10 ഒക്ടോബർ 2026
2026 മേയ് 19ലെ ഉത്തരവിലൂടെ, ആറാം പൊതു പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2026 ഒക്ടോബർ 16നോ അതിനു മുൻപോ നടത്താൻ സംസ്ഥാന സർക്കാരിനും സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷനും മണിപ്പൂർ ഹൈക്കോടതി അനുമതി നൽകി.
ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എം. സുന്ദർ, ജസ്റ്റിസ് എ. ഗുണേശ്വർ ശർമ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചാണ് ഈ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചത്; ആറു മാസത്തിനുള്ളിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താൻ നിർദേശിച്ച 2025 ഓഗസ്റ്റിലെ ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരായ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പുനഃപരിശോധനാ ഹർജി ബെഞ്ച് അനുവദിച്ചു.
സംസ്ഥാനത്തെ സമാധാന നില, 2025 ഫെബ്രുവരിയിൽ നിലവിൽ വന്ന രാഷ്ട്രപതി ഭരണം എന്നിവ സർക്കാർ കോടതി മുൻപാകെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.
2026 ജൂലൈ 2ന്, ജസ്റ്റിസ് എൻ. കോടീശ്വർ സിങ്, ജസ്റ്റിസ് എൻ.വി. അൻജാരിയ എന്നിവരുടെ സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ച്, ഈ കാലയളവ് നീട്ടിയതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത ഫെയ്‌റോയ്‌ജാം ഹേരമണിയും മറ്റുള്ളവരും v. മണിപ്പൂർ സംസ്ഥാനവും മറ്റുള്ളവരും എന്ന പ്രത്യേക അനുമതി ഹർജി തള്ളി.
പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് അഞ്ചു വർഷ കാലാവധി നൽകുന്ന 243E അനുച്ഛേദവും 1994ലെ മണിപ്പൂർ പഞ്ചായത്തീരാജ് നിയമത്തിന്റെ 92, 109 വകുപ്പുകളുമാണ് ഹർജിക്കാർ ആശ്രയിച്ചത്.
ഹൈക്കോടതി നിർദേശങ്ങൾ സംസ്ഥാനം പാലിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ യോഗ്യമായ വേദിയെ സമീപിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം സുപ്രീം കോടതി ഹർജിക്കാർക്ക് നൽകി.
തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ സമയപരിധി:
16 October 2026
ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ്:
19 May 2026
സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവ്:
2 July 2026
ആശ്രയിച്ച ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥ:
Article 243E
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: 243E അനുച്ഛേദം, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷന്റെ ചുമതല, കോടതി നിശ്ചയിച്ച തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയപരിധി എന്നിവ ഇതിനെ ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള പൊളിറ്റി വിഷയമാക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Article 243E Constitution of India, Article 243E — എല്ലാ പഞ്ചായത്തിനും അഞ്ചു വർഷ കാലാവധി നൽകുകയും അത് അവസാനിക്കുന്നതിനു മുൻപ് പുതിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയാക്കണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
SLP Special Leave Petition — കീഴ്ക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവിനെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാൻ അനുമതി തേടി 136 അനുച്ഛേദം പ്രകാരം സുപ്രീം കോടതിയിൽ നൽകുന്ന ഹർജിയാണ് ഇത്.
10 ഒക്ടോബർ 2026
1958ലെ സായുധ സേന (പ്രത്യേക അധികാരങ്ങൾ) നിയമത്തിന്റെ മൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം 2026 സെപ്റ്റംബർ 25ന് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം വിജ്ഞാപനം പുറത്തിറക്കി.
2026 ഒക്ടോബർ 1 മുതൽ ആറു മാസത്തേക്ക്, അതായത് നേരത്തെ പിൻവലിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ 2027 മാർച്ച് 31 വരെ, മണിപ്പൂർ മുഴുവൻ അശാന്ത മേഖലയായി ഇത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
അഞ്ചു ജില്ലകളിലെ 13 പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിധിയിൽ വരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഒഴിവാക്കിയ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഇംഫാൽ വെസ്റ്റിൽ ആറ്, ഇംഫാൽ ഈസ്റ്റിൽ മൂന്ന്, ബിഷ്ണുപൂരിൽ രണ്ട്, തൗബാലിൽ ഒന്ന്, കാക്ചിങ്ങിൽ ഒന്ന് എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ്, ഇംഫാൽ ഈസ്റ്റ്, തൗബാൽ, ബിഷ്ണുപൂർ, കാക്ചിങ് എന്നിവയാണ് ആ അഞ്ചു ജില്ലകൾ.
നിയമവും വകുപ്പും:
Section 3, Armed Forces (Special Powers) Act, 1958
വിജ്ഞാപന തീയതി:
25 September 2026
പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നത്:
1 October 2026
പ്രാബല്യം അവസാനിക്കുന്നത്:
31 March 2027
ഒഴിവാക്കിയ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ പരിധികൾ:
13, in five districts
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എഎഫ്എസ്പിഎ, അതിന്റെ മൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള അശാന്ത മേഖലാ പ്രഖ്യാപനം, ഒഴിവാക്കലുകൾ എന്നിവ പൊളിറ്റിയിലും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയിലും ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന ചോദ്യമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
AFSPA Armed Forces (Special Powers) Act, 1958 — മൂന്നാം വകുപ്പ് പ്രകാരം ഒരു പ്രദേശം അശാന്ത മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ, അവിടെ സായുധ സേനയ്ക്ക് ഈ നിയമം പ്രത്യേക അധികാരങ്ങൾ നൽകുന്നു.
വിശദ വായന
മണിപ്പൂർ എന്ന പേരിന്റെ അർഥം "രത്നഭൂമി" എന്നാണെന്ന് മണിപ്പൂർ സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക "അറ്റ് എ ഗ്ലാൻസ്" താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; ജവാഹർലാൽ നെഹ്റു ഈ നാടിനെ "ഇന്ത്യയുടെ രത്നം" എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചതും ഇതേ താളിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.
ആംഗ്ലോ-മണിപ്പൂരി യുദ്ധത്തിലെ (1891) പരാജയത്തിനുശേഷം മണിപ്പൂർ ഒരു നാട്ടുരാജ്യമായി ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻകീഴിൽ വന്നു.
ഈ നാട്ടുരാജ്യം 1949-ൽ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിച്ചു; 60 സീറ്റുള്ള നിയമസഭയോടുകൂടി 1972-ൽ ഇന്ത്യയുടെ പൂർണ സംസ്ഥാനമായി.
ഔദ്യോഗിക പട്ടികയിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിസ്തൃതി 22327 ച.കി.മീ. ആയി നൽകിയിരിക്കുന്നു; തലസ്ഥാനം ഇംഫാൽ, സംസ്ഥാന ഭാഷ മണിപ്പൂരി.
സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങൾ: മുദ്ര കാങ്ല ഷാ, പക്ഷി നോങ്‌യീൻ, മൃഗം സംഗായ്, കളി മണിപ്പൂരി പോളോ, പുഷ്പം സിറോയ് ലില്ലി.
നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ 60 ആയും പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങൾ രണ്ടായും — ഒന്ന് ഇന്നർ, ഒന്ന് ഔട്ടർ — പട്ടിക കാണിക്കുന്നു.
ഇംഫാലിന്റെ ഉയരം സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 790 മീറ്റർ; ശരാശരി വർഷപാതം 1467.5 മി.മീ.
സർക്കാർ അംഗീകരിച്ച പട്ടികവർഗങ്ങളുടെ എണ്ണം 33 ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
വിസ്തൃതി:
22327 sq.km
തലസ്ഥാനം:
Imphal
സംസ്ഥാന മൃഗം:
Sangai
സംസ്ഥാന പുഷ്പം:
Siroi Lily
സംസ്ഥാന കളി:
Manipuri Polo
പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങൾ:
2 (One for Inner and One for Outer)
ഉയരം:
790 mtrs. above MSL (Imphal)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സംസ്ഥാന ചിഹ്നങ്ങളും സംസ്ഥാനപദവിയുടെ ക്രമവും സീറ്റ് ഘടനയും കേരള പി.എസ്.സി, യു.പി.എസ്.സി പ്രിലിംസ് പരീക്ഷകളിലെ സ്ഥിരം ഒരു മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
MSL Mean Sea Level — ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെ ഉയരം അളക്കാൻ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്ന സമുദ്രനിരപ്പ്.
Sangai Brow-antlered deer, the State Animal of Manipur — മണിപ്പൂരിന്റെ സംസ്ഥാന മൃഗമായി സർക്കാർ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന മാൻ.
Kangla Shaa The State Emblem of Manipur — ഔദ്യോഗിക പട്ടികയിൽ സംസ്ഥാന മുദ്രയായി നൽകിയിരിക്കുന്ന ചിഹ്നം.
വിശദ വായന
ബിഷ്ണുപൂർ ജില്ലയിലെ ലോക്തക് തടാകത്തെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമായി മണിപ്പൂർ ടൂറിസം വിവരിക്കുന്നു; ഇംഫാൽ നഗരത്തിൽനിന്ന് 48 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്.
തടാകത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഫുംദി എന്നു വിളിക്കുന്ന ഒഴുകുന്ന തുരുത്തുകളുണ്ട്; ഇവയിൽ ഫുംസങ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒഴുകുന്ന കുടിലുകളിൽ മീൻപിടിത്തക്കാർ താമസിക്കുന്നു.
സെൻഡ്രയിൽനിന്നാണ് സന്ദർശകർ തടാകത്തിന്റെ വിഹഗവീക്ഷണം നേടുന്നത്; തക്മു വാട്ടർ സ്പോർട്സ് കോംപ്ലക്സിൽ ബോട്ടിങ്ങും ജലകായിക വിനോദങ്ങളും ക്രമീകരിക്കുന്നു.
ലോക്തക് തടാകത്തിനുമേൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന കെയ്ബുൽ ലാംജാവോ നാഷണൽ പാർക്കിനെ ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു ഒഴുകുന്ന ദേശീയോദ്യാനമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
മണിപ്പൂരിന്റെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മാൻ എന്നു വിളിക്കുന്ന സംഗായിയുടെ (Rucervus eldii eldii) അവസാനത്തെ സ്വാഭാവിക ആവാസകേന്ദ്രമാണ് ഈ പാർക്ക്.
ഹോഗ് ഡിയർ, നീർനായ്, നിരവധി നീർപ്പക്ഷികൾ, ദേശാടനപ്പക്ഷികൾ എന്നിവയും പാർക്കിൽ കാണാം.
പാർക്കിനുള്ളിൽ നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങളും രണ്ട് വിശ്രമമന്ദിരങ്ങളും മണിപ്പൂർ വനംവകുപ്പ് പരിപാലിക്കുന്നു.
ഖുഗ നദി ഒഴികെ ജില്ലയിലെ ചെറുനദികളെല്ലാം ടിഡിം റോഡിന്റെ പടിഞ്ഞാറുള്ള കുന്നുകളിൽ ഉദ്ഭവിച്ച് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകി ലോക്തക് തടാകത്തിൽ പതിക്കുന്നുവെന്ന് ബിഷ്ണുപൂർ ജില്ലാ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ലോക്തക് തടാകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജില്ല:
Bishnupur District
ഇംഫാൽ നഗരത്തിൽനിന്നുള്ള ദൂരം:
48kms from Imphal City
തടാകത്തിലെ ഒഴുകുന്ന തുരുത്തുകൾ:
Phumdis
മീൻപിടിത്തക്കാരുടെ ഒഴുകുന്ന കുടിലുകൾ:
Phumsangs
സംഗായിയുടെ ശാസ്ത്രനാമം:
Rucervus eldii eldii
പാർക്കിനുള്ളിലെ വിശ്രമമന്ദിരങ്ങൾ:
two rest houses
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ലോക്തക്, ഫുംദികൾ, ഒഴുകുന്ന ദേശീയോദ്യാനം എന്നിവ കേരള പി.എസ്.സി, യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷകളിൽ മണിപ്പൂരിനെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവുമധികം ചോദിക്കപ്പെടുന്ന ഭൂമിശാസ്ത്ര-പരിസ്ഥിതി വിഷയമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Phumdi Floating island of matted vegetation on Loktak Lake — മീൻപിടിത്തക്കാർ താമസിക്കുന്ന ഒഴുകുന്ന തുരുത്തുകളായി മണിപ്പൂർ ടൂറിസം ഇവയെ വിവരിക്കുന്നു.
Phumsang Floating hut built on a phumdi — ലോക്തകിലെ മീൻപിടിത്ത കുടുംബങ്ങളുടെ ഒഴുകുന്ന കുടിലുകൾ.
Sangai Rucervus eldii eldii, the dancing deer of Manipur — കെയ്ബുൽ ലാംജാവോ ആണ് ഇതിന്റെ അവസാന സ്വാഭാവിക ആവാസകേന്ദ്രം.
വിശദ വായന
മണിപ്പൂരിന്റെ മധ്യഭാഗത്തെ ചെറിയ സമതലമായ മണിപ്പൂർ താഴ്‌വര മേഖലയിൽ വരുന്ന ജില്ലയാണ് ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് എന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ ഇംഫാൽ നഗരമാണ് ഈ ജില്ലയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു.
വടക്ക് കാങ്പോക്പി ജില്ല, കിഴക്ക് ഇംഫാൽ ഈസ്റ്റും തൗബാലും, തെക്ക് തൗബാലും ബിഷ്ണുപൂരും, പടിഞ്ഞാറ് സേനാപതിയും ബിഷ്ണുപൂരും എന്നിങ്ങനെയാണ് ഈ ജില്ലയുടെ അതിർത്തികൾ.
ജില്ലയുടെ വിസ്തൃതി 519.00 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററായും ജനസംഖ്യ 5,17,992 ആയും നൽകിയിരിക്കുന്നു; ഇതിൽ 3,22,879 പേർ നഗരവാസികളാണ്.
ജനസാന്ദ്രത ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ 998 ആണ്, സംസ്ഥാന ശരാശരി 128; നഗരജനസംഖ്യയുടെ അനുപാതം 62.33 ആണ്, സംസ്ഥാന നിരക്ക് 29.21.
ജില്ലയുടെ സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1,031 സ്ത്രീകൾ എന്നതാണ്; സംസ്ഥാന നിരക്കായ 985-നെക്കാൾ ഉയർന്നതാണിത്.
ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് സമതലത്തെ നീരൊഴുക്കുന്ന പ്രധാന നദികൾ ഇംഫാൽ നദിയും നാംബുൽ നദിയുമാണ്; നാംബുൽ നദിയുടെ അഴിമുഖം ലോക്തക് തടാകത്തിലാണ് പതിക്കുന്നത്.
ബിഷ്ണുപൂർ, ചന്ദേൽ, ചുരാചാന്ദ്പൂർ, ഇംഫാൽ-ഈസ്റ്റ്, സേനാപതി, താമെങ്‌ലോങ്, തൗബാൽ, ഉഖ്രുൽ, കാങ്പോക്പി, തെങ്‌നൗപാൽ, ഫെർസാവ്ൽ, നോണി, കാംജോങ്, ജിരിബാം, കാക്ചിങ് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഇംഫാൽ-വെസ്റ്റിനെയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ താളിലെ ജില്ലാ പട്ടിക ചേർക്കുന്നു.
ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ലയുടെ വിസ്തൃതി:
519.00
ജില്ലയുടെ ജനസംഖ്യ:
5,17,992
ജില്ലയുടെ ജനസാന്ദ്രത (ചതുരശ്ര കി.മീ.):
998
ജില്ലയുടെ നഗരജനസംഖ്യാ ശതമാനം:
62.33
ജില്ലയുടെ സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം (1000 പുരുഷന്മാർക്ക്):
1,031
ജില്ലയുടെ ശരാശരി വാർഷിക വർഷപാതം:
1259.5 mm
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഏതു ജില്ലയിലാണ് സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനം, ഒരു താഴ്‌വര ജില്ലയുടെ ജനസാന്ദ്രതയും നഗരവാസ അനുപാതവും സംസ്ഥാന ശരാശരിയിൽനിന്ന് എങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു എന്നിവ പരീക്ഷകളിൽ ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Sex ratio Number of females per 1000 males — സംസ്ഥാന നിരക്ക് 985 ആയിരിക്കുമ്പോൾ ഇംഫാൽ വെസ്റ്റിൽ ഇത് 1,031 ആണ്.
Manipur valley The central plain of Manipur, as distinct from the surrounding hills — മണിപ്പൂർ താഴ്‌വര മേഖലയിൽ വരുന്ന ജില്ലയായാണ് ഇംഫാൽ വെസ്റ്റിനെ വിവരിക്കുന്നത്.
വിശദ വായന
ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിൽ വർണിച്ചിട്ടുള്ള രാധാകൃഷ്ണ പ്രേമവുമായി കെട്ടുപിണഞ്ഞുകിടക്കുന്ന രാസ് ലീലയെ മണിപ്പൂരി ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെ പരമോന്നത രൂപമായി മണിപ്പൂർ ടൂറിസം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
രാസ് അവതരണങ്ങൾ നിശ്ചിത കാലങ്ങളിലാണ് നടക്കുന്നത്; ഇംഫാലിലെ ശ്രീ ശ്രീ ഗോവിന്ദജി ക്ഷേത്രത്തിലും പ്രാദേശിക ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, സാധാരണയായി ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലെ അരങ്ങിൽ രാത്രി മുഴുവൻ നീളുന്ന രീതിയിലാണ് ഇവ നടക്കുന്നത്.
കർതാൽ ചോലോം അഥവാ സിംബൽ ഡാൻസ് എന്നുകൂടി അറിയപ്പെടുന്ന നുപാ പാല, ഇലത്താളങ്ങളുമായി വെള്ളനിറത്തിലുള്ള ഉരുണ്ട തലക്കെട്ടുകൾ ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സംഘനൃത്തമാണ്; രാസ് ലീലയ്ക്കുള്ള മുന്നോടിയായി ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
മണിപ്പൂരി മൃദംഗമായ പുങ്, മണിപ്പൂരി സങ്കീർത്തന സംഗീതത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെയും ആത്മാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; വാദ്യോപകരണംതന്നെ ആരാധനാവസ്തുവായി മാറുന്നു.
സങ്കീർത്തനത്തിനും രാസ് ലീലയ്ക്കും മുന്നോടിയായുള്ള ആവാഹന നൃത്തമായാണ് പുങ് ചോലോം അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
മണിപ്പൂർ താഴ്‌വരയിലെ നിവാസികളായ മൈതെയ്കളുടെ വാർഷിക അനുഷ്ഠാന ഉത്സവമായ ലായ്-ഹരാവോബയുടെ ഭാഗമാണ് മൈബി നൃത്തം; ആത്മീയ മാധ്യമങ്ങളായി കരുതപ്പെടുന്ന പുരോഹിതകളാണ് മൈബികൾ.
മൊയ്‌റാങ്ങിന്റെ വനദേവതയായ ഥാങ്‌ജിങ്ങിന് സമർപ്പിച്ച സ്ത്രീപുരുഷ യുഗ്മനൃത്തമാണ് ഖംബ തോയ്ബി; മൈബി നൃത്തത്തോടും ലെയ്മ ജഗോയിയോടും ചേർന്ന് ഇത് ലായ്ഹരാവോബ നൃത്തമായി മാറുന്നു.
മണിപ്പൂരിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നൃത്തമായ രാസ് ലീല സൃഷ്ടിച്ചത് രാജശ്രീ ഭാഗ്യചന്ദ്രയാണെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ താൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
മണിപ്പൂരി ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെ പരമോന്നത രൂപം:
Raas Leela
ഇംഫാലിൽ രാസ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന ക്ഷേത്രം:
Shree Shree Govindajee
നുപാ പാലയുടെ മറ്റു പേരുകൾ:
Kartal Cholom
മണിപ്പൂരി മൃദംഗം:
Pung
മൈതെയ്കളുടെ വാർഷിക അനുഷ്ഠാന ഉത്സവം:
Lai-Haraoba
ഖംബ തോയ്ബി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവത:
Thangjing of Moirang
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തെ അതിന്റെ സംസ്ഥാനവുമായി ചേർത്തു പറയുന്നതും പുങ്, കർതാൽ ചോലോം, ലായ്-ഹരാവോബ എന്നിവ തിരിച്ചറിയുന്നതും കേരള പി.എസ്.സി, യു.പി.എസ്.സി പരീക്ഷകളിലെ സ്ഥിരം കലാ-സാംസ്കാരിക ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Pung The Manipuri Mridanga, a classical drum — മണിപ്പൂരി സങ്കീർത്തന സംഗീതത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന്റെയും ആത്മാവായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
Lai-Haraoba The annual ritual festival of the Meiteis — മൈബി നൃത്തവും ഖംബ തോയ്ബി നൃത്തവും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
Maibi Priestess regarded as a spiritual medium — മൈതെയ് സൃഷ്ടിസങ്കൽപ്പത്തെ നൃത്തത്തിലൂടെ മൈബികൾ ആവിഷ്കരിക്കുന്നു.
വിശദ വായന
മണിപ്പൂർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്ട് 1980 പ്രകാരം ഒരു സംസ്ഥാന സർവകലാശാലയായാണ് മണിപ്പൂർ സർവകലാശാല സ്ഥാപിതമായത്.
പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ മണിപ്പൂർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്ട് 2005 വഴി ഇത് കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയായി.
ഒമ്പത് സ്കൂൾസ് ഓഫ് സ്റ്റഡീസ്, നാൽപ്പത്തിയേഴ് വിഭാഗങ്ങൾ, സ്കൂളുകളോട് ചേർന്ന ഏഴ് പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ സർവകലാശാലയിലുണ്ട്.
മൊത്തം വിദ്യാർഥികളുടെ എണ്ണം 7,396 ആണ്; മൂന്ന് മെഡിക്കൽ കോളജുകൾ ഉൾപ്പെടെ 119 അഫിലിയേറ്റഡ് കോളജുകളുമുണ്ട്.
സ്കൂൾ ഓഫ് എൻജിനീയറിങ്ങിനു കീഴിലുള്ള മണിപ്പൂർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (എം.ഐ.ടി.) സർവകലാശാലയുടെ ഘടക കോളജാണ്.
ഇംഫാലിലെ കാഞ്ചിപൂരിലാണ് കാമ്പസ്; വിസ്തൃതി 287.53 ഏക്കർ.
കോർട്ട്, എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ, അക്കാദമിക് കൗൺസിൽ, കോളജ് ഡെവലപ്മെന്റ് കൗൺസിൽ, ബോർഡ് ഓഫ് സ്റ്റഡീസ്, ഫിനാൻസ് കമ്മിറ്റി എന്നിവ സർവകലാശാലയുടെ അധികാരസ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
മണിപ്പൂർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനത്തിനായി മനുഷ്യശേഷി വിദ്യാഭ്യാസം നൽകി പരിശീലിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് സർവകലാശാലയുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്.
സംസ്ഥാന സർവകലാശാലയായി സ്ഥാപിച്ച നിയമം:
Manipur University Act 1980
കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയാക്കിയ നിയമം:
Manipur University Act 2005
സ്കൂൾസ് ഓഫ് സ്റ്റഡീസ്:
nine Schools of Studies
വിഭാഗങ്ങൾ:
forty-seven departments
മൊത്തം വിദ്യാർഥികൾ:
7,396
അഫിലിയേറ്റഡ് കോളജുകൾ:
119 affiliated colleges
കാമ്പസ് വിസ്തൃതി:
287.53 acres
നാക് അക്രഡിറ്റേഷൻ:
'B+' grade (2023)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പാർലമെന്റ് നിയമത്തിലൂടെ ഒരു സംസ്ഥാന സർവകലാശാല കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയായി മാറുന്നതും സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഘടനയും വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Central University A university established or incorporated by an Act of Parliament — പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ മണിപ്പൂർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആക്ട് 2005 വഴിയാണ് മണിപ്പൂർ സർവകലാശാല കേന്ദ്ര സർവകലാശാലയായി മാറിയത്.
NAAC National Assessment and Accreditation Council — മണിപ്പൂർ സർവകലാശാലയെ വിലയിരുത്തി അക്രഡിറ്റേഷൻ നൽകിയ സ്ഥാപനം.
Constituent college A college that is part of the university itself rather than merely affiliated to it — മണിപ്പൂർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി അത്തരമൊരു കോളജാണ്.
വിശദ വായന
ആറാം പൊതു പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മണിപ്പൂർ പൂർത്തിയാക്കേണ്ട സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചത് മണിപ്പൂർ ഹൈക്കോടതിയാണ്; സുപ്രീം കോടതി ഇടപെടാൻ വിസമ്മതിച്ച ഉത്തരവും ഈ കോടതിയുടേതാണ്.
പാർലമെന്റ് 2012 മേയിൽ പാസാക്കിയ, വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖല (പുനഃസംഘടന) ഒപ്പം മറ്റു ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ (ഭേദഗതി) നിയമം, 2012 പ്രകാരമാണ് ഈ കോടതി സ്ഥാപിച്ചത്; പ്രാബല്യ തീയതി കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിശ്ചയിച്ചു.
2013 മാർച്ച് 23നാണ് മണിപ്പൂർ ഹൈക്കോടതി നിലവിൽ വന്നത്.
2013 മാർച്ച് 23 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ ഇംഫാലിനെ അതിന്റെ പ്രധാന ആസ്ഥാനമായി രാഷ്ട്രപതി നിശ്ചയിച്ചു.
2013 മാർച്ച് 23ന് ജസ്റ്റിസ് അഭയ് മനോഹർ സപ്രെ അതിന്റെ ആദ്യ ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
സ്ഥാപിച്ച നിയമം:
North Eastern Areas (Reorganisation) and Other Related Laws (Amendment) Act, 2012
നിലവിൽ വന്നത്:
23 March 2013
പ്രധാന ആസ്ഥാനം:
Imphal
ആദ്യ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്:
Justice Abhay Manohar Sapre
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു ഹൈക്കോടതി സ്ഥാപിച്ച നിയമം, പ്രാബല്യ തീയതി, പ്രധാന ആസ്ഥാനം, ആദ്യ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്നിവ സ്ഥിരം വസ്തുനിഷ്ഠ ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Principal seat Principal seat of a High Court — ഒരു ഹൈക്കോടതി പ്രധാനമായി സമ്മേളിക്കുന്ന സ്ഥലമായി രാഷ്ട്രപതി നിശ്ചയിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് ഇത്.
വിശദ വായന
താഴ്‌വര ജില്ലകളിൽ സില്ലാ പരിഷത് ചെയർപേഴ്‌സൺമാരെ സംസ്ഥാനം ഇപ്പോൾ നിയമിച്ച മണിപ്പൂരിന്റെ പഞ്ചായത്ത് സംവിധാനത്തിനു സമാന്തരമായി, മലമ്പ്രദേശങ്ങൾക്കായി വേറിട്ട ഒരു ഭരണഘടനാ സംവിധാനവുമുണ്ട്.
ഭരണഘടനയുടെ 371C അനുച്ഛേദമാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം; ഭരണഘടന (ഇരുപത്തിയേഴാം ഭേദഗതി) നിയമം, 1971 വഴിയാണ് ഇത് കൂട്ടിച്ചേർത്തത്.
ഒന്നാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം, മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന മണിപ്പൂർ നിയമസഭയുടെ ഒരു സമിതി രൂപീകരിക്കാനും അതിന്റെ ചുമതലകൾ നിർണയിക്കാനും രാഷ്ട്രപതിക്ക് ഉത്തരവിലൂടെ സാധിക്കും.
സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കാര്യനിർവഹണ ചട്ടങ്ങളും നിയമസഭയുടെ നടപടിക്രമ ചട്ടങ്ങളും ഇതേ ഉത്തരവിലൂടെ മാറ്റാനും, സമിതിയുടെ ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തിന് ഗവർണർക്ക് പ്രത്യേക ചുമതല നൽകാനും കഴിയും.
രണ്ടാം ഉപവകുപ്പ് പ്രകാരം, മലമ്പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാ വർഷവും, അല്ലെങ്കിൽ രാഷ്ട്രപതി ആവശ്യപ്പെടുമ്പോഴെല്ലാം, ഗവർണർ രാഷ്ട്രപതിക്ക് റിപ്പോർട്ട് നൽകണം.
ആ ഭരണം സംബന്ധിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന് നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിലേക്കും കേന്ദ്രത്തിന്റെ കാര്യനിർവഹണ അധികാരം വ്യാപിക്കുന്നു; രാഷ്ട്രപതി ഉത്തരവിലൂടെ മലമ്പ്രദേശങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളാണ് മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ എന്ന് വിശദീകരണം നിർവചിക്കുന്നു.
അനുച്ഛേദം:
Article 371C
കൂട്ടിച്ചേർത്തത്:
The Constitution (Twenty-seventh Amendment) Act, 1971
സമിതിയുടെ ഘടന:
Members of the Manipur Legislative Assembly elected from the hill areas
വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് ചുമതല:
The Governor reports to the President
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മണിപ്പൂരിനെക്കുറിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചോദിക്കപ്പെടുന്ന ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥയാണ് 371C; 371A, 371B അനുച്ഛേദങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത് ഇത് പതിവായി പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Hill Areas Committee Hill Areas Committee of the Manipur Legislative Assembly — 371C അനുച്ഛേദം പ്രകാരമുള്ള രാഷ്ട്രപതി ഉത്തരവ് രൂപീകരിക്കുന്ന, മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നിയമസഭാ അംഗങ്ങളുടെ സമിതിയാണ് ഇത്.