343-ാം അനുച്ഛേദവും 348-ാം അനുച്ഛേദവും: യൂണിയന്റെ രാജഭാഷ ദേവനാഗരി ലിപിയിലുള്ള ഹിന്ദി, കോടതികളിലും നിയമഗ്രന്ഥത്തിലും ഇംഗ്ലീഷ്

വിശദ വായന

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ പതിനേഴാം ഭാഗം രാജഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ളതാണ്.
യൂണിയന്റെ രാജഭാഷ ദേവനാഗരി ലിപിയിലുള്ള ഹിന്ദിയായിരിക്കുമെന്നും യൂണിയന്റെ ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കേണ്ട അങ്കങ്ങളുടെ രൂപം ഇന്ത്യൻ അങ്കങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര രൂപമായിരിക്കുമെന്നും 343-ാം അനുച്ഛേദം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.
സംസ്ഥാനത്ത് പ്രചാരത്തിലുള്ള ഒന്നോ അതിലധികമോ ഭാഷകൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഹിന്ദി, ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഭാഷയായി നിയമം വഴി സ്വീകരിക്കാൻ 345-ാം അനുച്ഛേദം സംസ്ഥാന നിയമസഭയെ അനുവദിക്കുന്നു.
പാർലമെന്റ് നിയമം വഴി മറ്റു വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നതുവരെ, സുപ്രീം കോടതിയിലെയും എല്ലാ ഹൈക്കോടതികളിലെയും എല്ലാ നടപടികളും, എല്ലാ ബില്ലുകൾ, നിയമങ്ങൾ, ഓർഡിനൻസുകൾ, ഉത്തരവുകൾ, ചട്ടങ്ങൾ, റെഗുലേഷനുകൾ, ഉപനിയമങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആധികാരിക പാഠങ്ങളും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിലായിരിക്കുമെന്ന് 348-ാം അനുച്ഛേദം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു.
രാഷ്ട്രപതിയുടെ മുൻകൂർ സമ്മതത്തോടെ, സംസ്ഥാനത്ത് മുഖ്യ ആസ്ഥാനമുള്ള ഹൈക്കോടതിയിലെ നടപടികളിൽ ഹിന്ദിയുടെയോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഷയുടെയോ ഉപയോഗം ഗവർണർക്ക് അനുവദിക്കാം; എന്നാൽ ആ ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വിധിക്കോ ഡിക്രിക്കോ ഉത്തരവിനോ ഇത് ബാധകമല്ല.
യൂണിയനിലോ സംസ്ഥാനത്തോ ഉപയോഗത്തിലുള്ള ഏതു ഭാഷയിലും ആവലാതി പരിഹാരത്തിനുള്ള നിവേദനം സമർപ്പിക്കാൻ ഓരോ വ്യക്തിക്കും 350-ാം അനുച്ഛേദം അവകാശം നൽകുന്നു.
ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങളിലെ കുട്ടികൾക്ക് പ്രാഥമിക തലത്തിൽ മാതൃഭാഷയിൽ പഠന സൗകര്യം ഒരുക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ടത് ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെയും ഓരോ തദ്ദേശ സ്ഥാപനത്തിന്റെയും കടമയാണെന്ന് 350എ അനുച്ഛേദം പറയുന്നു.
ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കായി രാഷ്ട്രപതി നിയമിക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേക ഓഫീസറെ 350ബി അനുച്ഛേദം വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു; ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കുള്ള സുരക്ഷാ വ്യവസ്ഥകളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രപതിക്ക് റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്നു.