വന്യജീവി സങ്കേതം, സോൺ ഗരിയാൽ സങ്കേതം, കെൻ ഗരിയാൽ സങ്കേതം എന്നിവയാണ് മറ്റുള്ളവ. ഉത്തർപ്രദേശ്, മധ്യപ്രദേശ്, രാജസ്ഥാൻ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി പരന്നുകിടക്കുന്ന നാഷണൽ ചമ്പൽ സാങ്ച്വറിയാണ് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഗരിയാൽ സങ്കേതം. കതർണിയാഘട്ടിൽ നിന്നുള്ള മുട്ടകൾ ലഖ്‌നൗവിലെ കുക്രെയിൽ ഗരിയാൽ പുനരധിവാസ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; വളർത്തിയെടുത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളെ രാംഗംഗ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നദികളിൽ തുറന്നുവിട്ടു. സങ്കേതത്തിലെ ഗരിയാൽ കൂടുകൾ മൂന്ന് വർഷത്തിനിടെ 19-ൽ നിന്ന് 36 ആയി; സഞ്ചാരി സൗകര്യങ്ങൾക്കായി സംസ്ഥാനം പണം മുടക്കിയ ഉത്തർപ്രദേശിലെ വനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കതർണിയാഘട്ട്.