എല്ലോറ ഗുഹകൾ: ബസാൾട്ടിൽ 34 ഗുഹകൾ, ഒറ്റപ്പാറയിൽ കൊത്തിയ കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രം

വിശദ വായന

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് പരീക്ഷകർ ആദ്യം തിരയുന്ന ഭാഗം. മഹാരാഷ്ട്ര ടൂറിസം (Maharashtra Tourism) എല്ലോറ ഗുഹകളെ സംസ്ഥാനത്തെ ഔറംഗാബാദ് ജില്ലയിൽ, നഗരത്തിൽ നിന്ന് 30 കിലോമീറ്റർ വടക്കായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു; ഉറച്ച ബസാൾട്ട് പാറയിൽ കൊത്തിയ 34 ഗുഹകളാണ് ഈ സമുച്ചയം. ഹിന്ദുമതം, ബുദ്ധമതം, ജൈനമതം എന്നിവയുടെ ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളായാണ് ഇവ നിർമ്മിച്ചത്; ക്ഷേത്രങ്ങളും മഠങ്ങളും ധ്യാനമണ്ഡപങ്ങളും സന്യാസിമുറികളും ഇവിടെയുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് വകുപ്പ് ഗുഹ 16 (Cave 16) എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്ന കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രമാണ് - ശിവന് സമർപ്പിച്ച, ഒറ്റപ്പാറയിൽ കൊത്തിയെടുത്ത ഏകശിലാ ക്ഷേത്രം. അതിലെ കൊത്തുപണികൾ രാമായണത്തിൽ നിന്നും മഹാഭാരതത്തിൽ നിന്നും കഥകളെടുക്കുന്നു. ബുദ്ധമത ഗുഹകളിൽ പ്രാർഥനാ മണ്ഡപങ്ങളായ ചൈത്യങ്ങളും മഠങ്ങളായ വിഹാരങ്ങളുമുണ്ട്; ജൈന ഗുഹകൾ സൂക്ഷ്മമായ കൊത്തുപണിക്കും തീർഥങ്കര പ്രതിമകൾക്കും പ്രസിദ്ധമാണ്. ആറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതലുള്ളവയാണ് ഈ ഗുഹകൾ; യുനെസ്കോ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രമായി (UNESCO World Heritage Site) വകുപ്പ് എല്ലോറയെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അതേ സംസ്ഥാന വെബ്സൈറ്റ് മറ്റിടങ്ങളിൽ ജില്ലയെ ഇപ്പോഴത്തെ പേരായ ഛത്രപതി സംഭാജിനഗർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.