17 ഒക്ടോബർ 2026
ഇന്ത്യയുടെ ആദിത്യ-എല്‍1ഉം യൂറോപ്യന്‍ സ്‌പേസ് ഏജന്‍സിയുടെ പ്രോബ-3ഉം ചേര്‍ന്ന് നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ച് ബെംഗളൂരുവിലെ ഇന്ത്യന്‍ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആസ്‌ട്രോഫിസിക്‌സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഗവേഷകര്‍ രണ്ട് കൊറോണല്‍ മാസ് ഇജക്ഷനുകള്‍ പഠിച്ചു.
ആദിത്യ-എല്‍1ലെ വിസിബിള്‍ എമിഷന്‍ ലൈന്‍ കൊറോണഗ്രാഫ് രണ്ട് സ്‌ഫോടനങ്ങളും നേരത്തേ പകര്‍ത്തി; പ്രോബ-3യിലെ ആസ്പിക്‌സ് ഉപകരണത്തിന് പൂരകമായി പ്രവര്‍ത്തിച്ച് പിണ്ഡം, സാന്ദ്രത, ഊര്‍ജം എന്നിവ സ്വതന്ത്രമായി കണക്കാക്കാന്‍ ഇത് വഴിയൊരുക്കി.
2025 സെപ്റ്റംബര്‍ 14ലെ സ്‌ഫോടനം സെക്കന്‍ഡില്‍ ഏകദേശം 645 കിലോമീറ്റര്‍ വേഗത്തില്‍ സഞ്ചരിച്ചു; അതിന്റെ താപോര്‍ജം മൊത്തം ഊര്‍ജത്തിന്റെ ഒരു ശതമാനം മാത്രമായിരുന്നു.
2025 സെപ്റ്റംബര്‍ 16ലെ സ്‌ഫോടനം സെക്കന്‍ഡില്‍ ഏകദേശം 145 കിലോമീറ്റര്‍ വേഗത്തില്‍ നീങ്ങി; അതിന്റെ താപോര്‍ജം ഗതികോര്‍ജത്തിന് തുല്യമാകുന്നതുവരെ ഉയര്‍ന്നു.
രണ്ട് സംഭവങ്ങളിലും കാന്തിക ഊര്‍ജം ഗതികോര്‍ജത്തിന് തുല്യമോ അതില്‍ കൂടുതലോ ആയിരുന്നു; വെള്ളപ്രകാശ ചിത്രീകരണവും സ്‌പെക്‌ട്രോസ്‌കോപ്പിയും ചേര്‍ക്കുന്നത് സൂര്യന്റെ അന്തര്‍ കൊറോണയിലെ ഈ സ്‌ഫോടനങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാന്‍ സഹായിക്കുമെന്ന് ഗവേഷകര്‍ വാദിക്കുന്നു.
2025 സെപ്റ്റംബര്‍ 14ലെ സ്‌ഫോടന വേഗം:
about 645 km/s
2025 സെപ്റ്റംബര്‍ 16ലെ സ്‌ഫോടന വേഗം:
about 145 km/s
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ആദിത്യ-എല്‍1, അതിലെ വി.ഇ.എല്‍.സി. പേലോഡ്, കൊറോണല്‍ മാസ് ഇജക്ഷനുകള്‍ എന്നിവ നേരിട്ട് ചോദിക്കാവുന്ന ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളാണ്; ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ടയില്‍ നിന്നാണ് ആദിത്യ-എല്‍1 വിക്ഷേപിച്ചത്.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
CME Coronal Mass Ejection — സൂര്യന്റെ കൊറോണയില്‍ നിന്ന് പ്ലാസ്മയും കാന്തികക്ഷേത്രവും ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വന്‍തോതില്‍ പുറന്തള്ളുന്ന പ്രതിഭാസം.
VELC Visible Emission Line Coronagraph — സൂര്യന്റെ അന്തര്‍ കൊറോണ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ആദിത്യ-എല്‍1ലെ പ്രധാന ഇന്ത്യന്‍ നിര്‍മിത പേലോഡ്.
SDSC SHAR Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota — ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ട ദ്വീപിലുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം; ഇവിടെനിന്നാണ് ആദിത്യ-എല്‍1 വിക്ഷേപിച്ചത്.
വിശദ വായന
ഈ ആഴ്ച ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ അഞ്ച് മേഖലാ നിക്ഷേപ സമ്മേളനങ്ങളില്‍ ഒന്നിന് ആതിഥ്യം വഹിച്ച അമരാവതിയുടെ ഇന്നത്തെ പദവി 2026ലെ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് പുനഃസംഘടന (ഭേദഗതി) ബില്ലില്‍ നിന്നാണ് വരുന്നത്.
2014ലെ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് പുനഃസംഘടന നിയമം ഭേദഗതി ചെയ്യുന്ന ഈ ബില്‍ രാജ്യസഭ ശബ്ദവോട്ടോടെ അംഗീകരിച്ചതോടെ പാര്‍ലമെന്റ് പാസാക്കി; ലോക്‌സഭ നേരത്തേ പാസാക്കിയിരുന്നു.
അമരാവതിയെ ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെ ഏകവും സ്ഥിരവുമായ തലസ്ഥാനമായി നിയമപരമായ പദവി ഈ ഭേദഗതി നല്‍കുന്നു. 2014ലെ നിയമത്തിലെ 5(2) വകുപ്പാണ് ഭേദഗതി ചെയ്യാന്‍ സംസ്ഥാന നിയമസഭ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നത്.
2016 ഏപ്രില്‍ 23നാണ് സംസ്ഥാന സര്‍ക്കാര്‍ അമരാവതിയെ തലസ്ഥാന സ്ഥാനമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്തത്; ഭരണഘടനാ അംഗീകാരം തേടി 2026 മാര്‍ച്ച് 28ന് നിയമസഭ പ്രമേയം പാസാക്കി.
സഭയില്‍ സര്‍ക്കാരിന്റെ പ്രസ്താവന നടത്തിയത് ആഭ്യന്തര സഹമന്ത്രി നിത്യാനന്ദ് റായിയാണ്.
ഭേദഗതി ചെയ്ത മാതൃ നിയമം:
Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014
പ്രസക്ത വകുപ്പ്:
Section 5(2)
തലസ്ഥാനം വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത തീയതി:
23 April 2016
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മൂന്നാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ച് പാര്‍ലമെന്റ് എങ്ങനെ നിയമനിര്‍മാണം നടത്തുന്നു എന്നതില്‍ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് പുനഃസംഘടന നിയമവും അതിന്റെ ഭേദഗതിയും അടിസ്ഥാന ഭരണഘടനാ പാഠമാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Reorganisation Act Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014 — പൂര്‍വ ആന്ധ്രാപ്രദേശിനെ വിഭജിച്ച് തെലങ്കാന സൃഷ്ടിച്ച കേന്ദ്ര നിയമം.
വിശദ വായന
ഇന്ത്യന്‍ ബഹിരാകാശ സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പ് സ്‌കൈറൂട്ട് എയ്‌റോസ്‌പേസ് വികസിപ്പിച്ച ചെറു ഉപഗ്രഹ വിക്ഷേപണ വാഹനം വിക്രം-1, ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്ററില്‍ നിന്ന് കുതിച്ചുയര്‍ന്നു. ഇന്ത്യന്‍ മണ്ണില്‍ നിന്ന് ഒരു സ്വകാര്യ ഇന്ത്യന്‍ കമ്പനി ഓര്‍ബിറ്റല്‍ വിക്ഷേപണം നടത്തുന്നത് ഇതാദ്യമാണ്.
വിക്രം-1 നിരവധി പേലോഡുകള്‍ വഹിച്ചു; അവയില്‍ സ്‌കോപ്പ്, ഗ്രാഹ എന്ന രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങളെ താഴ്ന്ന ഭൂ ഭ്രമണപഥത്തില്‍ എത്തിച്ചു. മേല്‍ഘട്ടത്തിലെ ബാക്കി പേലോഡുകള്‍ ഭ്രമണപഥത്തിലെ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്കുള്ളതാണ്.
നേരത്തേ വിക്രം-എസ് എന്ന പരീക്ഷണ റോക്കറ്റിന്റെ സബ്-ഓര്‍ബിറ്റല്‍ വിക്ഷേപണം ശ്രീഹരിക്കോട്ടയില്‍ നിന്ന് സ്‌കൈറൂട്ട് നടത്തിയിരുന്നു; പിന്നീട് മൂന്ന് സോളിഡ് ഘട്ടങ്ങളും ഒരു ലിക്വിഡ് ഘട്ടവുമുള്ള നാലു ഘട്ട റോക്കറ്റായി വിക്രം-1 വികസിപ്പിച്ചു.
ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ എസ്.ഡി.എസ്.സി.യിലെ സോളിഡ് മോട്ടോര്‍ കാസ്റ്റിങ്, സ്റ്റാറ്റിക് ടെസ്റ്റ് സൗകര്യങ്ങള്‍ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. ലഭ്യമാക്കി; ഒന്നാം ഘട്ട സോളിഡ് മോട്ടോര്‍ അവിടെ കാസ്റ്റ് ചെയ്ത് പരീക്ഷിച്ചു, രണ്ടാം ഘട്ട മോട്ടോറും സാധൂകരിച്ചു. മേല്‍ഘട്ടത്തിലെ ലിക്വിഡ് എന്‍ജിന്‍ രാമന്‍-1 എല്‍.പി.എസ്.സി. പരീക്ഷണ കേന്ദ്രത്തില്‍ പരീക്ഷിച്ചു.
ഒന്നാം വിക്ഷേപണ തറയിലാണ് വാഹനം സംയോജിപ്പിച്ചത്. ബഹിരാകാശ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണ-പ്രോത്സാഹന ഏജന്‍സിയായ ഇന്‍-സ്‌പേസ്, സര്‍ക്കാരിതര സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്ക് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. സൗകര്യങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സംവിധാനം ഒരുക്കി.
വിക്ഷേപണ വാഹനം:
Vikram-I, 4 stages: 3 solid and 1 liquid
താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥത്തില്‍ എത്തിച്ച ഉപഗ്രഹങ്ങള്‍:
SCOPE and Grahaa
ഉപയോഗിച്ച വിക്ഷേപണ തറ:
First Launch Pad
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സ്വകാര്യ ഓര്‍ബിറ്റല്‍ വിക്ഷേപണത്തിന്റെ വേദിയായ ശ്രീഹരിക്കോട്ട, വിക്രം പരമ്പര, ഇന്‍-സ്‌പേസിന്റെ പങ്ക് എന്നിവ ഇന്ത്യന്‍ ബഹിരാകാശ മേഖല തുറക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉയര്‍ന്ന സാധ്യതാ ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
IN-SPACe Indian National Space Promotion and Authorisation Centre — സര്‍ക്കാരിതര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ബഹിരാകാശ പ്രവര്‍ത്തനം നിയന്ത്രിക്കുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഏജന്‍സി.
SDSC Satish Dhawan Space Centre — ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം.
വിശദ വായന
ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ടയില്‍ ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്ററില്‍ മൂന്നാം വിക്ഷേപണ തറ സ്ഥാപിക്കാന്‍ കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ അനുമതി നല്‍കി.
ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ അടുത്ത തലമുറ വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങള്‍ക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യവും ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ രണ്ടാം വിക്ഷേപണ തറയ്ക്കുള്ള സ്റ്റാന്‍ഡ്‌ബൈ തറയുമാണ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്; ഭാവിയിലെ ഇന്ത്യന്‍ മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളുടെ വിക്ഷേപണ ശേഷിയും ഇത് വര്‍ധിപ്പിക്കും.
വിക്ഷേപണ തറയും അനുബന്ധ സൗകര്യങ്ങളും ഉള്‍പ്പെടെ ആകെ 3984.86 കോടി രൂപയാണ് ആവശ്യമായ തുക; 48 മാസം അഥവാ നാലു വര്‍ഷത്തിനുള്ളില്‍ മൂന്നാം തറ സ്ഥാപിക്കാനാണ് ലക്ഷ്യം.
ഇന്ത്യന്‍ ബഹിരാകാശ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങള്‍ ഇന്ന് പൂര്‍ണമായും രണ്ട് വിക്ഷേപണ തറകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു: 30 വര്‍ഷം മുന്‍പ് പി.എസ്.എല്‍.വി.ക്കായി ഒരുക്കിയ, ഇപ്പോഴും പി.എസ്.എല്‍.വി.യെയും എസ്.എസ്.എല്‍.വി.യെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒന്നാം തറ; ജി.എസ്.എല്‍.വി.ക്കും എല്‍.വി.എം3നും വേണ്ടി സ്ഥാപിച്ച്, ഏതാണ്ട് 20 വര്‍ഷം പ്രവര്‍ത്തിച്ചുവരുന്ന രണ്ടാം തറ.
എന്‍.ജി.എല്‍.വി., സെമിക്രയോജനിക് ഘട്ടമുള്ള എല്‍.വി.എം3 വാഹനങ്ങള്‍, വലുതാക്കിയ എന്‍.ജി.എല്‍.വി. രൂപങ്ങള്‍ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന, കഴിയുന്നത്ര സാര്‍വത്രികവും അനുയോജ്യവുമായ രൂപകല്‍പനയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. 2035ഓടെ ഭാരതീയ അന്തരിക്ഷ് സ്‌റ്റേഷനും 2040ഓടെ ഇന്ത്യന്‍ മനുഷ്യ ചാന്ദ്ര ഇറക്കവും പരിപാടി ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
ആകെ ആവശ്യമായ തുക:
Rs. 3984.86 Crore
ലക്ഷ്യ കാലാവധി:
48 months or 4 years
നിലവിലുള്ള വിക്ഷേപണ തറകള്‍:
First and Second Launch Pad
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മൂന്നാം വിക്ഷേപണ തറയുടെ ചെലവ്, 48 മാസ ലക്ഷ്യം, ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ ഒന്നും രണ്ടും വിക്ഷേപണ തറകളുടെ പങ്ക് എന്നിവ ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക ചോദ്യങ്ങള്‍ ആശ്രയിക്കുന്ന കൃത്യമായ കണക്കുകളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
NGLV Next Generation Launch Vehicle — മൂന്നാം വിക്ഷേപണ തറ നിര്‍മിക്കുന്നത് ഏതിനു വേണ്ടിയാണോ, ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ നിര്‍ദിഷ്ട ഭാരമേറിയ വിക്ഷേപണ വാഹന വിഭാഗം.
BAS Bharatiya Antariksh Station — ഇന്ത്യയുടെ നിര്‍ദിഷ്ട ബഹിരാകാശ നിലയം; പുതിയ തറ സേവിക്കാന്‍ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന വിശാല കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ ഭാഗം.
വിശദ വായന
14:35 മണിക്കൂര്‍ ഐ.എസ്.ടി.ക്ക് ശ്രീഹരിക്കോട്ട എസ്.ഡി.എസ്.സി.-ഷാറിലെ രണ്ടാം വിക്ഷേപണ തറയില്‍ നിന്ന് ചന്ദ്രയാന്‍-3 വിക്ഷേപണം നിശ്ചയിച്ചിരുന്നുവെന്നും എല്‍.വി.എം3 എം4 വാഹനം ചന്ദ്രയാന്‍-3നെ വിജയകരമായി ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ചുവെന്നും പേടകത്തിന്റെ അവസ്ഥ സാധാരണമായിരുന്നുവെന്നും ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ ദൗത്യ പേജ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഓണ്‍ലൈനായി രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്ത്, ശ്രീഹരിക്കോട്ട എസ്.ഡി.എസ്.സി.-ഷാറിലെ ലോഞ്ച് വ്യൂ ഗാലറിയില്‍ നിന്ന് വിക്ഷേപണം കാണാന്‍ പൗരന്മാരെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു.
വിക്ഷേപണത്തിനു മുന്‍പ്, മുഴുവന്‍ തയ്യാറെടുപ്പും പ്രക്രിയയും അനുകരിക്കുന്ന 24 മണിക്കൂര്‍ നീണ്ട ലോഞ്ച് റിഹേഴ്‌സല്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കി.
വിക്ഷേപണത്തിനു ശേഷം ലാന്‍ഡര്‍ മോഡ്യൂള്‍ പ്രൊപ്പല്‍ഷന്‍ മോഡ്യൂളില്‍ നിന്ന് വിജയകരമായി വേര്‍പെട്ടു; ചന്ദ്രനു ചുറ്റും 113 x 157 കിലോമീറ്റര്‍ ഭ്രമണപഥത്തിലും പിന്നീട് 25 x 134 കിലോമീറ്റര്‍ ഭ്രമണപഥത്തിലും മോഡ്യൂള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നതായി പേജ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ലാന്‍ഡറില്‍ നിന്ന് ചന്ദ്രയാന്‍-3 റോവര്‍ ഇറങ്ങിയതും റോവറിലെ എ.പി.എക്‌സ്.എസ്. ചെറു മൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്തിയതും വിക്രം ലാന്‍ഡറിലെ ചേസ്റ്റെ പേലോഡില്‍ നിന്ന് ആദ്യ നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ ലഭിച്ചതും പേജ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
വിക്ഷേപണ തറ:
Second Launch Pad, SDSC-SHAR, Sriharikota
വിക്ഷേപണ വാഹനം:
LVM3 M4
ലോഞ്ച് റിഹേഴ്‌സല്‍:
24 hours
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ചന്ദ്രയാന്‍-3നെ അയച്ച ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ വിക്ഷേപണ തറ ഏതാണ് എന്നതും അതിന്റെ പേലോഡുകളുടെ പേരുകളും നേരിട്ട് ചോദിക്കാവുന്നവയാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
ChaSTE Chandra's Surface Thermophysical Experiment — ദൗത്യത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രതല നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ നല്‍കിയ വിക്രം ലാന്‍ഡറിലെ പേലോഡ്.
APXS Alpha Particle X-ray Spectrometer — ചന്ദ്രോപരിതലത്തില്‍ ചെറു മൂലകങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തിയ റോവര്‍ ഉപകരണം.
വിശദ വായന
ജാഗൃതി സേവാ സന്‍സ്ഥാന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടിയിലൂടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത 580 യുവ വിദ്യാര്‍ഥികള്‍, ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്റര്‍ എസ്.ഡി.എസ്.സി. ഷാര്‍ സന്ദര്‍ശിച്ചു; ഇതിനെ ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ തുറമുഖം എന്നാണ് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ പേജ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
സന്ദര്‍ശനത്തില്‍ വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ മുതിര്‍ന്ന ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. ശാസ്ത്രജ്ഞരുമായി സംവദിച്ചു; ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ വിക്ഷേപണങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒന്നും രണ്ടും വിക്ഷേപണ തറകളും മിഷന്‍ കണ്‍ട്രോള്‍ സെന്ററും ഉള്‍പ്പെടെ പ്രധാന സൗകര്യങ്ങള്‍ സന്ദര്‍ശിച്ചു.
സംരംഭകത്വത്തിലും സാമൂഹിക സ്വാധീനത്തിലും താത്പര്യമുള്ള യുവപ്രതിഭകളെ കണ്ടെത്തുന്ന ജാഗൃതി സേവാ സന്‍സ്ഥാന്റെ വിലയിരുത്തല്‍ പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് ഇവരെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
8,000 കിലോമീറ്ററിലധികം പിന്നിടുന്ന 15 ദിവസത്തെ സംരംഭക ട്രെയിന്‍ യാത്രയായ ജാഗൃതി യാത്ര വര്‍ഷംതോറും ജാഗൃതി സേവാ സന്‍സ്ഥാന്‍ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
പഠനവും പ്രചോദനവും യഥാര്‍ഥ അനുഭവവും ചേര്‍ന്ന സന്ദര്‍ശനമായി ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. ഇതിനെ വിവരിക്കുന്നു; ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, എന്‍ജിനീയറിങ്, ഗണിതം എന്നീ മേഖലകളിലെ തൊഴിലിന് പ്രേരണയാകുമെന്നും പറയുന്നു.
സന്ദര്‍ശിച്ച വിദ്യാര്‍ഥികള്‍:
580
സന്ദര്‍ശിച്ച സൗകര്യങ്ങള്‍:
First and second launch pads, Mission Control Centre
ജാഗൃതി യാത്ര:
15 days, over 8,000 kilometers
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എസ്.ഡി.എസ്.സി. ഷാറിനെ ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ തുറമുഖം എന്ന് വിളിക്കുന്നു എന്നതും അവിടെ ഒന്നും രണ്ടും വിക്ഷേപണ തറകളും മിഷന്‍ കണ്‍ട്രോള്‍ സെന്ററും ഉണ്ടെന്നതും ജാഗൃതി യാത്രയുടെ ദൈര്‍ഘ്യവും ഓര്‍ത്തുവയ്‌ക്കേണ്ട വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Mission Control Centre Mission Control Centre — ഒരു വിക്ഷേപണം നിരീക്ഷിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രത്തിലെ സംവിധാനം.
SDSC SHAR Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota — ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ട ദ്വീപിലുള്ള ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം; ഇവിടെനിന്നാണ് ഓര്‍ബിറ്റല്‍ വിക്ഷേപണങ്ങള്‍.
വിശദ വായന
ആദ്യ മനുഷ്യരഹിത ഗഗന്‍യാന്‍ ദൗത്യത്തിന്റെ വിക്ഷേപണ പ്രചാരണം, എച്ച്.എല്‍.വി.എം3 എന്ന് പേരിട്ട മനുഷ്യ യോഗ്യതയുള്ള എല്‍.വി.എം3ന്റെ സംയോജനത്തോടെ എസ്.ഡി.എസ്.സി.-ഷാറില്‍ ആരംഭിച്ചതായി ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; എസ്200 മോട്ടോറിന്റെ നോസില്‍ എന്‍ഡ് സെഗ്‌മെന്റ് അടുക്കിവയ്ക്കലോടെയായിരുന്നു തുടക്കം.
എല്‍.വി.എം3ല്‍ നിന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയ എച്ച്.എല്‍.വി.എം3, മനുഷ്യ സുരക്ഷയ്ക്കായി ഉയര്‍ന്ന വിശ്വാസ്യതയോടെ രൂപകല്‍പന ചെയ്തതാണ്; താഴ്ന്ന ഭൂ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് ഏകദേശം 10 ടണ്‍ പേലോഡ് ശേഷിയുള്ള മൂന്നു ഘട്ട വാഹനമാണിത്, ഉയരം 53 മീറ്റര്‍, ഭാരം 640 ടണ്‍.
പ്രതികൂല സാഹചര്യത്തില്‍ ക്രൂ മോഡ്യൂള്‍ സുരക്ഷിതമായി പുറന്തള്ളി യാത്രികരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാന്‍ ഒരു ക്രൂ എസ്‌കേപ്പ് സിസ്റ്റം ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; വിക്ഷേപണ തറ മുതല്‍ അന്തരീക്ഷ പറക്കല്‍ ഘട്ടത്തിനു ശേഷമുള്ള വേര്‍പിരിയല്‍ വരെ ഇത് പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമാണ്.
എല്‍.വി.എം3-എക്‌സ്/കെയര്‍ ദൗത്യത്തെ പേജ് അനുസ്മരിക്കുന്നു: 3775 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ക്രൂ മോഡ്യൂളിനെ എല്‍.വി.എം3-എക്‌സ് 126 കിലോമീറ്റര്‍ സബ്-ഓര്‍ബിറ്റല്‍ ഉയരത്തിലെത്തിച്ചു; പിന്നീട് എസ്.ഡി.എസ്.സി.-ഷാറില്‍ നിന്ന് ഏകദേശം 1600 കിലോമീറ്റര്‍ അകലെ ബംഗാള്‍ ഉപസാഗരത്തില്‍ നിന്ന് ഇന്ത്യന്‍ കോസ്റ്റ് ഗാര്‍ഡ് മോഡ്യൂള്‍ വീണ്ടെടുത്തു.
എച്ച്.എല്‍.വി.എം3ന്റെ എല്‍110, സി32 ഘട്ടങ്ങള്‍ വിക്ഷേപണ സമുച്ചയത്തില്‍ തയ്യാറായിരുന്നു; ക്രൂ എസ്‌കേപ്പ് സിസ്റ്റം ഘടകങ്ങള്‍ എസ്.ഡി.എസ്.സി.യില്‍ എത്തിയിരുന്നു. ക്രൂ മോഡ്യൂളിന്റെ സംയോജനം വി.എസ്.എസ്.സി.യിലും സര്‍വീസ് മോഡ്യൂളിന്റെ സംയോജനം യു.ആര്‍.എസ്.സി.യിലും നടന്നുവരുകയായിരുന്നു.
എച്ച്.എല്‍.വി.എം3ന്റെ ഉയരം:
53 meters
എച്ച്.എല്‍.വി.എം3ന്റെ ഭാരം:
640 tonnes
താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥ പേലോഡ്:
about 10 tonnes
കെയര്‍ ക്രൂ മോഡ്യൂളിന്റെ ഭാരം:
3775 kg
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എച്ച്.എല്‍.വി.എം3ന്റെ ഉയരം, ഭാരം, താഴ്ന്ന ഭ്രമണപഥ പേലോഡ്, ക്രൂ എസ്‌കേപ്പ് സിസ്റ്റം, കെയര്‍ ദൗത്യത്തിന്റെ കണക്കുകള്‍ എന്നിവ ഗഗന്‍യാന്‍ ഭാഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
CES Crew Escape System — വിക്ഷേപണ തറ മുതല്‍ അന്തരീക്ഷ പറക്കലിനു ശേഷമുള്ള വേര്‍പിരിയല്‍ വരെ ക്രൂ മോഡ്യൂളിനെ സുരക്ഷിതമായി പുറന്തള്ളുന്ന സംവിധാനം.
SDSC SHAR Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota — ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ട ദ്വീപിലുള്ള ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം; ഇവിടെനിന്നാണ് ഓര്‍ബിറ്റല്‍ വിക്ഷേപണങ്ങള്‍.
വിശദ വായന
സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്റര്‍ (എസ്.ഡി.എസ്.സി.) ഷാറിന്റെ വിലാസം ശ്രീഹരിക്കോട്ട റേഞ്ച് പി.ഒ. - 524 124, നെല്ലൂര്‍ ജില്ല, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നാണ് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ സ്വന്തം കേന്ദ്ര പേജ് നല്‍കുന്നത്; ഡയറക്ടര്‍ ശ്രീ എസ്. മുത്തുചെഴിയന്‍.
ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ എസ്.ഡി.എസ്.സി. ഷാറിനെ ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ തുറമുഖം എന്ന് പേജ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു; ഇന്ത്യന്‍ ബഹിരാകാശ പരിപാടിക്കുള്ള വിക്ഷേപണ അടിത്തറ സൗകര്യം നല്‍കുന്നത് ഇതാണ്.
സോളിഡ് പ്രൊപ്പല്ലന്റ് സംസ്‌കരണം, സോളിഡ് മോട്ടോറുകളുടെ സ്റ്റാറ്റിക് പരീക്ഷണം, വിക്ഷേപണ വാഹന സംയോജനവും വിക്ഷേപണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും, ടെലിമെട്രി-ട്രാക്കിങ്-കമാന്‍ഡ് ശൃംഖലയും മിഷന്‍ കണ്‍ട്രോള്‍ സെന്ററും ചേര്‍ന്ന റേഞ്ച് പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ എന്നിവ ഇതിന്റെ സൗകര്യങ്ങളില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു.
പി.എസ്.എല്‍.വി., ജി.എസ്.എല്‍.വി. എന്നിവയുടെ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ നടക്കുന്ന രണ്ട് വിക്ഷേപണ തറകളും സൗണ്ടിങ് റോക്കറ്റുകള്‍ വിക്ഷേപിക്കാന്‍ വേറിട്ട ഒരു തറയും കേന്ദ്രത്തിനുണ്ട്.
ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ വിക്ഷേപണ വാഹന പരിപാടികള്‍ക്ക് സോളിഡ് പ്രൊപ്പല്ലന്റ് ബൂസ്റ്ററുകള്‍ നിര്‍മിക്കുക, ഉപസംവിധാനങ്ങളും സോളിഡ് റോക്കറ്റ് മോട്ടോറുകളും യോഗ്യതപ്പെടുത്താനും ആവശ്യമായ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ നടത്താനുമുള്ള സൗകര്യം നല്‍കുക, ഉപഗ്രഹങ്ങള്‍ക്കും വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങള്‍ക്കും വിക്ഷേപണ അടിത്തറ സൗകര്യം നല്‍കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ത്രിവിധ ചുമതല.
ജില്ല:
Nellore District, Andhra Pradesh
വിലാസം:
Sriharikota Range PO - 524 124
ഡയറക്ടര്‍:
Shri S. Muthuchezhian
വിക്ഷേപണ തറകള്‍:
Two for PSLV and GSLV, plus one for sounding rockets
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ശ്രീഹരിക്കോട്ട ഏതു ജില്ലയിലാണ് എന്നതും കേന്ദ്രത്തിന്റെ പിന്‍ കോഡും രണ്ട് വിക്ഷേപണ തറകളും ചുമതലയും ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ തുറമുഖത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങള്‍ ആശ്രയിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മ വിവരങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
SHAR Sriharikota Range — കേന്ദ്രത്തിന്റെ തപാല്‍ വിലാസത്തിലെ റേഞ്ചിന്റെ പേര്; എസ്.ഡി.എസ്.സി. ഷാര്‍ എന്ന ചുരുക്കം ഇതില്‍ നിന്നാണ്.
Sounding rocket Sounding rocket — മേല്‍ അന്തരീക്ഷം പഠിക്കാന്‍ സബ്-ഓര്‍ബിറ്റല്‍ പാതയില്‍ പറത്തുന്ന ചെറു റോക്കറ്റ്.
വിശദ വായന
ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെയും നാസയുടെയും ആദ്യ സംയുക്ത ഉപഗ്രഹമായ നാസ-ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ. സിന്തറ്റിക് അപ്പര്‍ച്ചര്‍ റഡാര്‍, അതായത് നിസാര്‍, ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്റര്‍ എസ്.ഡി.എസ്.സി. ഷാറില്‍ നിന്ന് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ ജി.എസ്.എല്‍.വി.-എഫ്16 വിക്ഷേപിച്ചു.
98.4 ഡിഗ്രി ചരിവുള്ള 743 കിലോമീറ്റര്‍ സൂര്യ-സമകാലിക ഭ്രമണപഥത്തില്‍ ഉപഗ്രഹത്തെ എത്തിക്കാനായിരുന്നു ജി.എസ്.എല്‍.വി.-എഫ്16ന്റെ ചുമതല.
2392 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള നിസാര്‍, ദ്വി-ആവൃത്തി സിന്തറ്റിക് അപ്പര്‍ച്ചര്‍ റഡാര്‍ ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിയെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ആദ്യ ഉപഗ്രഹമാണ്: നാസയുടെ എല്‍-ബാന്‍ഡും ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ എസ്-ബാന്‍ഡും. രണ്ടും നാസയുടെ 12 മീറ്റര്‍ വിടര്‍ത്താവുന്ന മെഷ് റിഫ്‌ളക്ടര്‍ ആന്റിന ഉപയോഗിക്കുന്നു; അത് ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ പരിഷ്‌കരിച്ച ഐ3കെ ഉപഗ്രഹ ബസുമായി ചേര്‍ത്തിരിക്കുന്നു.
242 കിലോമീറ്റര്‍ സ്വാത്തില്‍ ഉയര്‍ന്ന സ്ഥല റെസലൂഷനോടെ ഇത് ഭൂമിയെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു; സ്വീപ്പ്‌സാര്‍ സാങ്കേതികവിദ്യ ആദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഭൂഗോളം മുഴുവന്‍ സ്‌കാന്‍ ചെയ്ത് 12 ദിവസ ഇടവേളയില്‍ എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും രാവും പകലും വിവരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നു.
ഭൂപ്രതല രൂപഭേദം, ഹിമപാളികളുടെ ചലനം, സസ്യജാല മാറ്റങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയ ചെറിയ മാറ്റങ്ങള്‍ പോലും ഇതിന് കണ്ടെത്താനാകും; കടല്‍ഹിമ വര്‍ഗീകരണം, കപ്പല്‍ കണ്ടെത്തല്‍, തീരരേഖാ നിരീക്ഷണം, കൊടുങ്കാറ്റ് സ്വഭാവ നിര്‍ണയം, മണ്ണിലെ ആര്‍ദ്രത, ഉപരിതല ജലസ്രോതസ്സുകള്‍ എന്നിവയിലും പ്രയോഗങ്ങളുണ്ട്.
ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ ഭാരം:
2392 kg
ഭ്രമണപഥം:
743 km Sun-synchronous, inclination 98.4 degrees
റഡാര്‍ ബാന്‍ഡുകള്‍:
NASA's L-band and ISRO's S-band
ആവര്‍ത്തന ഇടവേള:
12 days, swath 242 km
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: നിസാറിന്റെ ഭാരം, എല്‍-ബാന്‍ഡ്-എസ്-ബാന്‍ഡ് ദ്വി റഡാര്‍, 743 കിലോമീറ്റര്‍ സൂര്യ-സമകാലിക ഭ്രമണപഥം, 12 ദിവസ ആവര്‍ത്തനം എന്നിവ ഉയര്‍ന്ന ആവൃത്തിയിലുള്ള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
SAR Synthetic Aperture Radar — വാഹനത്തിന്റെ ചലനം ഉപയോഗിച്ച് ഉയര്‍ന്ന റെസലൂഷന്‍ ചിത്രം നിര്‍മിക്കുന്ന റഡാര്‍.
Sun-synchronous orbit Sun-synchronous orbit — ഓരോ സന്ദര്‍ശനത്തിലും ഒരേ പ്രാദേശിക സൗര സമയത്ത് ഒരു സ്ഥലത്തിനു മേലെ ഉപഗ്രഹം കടന്നുപോകുന്ന ധ്രുവസമീപ ഭ്രമണപഥം.
വിശദ വായന
പി.എസ്.എല്‍.വി.-സി62 / ഇ.ഒ.എസ്.-എന്‍1 ദൗത്യം, ന്യൂസ്‌പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് നടത്തിയ ഒന്‍പതാമത്തെ സമ്പൂര്‍ണ വാണിജ്യ ദൗത്യമായിരുന്നു: ഒരു ഉപഭോക്താവിനു വേണ്ടി ഇ.ഒ.എസ്.-എന്‍1 ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹം നിര്‍മിച്ച് വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനൊപ്പം ആഭ്യന്തര, അന്താരാഷ്ട്ര ഉപഭോക്താക്കളുടെ 15 സഹയാത്രിക ഉപഗ്രഹങ്ങള്‍ക്ക് വിക്ഷേപണ സേവനവും.
രണ്ട് സോളിഡ് സ്ട്രാപ്പ്-ഓണ്‍ മോട്ടോറുകളുള്ള പി.എസ്.എല്‍.വി.-ഡി.എല്‍. വകഭേദമാണ് ദൗത്യം ഉപയോഗിച്ചത്; ഇത് പി.എസ്.എല്‍.വി.യുടെ 64-ാം ദൗത്യമായിരുന്നു. ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ സതീഷ് ധവാന്‍ സ്‌പേസ് സെന്ററിലെ ഒന്നാം വിക്ഷേപണ തറയില്‍ നിന്ന് 10:17 മണിക്കൂറിന് കുതിക്കാനാണ് നിര്‍ദേശിച്ചിരുന്നത്.
പി.എസ്.-3 ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തില്‍ പി.എസ്.എല്‍.വി.-സി62 ദൗത്യത്തിന് ഒരു അപാകത നേരിട്ടതായും വിശദമായ വിശകലനം ആരംഭിച്ചതായും ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ പേജ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഒരു സ്‌പാനിഷ് സ്റ്റാര്‍ട്ടപ്പിന്റെ കെസ്ട്രല്‍ ഇനീഷ്യല്‍ ടെക്‌നോളജി ഡെമോണ്‍സ്‌ട്രേറ്റര്‍ അതായത് കിഡ്, ഒരു പുനഃപ്രവേശന വാഹനത്തിന്റെ ചെറു മാതൃക, പ്രദര്‍ശിപ്പിക്കാനും ദൗത്യം ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു; അവസാനം വിന്യസിക്കുന്ന സഹയാത്രികനായ ഇത് പിന്നീട് ദക്ഷിണ പസഫിക് സമുദ്രത്തിലേക്ക് പുനഃപ്രവേശിക്കാന്‍ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു.
ഐ.എസ്.ആര്‍.ഒ.യുടെ അടിസ്ഥാന വിക്ഷേപണ വാഹനമായാണ് പി.എസ്.എല്‍.വി.യെ വിവരിക്കുന്നത്; ചന്ദ്രയാന്‍-1, മാര്‍സ് ഓര്‍ബിറ്റര്‍ മിഷന്‍, ആദിത്യ-എല്‍1, ആസ്‌ട്രോസാറ്റ് ദൗത്യം എന്നിവ ഉള്‍പ്പെടെ 63 ദൗത്യങ്ങള്‍ ഇത് പൂര്‍ത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഒരു ദൗത്യത്തില്‍ 104 ഉപഗ്രഹങ്ങള്‍ വിക്ഷേപിച്ച് ഇത് ഒരിക്കല്‍ ലോക റെക്കോഡ് സ്ഥാപിച്ചു.
പി.എസ്.എല്‍.വി.യുടെ ദൗത്യ ക്രമം:
64th
സഹയാത്രിക ഉപഗ്രഹങ്ങള്‍:
15
വിക്ഷേപണ തറ:
First Launch Pad, SDSC, Sriharikota
ഒറ്റ ദൗത്യ ലോക റെക്കോഡ്:
104 satellites
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പി.എസ്.എല്‍.വി.യുടെ ദൗത്യ എണ്ണം, വകഭേദങ്ങള്‍, 104 ഉപഗ്രഹ റെക്കോഡ്, അത് വഹിച്ച ദൗത്യങ്ങള്‍ എന്നിവ ഏറ്റവുമധികം ചോദിക്കുന്ന ബഹിരാകാശ വസ്തുതകളില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു; ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ ഒന്നാം വിക്ഷേപണ തറയാണ് അവയുടെ വേദി.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
NSIL NewSpace India Limited — സമ്പൂര്‍ണ വാണിജ്യ ദൗത്യങ്ങള്‍ ഏറ്റെടുക്കുന്ന ബഹിരാകാശ വകുപ്പിന്റെ വാണിജ്യ വിഭാഗം.
PSLV-DL PSLV-DL variant — രണ്ട് സോളിഡ് സ്ട്രാപ്പ്-ഓണ്‍ മോട്ടോറുകളുമായി പറക്കുന്ന പി.എസ്.എല്‍.വി. രൂപം.