സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി പെൻഷൻ അപേക്ഷകൾ സാധ്യതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി

5 നവംബർ 2026

1945-46-ലെ മൈഹർ പ്രജാമണ്ഡൽ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ (Maihar Praja Mandal Movement) 25 ദിവസം ജയിലിൽ കിടന്ന രാമകാന്ത് ത്രിപാഠിയുടെ വിധവയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി പെൻഷൻ (സമ്മാൻ നിധി - Samman Nidhi) സുപ്രീം കോടതി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. 25 വർഷത്തിനു ശേഷം നൽകിയ അപേക്ഷ കാലതാമസം കാരണം തള്ളിയ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് ഉത്തരവ് ജസ്റ്റിസ് പമിഡിഘണ്ടം ശ്രീ നരസിംഹ, ജസ്റ്റിസ് അലോക് ആരാധെ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ച് റദ്ദാക്കി. 1991 ഏപ്രിൽ 6 മുതൽ 6% പലിശയോടെ പെൻഷൻ നൽകാനുള്ള സിംഗിൾ ജഡ്ജിയുടെ ഉത്തരവ് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. സമ്മാൻ നിധി ഭരണഘടനയിൽ വേരൂന്നിയ ആദരവാണ്, ഔദാര്യമോ സഹായധനമോ അല്ലെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. ഇത്തരം അപേക്ഷകൾ ക്രിമിനൽ വിചാരണയുടെ നിലവാരത്തിലല്ല, സാധ്യതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്; അരനൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള രേഖകൾ പ്രായമായ അപേക്ഷകർ ഹാജരാക്കണമെന്ന് പറയാനാകില്ല. ജയിൽ രജിസ്റ്ററുകളും പോലീസ് ഫയലുകളും ഗസറ്റുകളും സർക്കാരിന്റെ കൈവശമായതിനാൽ അവ പരിശോധിക്കേണ്ട ബാധ്യത സർക്കാരിനാണ്. മധ്യപ്രദേശ് സ്വതന്ത്രതാ സംഗ്രാം സൈനിക് സമ്മാൻനിധി ചട്ടങ്ങൾ (Madhya Pradesh Swatantrata Sangram Sainik Sammannidhi Rules), 1972 പ്രകാരമായിരുന്നു അപേക്ഷ.