6 ഒക്ടോബർ 2026
ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ 2026 ഒക്ടോബർ 7, 8 തീയതികളിൽ പട്‌നയിലെ ഗ്യാൻ ഭവനിൽ ഓപ്പൺ ഹിയറിങ്ങും ക്യാമ്പ് സിറ്റിങ്ങും നടത്തും. ഒക്ടോബർ 7-ന് ചെയർപേഴ്സൺ ജസ്റ്റിസ് വി. രാമസുബ്രഹ്മണ്യൻ, അംഗങ്ങളായ ജസ്റ്റിസ് (ഡോ.) ബിദ്യുത് രഞ്ജൻ സാരംഗി, ശ്രീമതി വിജയ ഭാരതി സയാനി എന്നിവർ പങ്കെടുക്കുന്ന പൂർണ കമ്മീഷൻ സിറ്റിങ് ഉണ്ടാകും. ഒക്ടോബർ 8-ന് ചെയർപേഴ്സൺ ബന്ധിത തൊഴിലാളി കേസുകൾ കേൾക്കും; ജസ്റ്റിസ് സാരംഗിയും ശ്രീമതി സയാനിയും ഉൾപ്പെട്ട ഡിവിഷൻ ബെഞ്ച് പാലനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും മറ്റു മനുഷ്യാവകാശ പരാതികളും പരിഗണിക്കും. സിവിൽ സമൂഹ സംഘടനകൾ, എൻ.ജി.ഒ.കൾ, മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ എന്നിവരുമായി കമ്മീഷൻ സംവദിക്കുകയും സംസ്ഥാനത്തെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കാണുകയും ചെയ്യും. 2007 മുതൽ കമ്മീഷൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇത്തരം ക്യാമ്പ് സിറ്റിങ്ങുകൾ നടത്തിവരുന്നു.
വേദി:
Gyan Bhawan, Patna
തീയതികൾ:
7 and 8 October 2026
ചെയർപേഴ്സൺ:
Justice V. Ramasubramanian
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എൻ.എച്ച്.ആർ.സി.യുടെ ഘടനയും ചുമതലകളും പൊളിറ്റി വിഷയത്തിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്; പട്ന സിറ്റിങ് അതിനെ ബിഹാറുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
UPSC
പദങ്ങൾ
Camp Sitting Commission sitting held outside Delhi — പരാതികൾ നേരിട്ട് കേൾക്കാൻ എൻ.എച്ച്.ആർ.സി. സംസ്ഥാനത്ത് സമ്മേളിക്കുന്നു.
Bonded labour Labour under debt bondage — ഇന്ത്യയിൽ നിയമം മൂലം നിരോധിച്ച സമ്പ്രദായം.
6 ഒക്ടോബർ 2026
ബിഹാറിലെ പൂർണിയയിൽ നിന്ന് ഗ്രീസിലേക്ക് 1 മെട്രിക് ടൺ പോപ്പ്ഡ് മഖാന കയറ്റുമതി ചെയ്യാൻ അപെഡ സൗകര്യമൊരുക്കി. ഇൻഡോ ഗ്ലോബൽ എക്സ്പോർട്ട് (പൂർണിയ) ശേഖരിച്ച ചരക്ക് എസ്. എസ് ഫുഡ്സ് എക്സ്പോർട്സ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (ന്യൂഡൽഹി) വഴി മുന്ദ്ര തുറമുഖത്തു നിന്ന് ഗ്രീസിലെ പിറേയസ് തുറമുഖത്തേക്ക് കടൽമാർഗം അയച്ചു. ആഭ്യന്തര വിപണി നിരക്കിനേക്കാൾ ഉയർന്ന വില ഈ കയറ്റുമതിക്ക് ലഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ മഖാന ഉൽപാദനത്തിന്റെ 80-85% ബിഹാറിലാണ്; 10 ജില്ലകളിലായി 35,000 ഹെക്ടറിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം ഇന്ത്യ 7000 മെട്രിക് ടണ്ണിലധികം മഖാനയും മൂല്യവർധിത ഉൽപ്പന്നങ്ങളും 22 ദശലക്ഷം യു.എസ്. ഡോളർ മൂല്യത്തിൽ കയറ്റുമതി ചെയ്തു. ബിഹാർ കൃഷിമന്ത്രി വിജയ് കുമാർ സിൻഹ ഫ്ലാഗ് ഓഫ് ചടങ്ങിന് അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു.
ചരക്ക്:
1 MT
പാത:
Mundra Port to Piraeus Port
ഉൽപാദനത്തിലെ ബിഹാർ വിഹിതം:
80-85%
2025-26 കയറ്റുമതി:
USD 22 million
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ബിഹാറിന്റെ മഖാന മേധാവിത്വവും അപെഡയുടെ കയറ്റുമതി പങ്കും കൃഷി-സാമ്പത്തിക വിഷയങ്ങളിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
UPSC
പദങ്ങൾ
APEDA Agricultural and Processed Food Products Export Development Authority — കാർഷിക-ഭക്ഷ്യ കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്ഥാപനം.
Makhana Fox nut / lotus seed — കുളങ്ങളിൽ വളരുന്ന വിത്ത്; പൊരിച്ച് കഴിക്കുന്നു.
28 സെപ്റ്റംബർ 2026
ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ ബി പർദിവാല, കെ വി വിശ്വനാഥൻ എന്നിവരുടെ സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ച് പട്‌നയിലെ ഗംഗാ വെള്ളപ്പൊക്ക സമതലത്തിലെ അനധികൃത നിർമിതികൾ നീക്കാൻ ബിഹാറിന് എട്ട് ആഴ്ച അനുവദിച്ചു. നൗസർ ഘാട്ടിനും നൂർപുർ ഘാട്ടിനും ഇടയിലുള്ള ഭാഗമാണിത്. നേപ്പാളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളപ്പൊക്കം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഭാഗികമായ പാലനം മാത്രമേ നടന്നിട്ടുള്ളൂവെന്ന് സംസ്ഥാനം അറിയിച്ചിരുന്നു. ഇത് അവസാനമായി ഒരിക്കൽ കൂടി അനുവദിക്കുന്നതാണെന്നും പാലിച്ചില്ലെങ്കിൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയെ വിളിച്ചുവരുത്തുമെന്നും ബെഞ്ച് വ്യക്തമാക്കി. ഭൂമി തങ്ങളുടേതാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നവർ ആധാരവും കെട്ടിട നിർമാണ അനുമതിയും സമർപ്പിക്കണം; അല്ലാത്ത നിവേദനങ്ങൾ പരിഗണിക്കില്ല. 2026 സെപ്റ്റംബർ 28-നാണ് ബെഞ്ച് ഉത്തരവിട്ടത്; അന്ന് ജൂലൈ 21-ലെ നിർദേശം (ആറ് ആഴ്ച അനുവദിച്ചിരുന്നു) ഭാഗികമായി മാത്രമേ പാലിച്ചിട്ടുള്ളൂവെന്ന് സംസ്ഥാന അഡ്വക്കറ്റ് ജനറൽ അറിയിച്ചു. പി.ടി.ഐ. ഈ ഉത്തരവ് 2026 ഒക്ടോബർ 2-ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
അനുവദിച്ച സമയം:
Eight weeks
ഭാഗം:
Nauzar Ghat to Nurpur Ghat, Patna
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വെള്ളപ്പൊക്ക സമതല സംരക്ഷണം, എൻ.ജി.ടി. അപ്പീൽ, കോടതിയലക്ഷ്യ അധികാരം എന്നിവ പരിസ്ഥിതി നിയമത്തിലും പൊളിറ്റിയിലും ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളാണ്.
UPSC
പദങ്ങൾ
Floodplain Land adjoining a river that is inundated in floods — വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മുങ്ങുന്ന നദീതീര ഭൂമി; പാരിസ്ഥിതികമായി ലോലമാണ്.
30 സെപ്റ്റംബർ 2026
നേപ്പാളിലെ ഗണ്ഡക് തടത്തിലെ കനത്ത മഴയെ തുടർന്ന് വെസ്റ്റ് ചമ്പാരണിലെ ബഗഹയിൽ ഗണ്ഡക് 91.25 മീറ്ററിലെത്തി; 2024 സെപ്റ്റംബർ 29-ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ 90.90 മീറ്റർ എന്ന മുൻ ഉയർന്ന വെള്ളപ്പൊക്ക നിലയേക്കാൾ കൂടുതലാണിതെന്ന് ബിഹാർ ജലവിഭവ വകുപ്പ് അറിയിച്ചു. 2026-ലെ നദിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രളയ ഒഴുക്കായ 5,43,500 ക്യൂസെക്സ് (5.435 ലക്ഷം) സെപ്റ്റംബർ 28-ന് വാൽമീകിനഗറിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. സരൺ, ഗോപാൽഗഞ്ച് (ശീതൾപുർ-ബഞ്ജരിയ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ തടയണകൾ തകർന്നു; മുസഫർപുരിൽ തിർഹുത് മെയിൻ എംബാങ്ക്മെന്റിന്റെ ഒരു റിങ് തടയണയും തകർന്നു. 200-ലധികം ഗ്രാമങ്ങളെ ബാധിച്ചു; രക്ഷാ-ദുരിതാശ്വാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നിർദേശം നൽകാൻ മുഖ്യമന്ത്രി വെസ്റ്റ് ചമ്പാരണിൽ ആകാശ സർവേ നടത്തി.
ബഗഹയിലെ റെക്കോർഡ് നില:
91.25 metres
മുൻ ഉയർന്ന നില (2024 സെപ്റ്റംബർ 29):
90.90 metres
വാൽമീകിനഗറിലെ 2026-ലെ ഉയർന്ന ഒഴുക്ക് (സെപ്റ്റംബർ 28):
5,43,500 cusecs
ബാധിച്ച ഗ്രാമങ്ങൾ:
More than 200
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വടക്കൻ ബിഹാറിലെ അതിർത്തി കടന്നുള്ള നദികൾ, ബാരേജുകൾ, തടയണകൾ എന്നിവ ദുരന്ത നിവാരണത്തിലും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലും പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണ്.
UPSC
പദങ്ങൾ
Cusec Cubic feet per second — നദിയിലെ ജലപ്രവാഹം അളക്കുന്ന യൂണിറ്റ്.
Barrage Gated river structure — താഴേക്കുള്ള ജലപ്രവാഹം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഗേറ്റുള്ള നിർമിതി.
വിശദ വായന
സംസ്ഥാനത്തെ ജില്ലാ പുനഃസംഘടനയുടെ ഫലമായി 1972-ൽ പഴയ ചമ്പാരൺ ജില്ലയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയാണ് പശ്ചിമ ചമ്പാരൺ ജില്ല രൂപീകരിച്ചത്. അതിനു മുമ്പ് ഇത് സാരൺ ജില്ലയുടെയും പിന്നീട് ചമ്പാരൺ ജില്ലയുടെയും ഒരു സബ് ഡിവിഷനായിരുന്നു; ബെത്തിയയാണ് ആസ്ഥാനം. ജില്ലയിൽ സാധാരണമായി കണ്ടുവരുന്ന ബൈന്ത് (ചൂരൽ) ചെടികളിൽ നിന്നാണ് ബെത്തിയ എന്ന പേര് ഉണ്ടായതെന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ചമ്പ (മഗ്നോളിയ) മരങ്ങളുടെ വനമായിരുന്ന കാലത്തെ 'ചമ്പക അരണ്യ' എന്ന പേരിന്റെ രൂപഭേദമാണ് ചമ്പാരൺ എന്ന പേര് എന്നും അതേ രേഖ പറയുന്നു. ജില്ല പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന 2011-ലെ സെൻസസ് കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ബിഹാർ സംസ്ഥാനത്ത് ജനസംഖ്യയിൽ (39,35,042) പശ്ചിം ചമ്പാരൺ ഒമ്പതാം സ്ഥാനത്തും വിസ്തൃതിയിൽ (5,228 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ഒന്നാം സ്ഥാനത്തുമാണ്. അതേ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 753 പേർ എന്ന നിരക്കോടെ ജനസാന്ദ്രതയിൽ ഇത് സംസ്ഥാനത്ത് മുപ്പത്തിയഞ്ചാം സ്ഥാനത്താണ്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ ജില്ലയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനം നീലം കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്: ചമ്പാരണിലെ കർഷകനും നീലം കൃഷിക്കാരനുമായ രാജ് കുമാർ ശുക്ല കർഷകരുടെ പ്രശ്നം ഗാന്ധിജിയുടെ മുന്നിൽ എത്തിച്ചു; 1917-ൽ ഗാന്ധിജി ചമ്പാരണിൽ എത്തുകയും ചമ്പാരൺ സത്യഗ്രഹ പ്രസ്ഥാനത്തിന് തുടക്കമിടുകയും ചെയ്തു.
പഴയ ചമ്പാരൺ ജില്ലയിൽ നിന്ന് രൂപീകരിച്ചത്:
1972
ആസ്ഥാനം:
Bettiah
വിസ്തൃതിയിൽ ബിഹാറിലെ സ്ഥാനം (2011 സെൻസസ്):
1st, 5,228 sq.km.
ജനസംഖ്യയിൽ ബിഹാറിലെ സ്ഥാനം (2011 സെൻസസ്):
9th, 39,35,042
ജനസാന്ദ്രത:
753 persons per sq.km (35th in the state)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ജില്ലാ പുനഃസംഘടന, സ്ഥലനാമ നിഷ്പത്തി, ഒരു ജില്ലയുടെ സെൻസസ് റാങ്ക് എന്നിവ ഒരു മാർക്ക് ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള സ്ഥിരം വിഷയമാണ്; ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ സത്യഗ്രഹത്തിന്റെ വേദി കൂടിയാണ് പശ്ചിമ ചമ്പാരൺ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Raiyat — കൊളോണിയൽ റവന്യൂ നിയമത്തിൽ ജന്മിയിൽ നിന്നോ ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്നോ നേരിട്ട് ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്ന കൃഷിക്കാരൻ.
Subdivision — ഇന്ത്യൻ റവന്യൂ ശ്രേണിയിൽ ജില്ലയ്ക്ക് താഴെയും ബ്ലോക്കിന് മുകളിലുമുള്ള ഭരണ യൂണിറ്റ്.
വിശദ വായന
യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച പട്ടികയിൽ ബിഹാറിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന രണ്ട് പൈതൃക സ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്; രണ്ടും സാംസ്കാരിക വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു. ബോധ്ഗയയിലെ മഹാബോധി ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിന്റെ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ വർഷം 2002 ആണ്. ബിഹാറിലെ നളന്ദയിലുള്ള നളന്ദ മഹാവിഹാരത്തിന്റെ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രത്തിന്റെ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ വർഷം 2016 ആണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ബുദ്ധമത തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ് മഹാബോധി മഹാവിഹാരം എന്ന് ഗയ ജില്ലാ ഭരണകൂടം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശ്രീകോവിലിലുള്ള സ്വർണവർണം പൂശിയ ബുദ്ധപ്രതിമ കറുത്ത കല്ലിൽ നിർമിച്ചതാണെന്നും ബംഗാളിലെ പാല രാജാക്കന്മാരാണ് ഇത് നിർമിച്ചതെന്നും, ബുദ്ധൻ ഭൂമിസ്പർശ മുദ്രയിൽ — ഭൂമിയിൽ സ്പർശിക്കുന്ന ഇരിപ്പിൽ — ആണ് കാണപ്പെടുന്നതെന്നും അതേ രേഖ പറയുന്നു. ബിഹാറിൽ പ്രകൃതിദത്തമോ സമ്മിശ്രമോ ആയ ലോക പൈതൃക സ്ഥാനങ്ങൾ പട്ടികയിലില്ല.
ബോധ്ഗയയിലെ മഹാബോധി ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം:
2002, cultural
ബിഹാറിലെ നളന്ദയിലുള്ള നളന്ദ മഹാവിഹാര പുരാവസ്തു കേന്ദ്രം:
2016, cultural
ബോധ്ഗയയിലെ ബുദ്ധപ്രതിമയുടെ മുദ്ര:
Bhumisparsa Mudra
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന് ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഏതെല്ലാം സ്ഥാനങ്ങളുണ്ട് എന്നതും അവ സാംസ്കാരികമോ പ്രകൃതിദത്തമോ എന്നതും കേരള പി.എസ്.സി., യു.പി.എസ്.സി. പ്രിലിമിനറി പരീക്ഷകളിൽ ഏറ്റവും സ്ഥിരമായി ആവർത്തിക്കുന്ന സ്റ്റാറ്റിക് ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Mahavihara — അധ്യാപന കേന്ദ്രമായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന വലിയ ബുദ്ധവിഹാരം.
Bhumisparsa Mudra — ഇരിക്കുന്ന ബുദ്ധൻ വലതുകൈകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ സ്പർശിക്കുന്ന കൈമുദ്ര.
വിശദ വായന
ബിഹാറിലെ ഭാഗൽപൂർ ജില്ലയിലാണ് വിക്രമശില ഗംഗാ ഡോൾഫിൻ സങ്കേതം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെന്നും, ഭാഗൽപൂർ ജില്ലയിൽ സുൽത്താൻഗഞ്ച് മുതൽ കഹൽഗാവ് വരെ ഗംഗാ നദിയുടെ 60 കിലോമീറ്റർ ഭാഗമാണ് ഈ സങ്കേതമെന്നും ബിഹാർ വനം വകുപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഗംഗാ ഡോൾഫിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനായി 1991-ലാണ് ഇത് വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്. നദീതട ആവാസവ്യവസ്ഥ ആയതിനാൽ ഗംഗയുടെ ഭൂരൂപ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ അതിരുകളും വ്യാപ്തിയും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പാല രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്ത് നളന്ദയോടൊപ്പം ലോകപ്രശസ്തമായ ബുദ്ധമത പഠന കേന്ദ്രമായിരുന്ന വിക്രമശില സർവകലാശാലയുടെ പുരാവസ്തു അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ പേരിലാണ് ഈ സങ്കേതം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരറ്റത്തുള്ള സുൽത്താൻഗഞ്ച് ഒരു പ്രധാന മതകേന്ദ്രമാണ്; ഭാഗൽപൂർ പട്ടുനഗരം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; മറ്റേ അറ്റത്തുള്ള കഹൽഗാവ് എൻ.ടി.പി.സി.യുടെ സൂപ്പർ താപവൈദ്യുത നിലയത്തിന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗംഗാ ഡോൾഫിനെ ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ജലജീവിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, 1972-ലെ വന്യജീവി (സംരക്ഷണ) നിയമത്തിലെ ഷെഡ്യൂൾ ഒന്നിൽ ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും, വന്യജീവി ആവാസവ്യവസ്ഥാ വികസനത്തിനുള്ള കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതിയിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്ന 22 ഗുരുതര വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിവർഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇതെന്നും കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വാർത്താക്കുറിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. സംരക്ഷിത പ്രദേശമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രമായി ബിഹാറിലെ വിക്രമശില ഡോൾഫിൻ സങ്കേതത്തെ അതേ കുറിപ്പ് പേരെടുത്തു പറയുന്നു.
ജില്ല:
Bhagalpur
വ്യാപ്തി:
60 kilometers of the Ganges from Sultanganj to Kahalgaon
വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്:
1991
ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ജലജീവി:
Gangetic river dolphin
നിയമ സംരക്ഷണം:
Schedule I, Wild Life (Protection) Act, 1972
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ദേശീയ ജലജീവി, അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന നിയമവും ഷെഡ്യൂളും, അതിനായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത നദീതട സങ്കേതം എന്നിവ പരിസ്ഥിതി പേപ്പറുകളിലെ സ്ഥിരം ചോദ്യക്കൂട്ടമാണ്; സങ്കേതത്തിന്റെ പേര് ഒരു ചരിത്ര ചോദ്യവും കൂടെ കൊണ്ടുവരുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Schedule I — 1972-ലെ വന്യജീവി (സംരക്ഷണ) നിയമത്തിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംരക്ഷണം നൽകുന്ന ഷെഡ്യൂൾ.
Geomorphology — ഭൂരൂപങ്ങളെയും അവയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന പ്രക്രിയകളെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനം.
വിശദ വായന
ഷാഹി ലിച്ചി, ജർദാലു മാമ്പഴം, മിഥില മഖാന, മഗഹി പാൻ എന്നിവ മുതൽ ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങളും വിവിധയിനം പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും വരെയുള്ള ഉയർന്ന സാധ്യതയുള്ള കാർഷിക ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമാണ് ബിഹാറിന്റെ കാർഷിക ആവാസവ്യവസ്ഥ എന്ന് കേന്ദ്ര വാണിജ്യ-വ്യവസായ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വാർത്താക്കുറിപ്പ് വിവരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ പലതിനുമുള്ള ഭൗമസൂചിക (ജി.ഐ.) പദവി അവയുടെ ആഗോള സ്വീകാര്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിക്ക് കാർഷിക, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യോത്പന്ന കയറ്റുമതി വികസന അതോറിറ്റി (അപ്പെഡ) പിന്തുണ നൽകുന്നു; അപ്പെഡ പട്നയിൽ ഒരു മേഖലാ ഓഫീസ് തുറന്നിട്ടുണ്ട്. അതിനു മുമ്പ് ബിഹാറിലെ കയറ്റുമതിക്കാർ വാരാണസിയിലെ മേഖലാ ഓഫീസിനെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്. മുസഫർപൂരിലെ ജി.ഐ. പദവിയുള്ള ഷാഹി ലിച്ചിക്ക് സുസ്ഥിര പാക്കിങ് ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും എൻ.ആർ.സി. ലിച്ചി, എൻ.ആർ.സി. മഖാന തുടങ്ങിയ കാർഷിക ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായുള്ള സഹകരണവും ഈ കുറിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. മഖാന ഗവേഷണത്തിനും നൂതനാശയങ്ങൾക്കുമായി സമർപ്പിച്ച സ്ഥാപനമാണ് ദർഭംഗയിലെ ദേശീയ മഖാന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം (എൻ.ആർ.സി.എം.); ഉയർന്ന വിളവുള്ള മഖാന ഇനങ്ങൾ, മുള്ളില്ലാത്ത വാട്ടർ ചെസ്റ്റ്നട്ട് ഇനങ്ങൾ, ജലക്ഷമതയുള്ളതും സംയോജിതവുമായ കൃഷിരീതികൾ, മഖാന-മത്സ്യ സംയോജിത കൃഷി എന്നിവ അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒന്നിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി മഖാന കൃഷി ഏകദേശം 13,000 ഹെക്ടറിൽ നിന്ന് 35,000 ഹെക്ടറായി വർധിച്ചതായി കേന്ദ്ര കൃഷി-കർഷകക്ഷേമ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മറുപടി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ബിഹാറിന്റെ പേരിൽ പറയുന്ന ജി.ഐ. ഉത്പന്നങ്ങൾ:
Shahi Litchi, Jardalu Mango, Mithila Makhana, Magahi Pan
ദേശീയ മഖാന ഗവേഷണ കേന്ദ്രം:
Darbhanga
ജി.ഐ. ഷാഹി ലിച്ചിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജില്ല:
Muzaffarpur
സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മഖാന കൃഷിവിസ്തൃതി:
approximately 13,000 to 35,000 hectares
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭൗമസൂചിക ചോദ്യങ്ങൾ സാധാരണയായി ഉത്പന്നവും സംസ്ഥാനവും ചേർത്തുള്ള ചോദ്യങ്ങളായാണ് വരുന്നത്; മഖാന, ലിച്ചി, അവയ്ക്കു പിന്നിലെ ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ബിഹാറുമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചേർത്തു ചോദിക്കപ്പെടുന്നത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Geographical Indication GI — ഒരു പ്രത്യേക ഭൂപ്രദേശത്തുനിന്നുള്ളതും ആ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിന് കടപ്പെട്ട ഗുണങ്ങളുള്ളതുമായ ഉത്പന്നങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അടയാളം.
APEDA Agricultural and Processed Food Products Export Development Authority — കാർഷിക, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷ്യോത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന കേന്ദ്ര അതോറിറ്റി.
Makhana — കുളങ്ങളിലും ആഴം കുറഞ്ഞ തണ്ണീർത്തടങ്ങളിലും കൃഷി ചെയ്യുന്ന മുള്ളൻ ആമ്പലിന്റെ വറുത്തുപൊട്ടിച്ച വിത്ത്.
വിശദ വായന
ജില്ലയുടെ വിസ്തൃതി ഏകദേശം 340447 ഹെക്ടറാണെന്നും ജില്ലയിൽ 17 പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ടെന്നും കൈമൂർ ജില്ലാ ഭരണകൂടം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ജില്ലയെ മലയോര പ്രദേശം, സമതല പ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി തിരിക്കാം. മലയോര പ്രദേശം കൈമൂർ പീഠഭൂമി ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തെ സമതലത്തെ കർമനാശ, ദുർഗാവതി എന്നീ നദികൾ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു; കിഴക്കു ഭാഗത്ത് കുദ്ര നദിയാണുള്ളത്. വടക്ക് ബിഹാറിലെ ബക്സർ ജില്ലയും ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗാസിപ്പൂർ ജില്ലയും, തെക്ക് ഝാർഖണ്ഡിലെ ഗർവ ജില്ലയും, പടിഞ്ഞാറ് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ചന്ദൗലി, മിർസാപൂർ ജില്ലകളും, കിഴക്ക് ബിഹാറിലെ രോഹ്താസ് ജില്ലയും അതിരിടുന്നു. ജില്ലയുടെ മാതൃജില്ലയായിരുന്ന ഷാഹാബാദിന്റെ ചരിത്രവുമായി ഇതിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. പഴയ ഷാഹാബാദ് ജില്ലയ്ക്ക് നാല് സബ് ഡിവിഷനുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്; അതിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഭഭുവ. ഈ ഭഭുവ സബ് ഡിവിഷൻ പൂർണമായും ചേർത്താണ് ഇന്നത്തെ കൈമൂർ ജില്ല രൂപീകരിച്ചത്.
വിസ്തൃതി:
about 340447 Hectares
മലയോര ഭാഗം:
Kaimur plateau
പടിഞ്ഞാറ് സമതലത്തെ ചുറ്റുന്ന നദികൾ:
Karmanasha and Durgawati
കിഴക്കുഭാഗത്തെ നദി:
Kudra
മാതൃജില്ല:
Shahabad (Bhabua subdivision)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തെക്കൻ ബിഹാറിനെ സമതലത്തിലൂടെയല്ല, ഭൂപ്രകൃതിയിലൂടെയാണ് പരീക്ഷകളിൽ ചോദിക്കുന്നത്; ബിഹാർ ഭൂമിശാസ്ത്ര ചോദ്യങ്ങൾ സാധാരണയായി ചുറ്റിത്തിരിയുന്നത് കർമനാശ, ദുർഗാവതി നദികളോടു ചേർന്നുള്ള കൈമൂർ പീഠഭൂമിയെ കുറിച്ചാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Plateau — ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്തേക്കാൾ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന, താരതമ്യേന നിരപ്പായ ഉയർന്ന ഭൂഭാഗം.
വിശദ വായന
1912 മാർച്ച് 22-ന് ഇന്ത്യയുടെ ഗവർണർ ജനറൽ പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിലൂടെ, അതുവരെ ബംഗാളിലെ ഫോർട്ട് വില്യം പ്രസിഡൻസിയുടെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ബിഹാർ, ഒറീസ പ്രദേശങ്ങൾ പ്രത്യേക പ്രവിശ്യയായി ഉയർത്തപ്പെട്ടു.
1916 ഫെബ്രുവരി 9-ലെ ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് പ്രകാരം പട്ന ഹൈക്കോടതി നിലവിൽ വന്നു; കട്ടക്കിൽ സർക്യൂട്ട് സിറ്റിങ്ങുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആ ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ് ഇന്ത്യാ ഗസറ്റിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 1916 ഫെബ്രുവരി 26 മുതൽ, പട്ന ഹൈക്കോടതിക്ക് അധികാരം നൽകിയ എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും സിവിൽ, ക്രിമിനൽ, അഡ്മിറാൽറ്റി, വൈവാഹിക, വിൽപത്ര, വിൽപത്രരഹിത അധികാരപരിധി പ്രയോഗിക്കുന്നത് ബംഗാളിലെ ഫോർട്ട് വില്യം ഹൈക്കോടതി അവസാനിപ്പിച്ചു.
1916 മാർച്ച് 1 മുതൽ ഹൈക്കോടതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.
1937-ൽ ഒറീസയ്ക്കായി പ്രത്യേക പ്രവിശ്യ രൂപീകരിച്ചെങ്കിലും, 1948 ജൂലൈ 26-ന് ഒറീസയ്ക്കായി പ്രത്യേക ഹൈക്കോടതി രൂപീകരിക്കുന്നതുവരെ ആ പ്രവിശ്യയുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ ഹൈക്കോടതി അധികാരപരിധി പ്രയോഗിച്ചു.
2000 നവംബർ 15-ന് പഴയ ബിഹാർ സംസ്ഥാനം വിഭജിച്ച് ജാർഖണ്ഡ് എന്ന പുതിയ സംസ്ഥാനം രൂപംകൊണ്ടപ്പോൾ 13 ജഡ്ജ്ഷിപ്പുകൾ പുതിയ ജാർഖണ്ഡ് സംസ്ഥാനത്തിനൊപ്പം പോയി.
ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 226 പ്രകാരം ഹൈക്കോടതി റിട്ടുകളും നിർദേശങ്ങളും ഉത്തരവുകളും പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു; അനുച്ഛേദം 235 പ്രകാരം ജില്ലാ കോടതികളുടെയും അവയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള കോടതികളുടെയും, അവയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും നിയന്ത്രണം ഈ കോടതിയിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്.
ബിഹാർ-ഒറീസ പ്രത്യേക പ്രവിശ്യ പ്രഖ്യാപിച്ചത്:
22nd March, 1912
കോടതി സ്ഥാപിച്ച ലെറ്റേഴ്സ് പേറ്റന്റ്:
Letters Patent, dated the 9th February, 1916
കോടതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്:
1st March, 1916
ഒറീസയ്ക്ക് പ്രത്യേക ഹൈക്കോടതി രൂപീകരിച്ചത്:
26th July, 1948
ജാർഖണ്ഡിലേക്ക് പോയ ജഡ്ജ്ഷിപ്പുകൾ:
13 Judgeships
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു ഹൈക്കോടതി സ്ഥാപിച്ച രേഖ, അതിന്റെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ വർഷം, ഒരുകാലത്ത് അതിന്റെ കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രദേശം എന്നിവ നീതിന്യായ വിഭാഗത്തിലെ പതിവ് ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Letters Patent Letters Patent — രാജകീയ നാമത്തിൽ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന ഒരു ലിഖിത രേഖയാണിത്; ഇവിടെ അത് ഹൈക്കോടതി നിലവിൽ കൊണ്ടുവരുകയും അതിന് നൽകിയ അധികാരപരിധി നിർണയിക്കുകയും ചെയ്തു.
Judgeship Judgeship — ഹൈക്കോടതിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലും മേൽനോട്ടത്തിലുമുള്ള, സ്വന്തം ആസ്ഥാനമുള്ള ജില്ലാ നീതിന്യായ വിഭാഗത്തിന്റെ ഒരു ഘടകമാണിത്.
വിശദ വായന
ബിഹാറിന് ദ്വിമണ്ഡല നിയമനിർമാണ സംവിധാനമുണ്ട്: നിയമസഭയ്ക്കു പുറമെ ഒരു നിയമനിർമാണ കൗൺസിലും അവിടെയുണ്ട്.
കൗൺസിലിന്റെ ഒരു ഭാഗം, അധ്യാപകർ മാത്രം വോട്ടർമാരായ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും ബിരുദധാരികൾ മാത്രം വോട്ടർമാരായ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് നിറയ്ക്കുന്നത്.
പട്ന അധ്യാപക, തിർഹുത് അധ്യാപക, ദർഭംഗ അധ്യാപക, സാരൺ അധ്യാപക എന്നീ അധ്യാപക നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നത് ബിഹാർ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസറുടെ കാര്യാലയമാണ്.
പട്ന ബിരുദധാരി, തിർഹുത് ബിരുദധാരി, ദർഭംഗ ബിരുദധാരി, കോസി ബിരുദധാരി എന്നീ ബിരുദധാരി നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടികയും അതേ കാര്യാലയമാണ് തയ്യാറാക്കുന്നത്.
ബിഹാർ നിയമനിർമാണ കൗൺസിലിന്റെ അധ്യാപക നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി, ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമം, 1950-ലെ വകുപ്പ് 27-ന്റെ ഉപവകുപ്പ് (3)-ലെ ഖണ്ഡം (v) പ്രകാരം, സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ നിലവാരത്തിൽ താഴെയല്ലാത്ത സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലെ എല്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും സംസ്ഥാനം വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ നിർദേശിക്കുന്നു.
ഈ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ വോട്ടർ പട്ടിക തുടർച്ചയായി പുതുക്കുന്നതിനു പകരം, നിശ്ചിത അർഹതാ തീയതി അടിസ്ഥാനമാക്കി പുതുതായി തയ്യാറാക്കുന്നു.
ഈ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടികയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിയിപ്പുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത് ഇ.ആർ.ഒ. കം കമ്മീഷണർ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്; പേര് ചേർക്കാനുള്ള അവകാശവാദം നിർദിഷ്ട ഫോമിലാണ് നൽകേണ്ടത്.
പട്ടികയിൽ പേരുള്ള അധ്യാപക നിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ:
Patna Teachers, Tirhut Teachers, Darbhanga Teachers and Saran Teachers
പട്ടികയിൽ പേരുള്ള ബിരുദധാരി നിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ:
Patna Graduates', Tirhut Graduates', Darbhanga Graduates' and Kosi Graduates'
സ്ഥാപനങ്ങൾ നിർദേശിക്കുന്ന നിയമം:
Representation of the People Act, 1950
അർഹതയുള്ള സ്ഥാപനത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ നിലവാരം:
not below the level of secondary school
ഈ പട്ടികകളെക്കുറിച്ച് അറിയിപ്പ് നൽകുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ:
ERO cum Commissioner
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചുരുക്കം ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കു മാത്രമുള്ള ഉപരിസഭയാണ് നിയമനിർമാണ കൗൺസിൽ; അതിലെ അധ്യാപക, ബിരുദധാരി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന രീതി പതിവായി ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
ERO Electoral Registration Officer — ഒരു നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നതിനും തിരുത്തുന്നതിനും ചുമതലയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണിത്.
Qualifying date Qualifying date — ഒരാളെ വോട്ടറായി ചേർക്കാനുള്ള അർഹത നിർണയിക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമാക്കുന്ന തീയതിയാണിത്.
വിശദ വായന
ദേശീയ കടുവ സംരക്ഷണ അതോറിറ്റിയുടെ കടുവ സങ്കേതങ്ങളുടെ പട്ടിക ബിഹാർ സംസ്ഥാനത്തിന് എതിരെ ഒരു കടുവ സങ്കേതം മാത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: വാൽമീകി.
ഓരോ സങ്കേതത്തിന്റെയും പ്രഖ്യാപന വർഷം, അത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനം, കോർ, ബഫർ മേഖലകളുടെ വിസ്തീർണം, കടുവ സങ്കേതത്തിന്റെ ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനം എന്നിവ ഈ പട്ടിക നൽകുന്നു.
വാൽമീകിയുടെ സംരക്ഷിത പ്രദേശ വിജ്ഞാപന വർഷം 1989-90 ആയും കടുവ സങ്കേത വിജ്ഞാപന വർഷം 2012 ആയും ചേർത്തിട്ടുണ്ട്.
ഇതിന്റെ കോർ മേഖല 598.45 ആയും ബഫർ മേഖല 300.93 ആയും ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
മൊത്തം വിസ്തീർണം 899.38 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ആയി നൽകിയിരിക്കുന്നു.
സങ്കേതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സംക്ഷിപ്ത കുറിപ്പും അതിനെ കടുവ സങ്കേതമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഗസറ്റ് വിജ്ഞാപനവും ഇതേ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കും.
കടുവ സങ്കേതങ്ങളുടെ വെബ്സൈറ്റുകൾ സംബന്ധിച്ച അതോറിറ്റിയുടെ പരിസ്ഥിതി വിനോദസഞ്ചാര പട്ടികയിലും ബിഹാറിനു കീഴിൽ വാൽമീകി എന്ന ഒരു സങ്കേതം മാത്രമാണ് കാണിക്കുന്നത്.
കോർ മേഖല (ചതുരശ്ര കി.മീ.):
598.45
ബഫർ മേഖല (ചതുരശ്ര കി.മീ.):
300.93
മൊത്തം വിസ്തീർണം (ചതുരശ്ര കി.മീ.):
899.38
സംരക്ഷിത പ്രദേശ വിജ്ഞാപന വർഷം:
1989-90
കടുവ സങ്കേത വിജ്ഞാപന വർഷം:
2012
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു സംസ്ഥാനത്തെ കടുവ സങ്കേതങ്ങൾ പേരും വിസ്തീർണവും ചേർത്ത് ചോദിക്കപ്പെടുന്നു; ബിഹാറിൽ ഓർത്തുവയ്ക്കാൻ ഇതൊന്നു മാത്രമാണുള്ളത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
NTCA National Tiger Conservation Authority — കടുവ സങ്കേതങ്ങളുടെ പട്ടിക സൂക്ഷിക്കുകയും അവയുടെ കോർ, ബഫർ മേഖലകൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിയമപ്രകാരമുള്ള അതോറിറ്റിയാണിത്.