രാസ് ലീല, പുങ് ചോലോം, ലായ്-ഹരാവോബ: മണിപ്പൂരിന്റെ നൃത്തപരമ്പര

വിശദ വായന

ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിൽ വർണിച്ചിട്ടുള്ള രാധാകൃഷ്ണ പ്രേമവുമായി കെട്ടുപിണഞ്ഞുകിടക്കുന്ന രാസ് ലീലയെ മണിപ്പൂരി ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെ പരമോന്നത രൂപമായി മണിപ്പൂർ ടൂറിസം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
രാസ് അവതരണങ്ങൾ നിശ്ചിത കാലങ്ങളിലാണ് നടക്കുന്നത്; ഇംഫാലിലെ ശ്രീ ശ്രീ ഗോവിന്ദജി ക്ഷേത്രത്തിലും പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, സാധാരണയായി ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലെ അരങ്ങിൽ രാത്രി മുഴുവൻ നീളുന്ന രീതിയിലാണ് ഇവ നടക്കുന്നത്.
കർതാൽ ചോലോം അഥവാ സിംബൽ ഡാൻസ് എന്നുകൂടി അറിയപ്പെടുന്ന നുപാ പാല, ഇലത്താളങ്ങളുമായി വെള്ളനിറത്തിലുള്ള ഉരുണ്ട തലക്കെട്ടുകൾ ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സംഘനൃത്തമാണ്; രാസ് ലീലയ്ക്കുള്ള മുന്നോടിയായി ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
മണിപ്പൂരി മൃദംഗമായ പുങ്, മണിപ്പൂരി സങ്കീർത്തന സംഗീതത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെയും ആത്മാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; വാദ്യോപകരണംതന്നെ ആരാധനാവസ്തുവായി മാറുന്നു.
സങ്കീർത്തനത്തിനും രാസ് ലീലയ്ക്കും മുന്നോടിയായുള്ള ആവാഹന നൃത്തമായാണ് പുങ് ചോലോം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
മണിപ്പൂർ താഴ്‌വരയിലെ നിവാസികളായ മൈതെയ്കളുടെ വാർഷിക അനുഷ്ഠാന ഉത്സവമായ ലായ്-ഹരാവോബയുടെ ഭാഗമാണ് മൈബി നൃത്തം; ആത്മീയ മാധ്യമങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്ന പുരോഹിതകളാണ് മൈബികൾ.
മൊയ്‌റാങ്ങിന്റെ വനദേവതയായ ഥാങ്‌ജിങ്ങിന് സമർപ്പിച്ച സ്ത്രീപുരുഷ യുഗ്മനൃത്തമാണ് ഖംബ തോയ്ബി; മൈബി നൃത്തത്തോടും ലെയ്മ ജഗോയിയോടും ചേർന്ന് ഇത് ലായ്ഹരാവോബ നൃത്തമായി മാറുന്നു.
മണിപ്പൂരിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നൃത്തമായ രാസ് ലീല സൃഷ്ടിച്ചത് രാജശ്രീ ഭാഗ്യചന്ദ്രയാണെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.