15 ഒക്ടോബർ 2026
ആധുനിക ജീവിതത്തില്‍ വൈദ്യുതി അനിവാര്യമായതിനാല്‍ വൈദ്യുതിക്കുള്ള അവകാശം ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 21 പ്രകാരമുള്ള ജീവിക്കാനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഗ്വാളിയോര്‍ ബെഞ്ചിലെ ജസ്റ്റിസ് മിലിന്ദ് രമേശ് ഫട്കെ വിധിച്ചു. പ്രീതി ശര്‍മ്മ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് മധ്യപ്രദേശ്, WP-17709-2026 എന്ന കേസിലെ ഹര്‍ജിക്കാരിയുടെ ഗ്വാളിയോരിലെ വീട്ടിലെ താത്കാലിക ഗാര്‍ഹിക കണക്ഷന്, എതിര്‍കക്ഷിയായ അമ്മയുടെ പരാതിയെത്തുടര്‍ന്ന് 2025 ഓഗസ്റ്റ് 27ന് വിച്ഛേദിച്ചിരുന്നു. വൈദ്യുതി നിയമം, 2003ലെ വകുപ്പ് 43 പ്രകാരം 'ഒക്യുപ്പയര്‍' എന്ന നിലയില്‍ കണക്ഷന് അവകാശമുണ്ടെന്നും, കണക്ഷന് അപേക്ഷ പരിഗണിക്കുമ്പോള്‍ ഉടമസ്ഥാവകാശമോ ഭാഗപ്പിരിവോ സഹഉടമകള്‍ തമ്മിലുള്ള തര്‍ക്കമോ വിതരണ അധികൃതര്‍ തീര്‍പ്പാക്കേണ്ടതില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മറ്റ് മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ പാലിക്കുന്നതിന് വിധേയമായി ഏഴ് ദിവസത്തിനകം കണക്ഷന് നല്‍കാന്‍ നിര്‍ദ്ദേശിച്ചു; വസ്തു കൈവശത്തിലുള്ളിടത്തോളം മാത്രമാണ് ഈ നിരീക്ഷണങ്ങള്‍ ബാധകം. കേസ് 2026 ലൈവ്‌ലോ (എം.പി.) 417.
നിയമ വ്യവസ്ഥ:
Section 43, Electricity Act, 2003
കണക്ഷന് നല്‍കാനുള്ള സമയം:
Seven days
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വൈദ്യുതി നിയമം, 2003ലെ വകുപ്പ് 43ഉം അനുച്ഛേദം 21ന്റെ വികസിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കവും പരീക്ഷകളില്‍ ഏറെ ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
Occupier Occupier of premises — വസ്തു കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്ന ആള്‍; ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖയില്ലാതെയും വൈദ്യുതി തേടാം.
13 ഒക്ടോബർ 2026
ജബല്‍പൂര്‍ ബെഞ്ചിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്‍പേഷ് വൈ. കോഗ്ജെ, ജസ്റ്റിസ് വിവേക് ജെയിന്‍ എന്നിവരടങ്ങിയ ഡിവിഷന്‍ ബെഞ്ച്, സര്‍ക്കാര്‍ കോളേജുകളിലെ അതിഥി അധ്യാപകരുടെ സേവനം സ്ഥിരപ്പെടുത്തണമെന്ന ഹര്‍ജി തള്ളി; സ്ഥിരപ്പെടുത്തലിന് അവര്‍ക്ക് നിക്ഷിപ്ത അവകാശമില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. മധ്യപ്രദേശ് പബ്ലിക് സര്‍വീസ് കമ്മീഷന്‍ വഴി അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസര്‍ തസ്തികകള്‍ സംസ്ഥാനം പതിവായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്യുന്നതിനാല്‍ അപേക്ഷിക്കാന്‍ അവസരമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിഥി അധ്യാപകരുടെ ഓണറേറിയം ഉയര്‍ത്തുകയും പ്രതിമാസ വേതനം 50,000 രൂപയായി പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത 2023 ഒക്ടോബര്‍ 5ലെ സര്‍ക്കുലറിലെ ഖണ്ഡിക 6.1, യു.ജി.സി. ചട്ടങ്ങള്‍ 2018ലെ ഖണ്ഡിക 13ന് വിരുദ്ധമല്ലെന്ന് വിധിച്ചു; സ്ഥിരം, കരാര്‍ അധ്യാപകരുടെ അതേ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയിലൂടെയല്ല അതിഥി അധ്യാപകരെ നിയമിച്ചത്. 25 ശതമാനം തിരശ്ചീന സംവരണവും പ്രായ ഇളവും ഉള്‍പ്പെടെ നിയമനത്തില്‍ സംസ്ഥാനം നല്‍കിയ ഇളവുകള്‍ മതിയായതാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. ജോലി നഷ്ടപ്പെടുന്ന അതിഥി അധ്യാപകന് വിഷയത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്ത് ലഭ്യമായ കോളേജില്‍ അവസരം നല്‍കാന്‍ സംസ്ഥാനത്തിന് നിര്‍ദ്ദേശം നല്‍കി. കേസ്: അഭാ അഗര്‍വാള്‍ വേഴ്സസ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് മധ്യപ്രദേശ്, WP 16358/2024, 2026 ലൈവ്‌ലോ (എം.പി.) 413.
പ്രതിമാസ വേതന പരിധി:
Rs 50,000
നിയമനത്തിലെ തിരശ്ചീന സംവരണം:
25 per cent
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സ്ഥിരപ്പെടുത്തലിന് നിക്ഷിപ്ത അവകാശമില്ല എന്ന തത്വവും തിരശ്ചീന സംവരണവും പതിവായി ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
Horizontal reservation Horizontal reservation — പ്രത്യേക വിഭാഗമാകാതെ എല്ലാ ലംബ വിഭാഗങ്ങളിലും കുറുകെ ബാധകമാകുന്ന സംവരണം.
20 ഒക്ടോബർ 2026
മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഗ്വാളിയോര്‍ ബെഞ്ചിലെ ജസ്റ്റിസ് അമിത് സേഥ്, ദീപക് ബേല്‍പത്രി വേഴ്സസ് ഘന്‍ശ്യാം സിങ് എന്ന 2026ലെ ആറാം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹര്‍ജിയില്‍ എതിര്‍കക്ഷികള്‍ക്ക് നോട്ടീസ് അയച്ചു. ദതിയ മണ്ഡലത്തിലെ എം.എല്‍.എ. ഘന്‍ശ്യാം സിങ്ങിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ് ഹര്‍ജിയില്‍ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്; ക്രിമിനല്‍ പശ്ചാത്തലം പൂര്‍ണ്ണമായി വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല എന്നതാണ് കാരണം. അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നാല് കേസുകള്‍ നിലനില്‍ക്കുകയോ തീര്‍പ്പാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും രണ്ടെണ്ണം മാത്രമേ വെളിപ്പെടുത്തിയുള്ളൂ എന്ന് ഹര്‍ജിയില്‍ പറയുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അസാധുവായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നും എതിര്‍കക്ഷി ആശുതോഷ് തിവാരിയെയോ മറ്റൊരു യോഗ്യനായ സ്ഥാനാര്‍ത്ഥിയെയോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നുമാണ് ആവശ്യം. ഏഴ് പ്രവൃത്തി ദിവസത്തിനകം പ്രോസസ് ഫീസ് അടയ്ക്കുന്നതിന് വിധേയമായാണ് നോട്ടീസ്; രജിസ്റ്റേഡ് തപാലിലും സാധാരണ തപാലിലും അയയ്ക്കും. അടുത്ത വാദം 2026 ഡിസംബര്‍ ഒന്നിന്.
മണ്ഡലം:
Datia
ബെഞ്ച്:
Gwalior Bench
അടുത്ത വാദം:
1 December 2026
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹര്‍ജിയും മറ്റൊരു സ്ഥാനാര്‍ത്ഥിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ആശ്വാസവും ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമത്തിലെ അടിസ്ഥാന വിഷയങ്ങളാണ്.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
RAD Registered post with Acknowledgment Due — നോട്ടീസ് കൈപ്പറ്റിയതിന് രേഖാമൂലം തെളിവ് ലഭിക്കുന്ന തപാല്‍ രീതി.
വിശദ വായന
നാഷണൽ ടൈഗർ കൺസർവേഷൻ ഓതോറിറ്റിയുടെ മേഖലാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കടുവാ സങ്കേത പട്ടികയിൽ മധ്യപ്രദേശിന് ഒൻപത് സങ്കേതങ്ങളുണ്ട്; ആ പട്ടികയിൽ ഒരു സംസ്ഥാനത്തിനു നേരെ കാണിച്ചിട്ടുള്ള ഏറ്റവും വലിയ സംഖ്യയാണിത്.
ബാന്ധവ്ഗഢ്, കൻഹ, മാധവ്, പന്ന, പെഞ്ച്, രതാപാനി, സഞ്ജയ്-ദുബ്രി, സത്പുര, വീരാംഗന ദുർഗാവതി എന്നിവയാണ് അവ.
ഓതോറിറ്റിയുടെ പട്ടികയിലെ ഏറ്റവും പഴയ കൂട്ടമായ, 1973-74-ൽ സംരക്ഷിത പ്രദേശം വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത സങ്കേതങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കൻഹ; അതിന്റെ കടുവാ സങ്കേത വിജ്ഞാപനം 2007-ലാണ്; 917.43 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കേന്ദ്ര പ്രദേശവും 1,134.36 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ബഫർ പ്രദേശവും, ആകെ 2,051.79 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററും ഇതിനുണ്ട്.
സത്പുരയ്ക്ക് 1,339.26 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കേന്ദ്ര പ്രദേശവും ആകെ 2,133.31 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുമുണ്ട്.
ദേശീയ പട്ടികയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളിൽ മൂന്നെണ്ണവും ഈ സംസ്ഥാനത്താണ്: 2023-ൽ കടുവാ സങ്കേതമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത, ആകെ 2339.12 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററുള്ള വീരാംഗന ദുർഗാവതി; 2024-ൽ വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത, ആകെ 1271.465 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററുള്ള രതാപാനി; 2025-ൽ വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത, 375.233 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കേന്ദ്ര പ്രദേശവും ആകെ 1651.387 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററുമുള്ള മാധവ്.
ഓതോറിറ്റിയുടെ പട്ടിക രാജ്യത്താകെ 46701.29 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ കേന്ദ്ര പ്രദേശവും 37786.54 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ബഫറും, ആകെ 84487.83 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററും ആയി കൂട്ടുന്നു.
സംസ്ഥാനത്തെ കടുവാ സങ്കേതങ്ങൾ:
9
കൻഹയുടെ കേന്ദ്ര പ്രദേശം (ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ):
917.43
കൻഹയുടെ ആകെ വിസ്തൃതി (ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ):
2,051.79
സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും പുതിയ സങ്കേതവും വിജ്ഞാപന വർഷവും:
Madhav, 2025
ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ കടുവാ സങ്കേതങ്ങളുടെയും ആകെ വിസ്തൃതി (ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ):
84487.83
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഏത് സംസ്ഥാനത്താണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കടുവാ സങ്കേതങ്ങൾ, ഏതാണ് ഏറ്റവും പുതിയ സങ്കേതങ്ങൾ, കൻഹയുടെ കേന്ദ്ര-ബഫർ വിസ്തൃതി എന്നിവ ഭൂമിശാസ്ത്ര, പരിസ്ഥിതി പേപ്പറുകളിലെ സാധാരണ ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
NTCA National Tiger Conservation Authority — ഇന്ത്യയുടെ കടുവാ സങ്കേതങ്ങൾ വിജ്ഞാപനം ചെയ്യുകയും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിയമപ്രകാരമുള്ള സ്ഥാപനം.
Core area Core or critical tiger habitat — പ്രജനന കടുവകൾക്കായി മനുഷ്യ ഇടപെടലില്ലാതെ സൂക്ഷിക്കുന്ന കടുവാ സങ്കേതത്തിന്റെ അകം ഭാഗം.
Buffer area Buffer or peripheral area — പരിമിതമായ മനുഷ്യ ഉപയോഗം അനുവദിക്കുന്ന, കടുവാ സങ്കേതത്തിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള മേഖല.
വിശദ വായന
മധ്യപ്രദേശിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന രായ്സെൻ ജില്ല 22 ഡിഗ്രി 47 മിനിറ്റ് മുതൽ 23 ഡിഗ്രി 33 മിനിറ്റ് വടക്ക് അക്ഷാംശത്തിനും 77 ഡിഗ്രി 21 മിനിറ്റ് മുതൽ 78 ഡിഗ്രി 49 മിനിറ്റ് കിഴക്ക് രേഖാംശത്തിനും ഇടയിലാണ്.
8,395 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഇത് മധ്യപ്രദേശിന്റെ ആകെ വിസ്തൃതിയുടെ 1.93% ആണെന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടം പറയുന്നു; വടക്ക് വിദിശ, പടിഞ്ഞാറ് സെഹോർ, കിഴക്കും തെക്കുകിഴക്കും സാഗർ, തെക്കുകിഴക്ക് നരസിംഹപുർ, തെക്ക് മുൻപ് ഹോശംഗാബാദ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന നർമ്മദാപുരം എന്നിവ അതിരുകളാണ്.
കുന്നിൻമേലുള്ള മണൽക്കല്ലിൽ പണിത രായ്സെൻ കോട്ടയിൽ നിന്നാണ് ജില്ലയ്ക്ക് പേര് ലഭിച്ചത്; രാജവസതി എന്നർഥമുള്ള രാജവാസിനി അല്ലെങ്കിൽ രാജശയൻ എന്ന പദത്തിലാണ് ഈ പേരിന്റെ വേര്.
പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ പ്രദേശം മാണ്ഡുവിലെ സുൽത്താൻമാരും പിന്നീട് രാജ്പുത്തുകളും ഭരിച്ചു; 1543-ൽ ഷേർഷാ സൂരി പുരൺമൽ രാജ്പുത്തുകളിൽ നിന്ന് രായ്സെൻ പിടിച്ചെടുത്തു; അക്ബറിന്റെ കാലത്ത് ഇത് മാൾവയിലെ ഉജ്ജയിൻ സുബയിലെ ഒരു സർക്കാറിന്റെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം, ഭോപ്പാൽ സ്റ്റേറ്റ് ഒരു 'സി' സംസ്ഥാനമായി ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ, 1950 മേയ് അഞ്ചിന് രായ്സെൻ പട്ടണം ആസ്ഥാനമായി രായ്സെൻ ജില്ല രൂപീകരിച്ചു; തുടക്കത്തിൽ ഏഴ് തഹസിലുകൾ മാത്രമായിരുന്നു അതിൽ.
രണ്ട് യുനെസ്കോ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഈ ജില്ലയിലുണ്ട് - സാഞ്ചി സ്തൂപവും, ജില്ലയുടെ തെക്കൻ ഭാഗത്ത് സത്പുര നിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള ഭീംബേട്ക ശിലാഗൃഹങ്ങളും; രായ്സെൻ കോട്ട, പീർ ഫത്തേഉള്ള ഷാ ബാബയുടെ ദർഗ, ഭോജ്പുരിലെ മഹാശിവരാത്രി ആചരണം, സാഞ്ചി മഹോത്സവം എന്നിവയും ഇവിടെയാണ്.
ജില്ലയുടെ വിസ്തൃതി (ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ):
8,395
ജില്ലാ ഭരണകൂടം നൽകുന്ന സംസ്ഥാന വിസ്തൃതി വിഹിതം:
1.93%
ജില്ല രൂപീകരിച്ചത്:
5th May 1950
രൂപീകരണ സമയത്തെ തഹസിലുകൾ:
seven
ജില്ലയിലെ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ:
Sanchi Stupa and Bhimbetka
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭോപ്പാൽ സ്റ്റേറ്റിന്റെ ലയനം ഈ ജില്ല സൃഷ്ടിച്ച തീയതി, സംസ്ഥാന വിസ്തൃതിയിലെ അതിന്റെ വിഹിതം, അതിനുള്ളിലെ ലോക പാരമ്പര്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് സംസ്ഥാന വിഭാഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വസ്തുതകൾ.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
'C' state Part C State — ആദ്യം നിലവിൽ വന്ന ഭരണഘടനയിലെ ഒരു സംസ്ഥാന വിഭാഗം; ചീഫ് കമ്മീഷണർ ഭരിക്കുന്നത്.
Sarkar Sarkar — സുബയ്ക്ക് താഴെയുള്ള ഒരു മുഗൾ ഭരണ വിഭാഗം; ഏകദേശം ഒരു ജില്ലയ്ക്ക് തുല്യം.
Tehsil Tehsil — ഉത്തര, മധ്യ ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ജില്ലയുടെ റവന്യൂ ഉപവിഭാഗം.
വിശദ വായന
മധ്യപ്രദേശിന്റെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്താണ് അനൂപ്പുർ ജില്ല; 2003 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് ഷഹ്ദോൾ ജില്ലയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയാണ് ഇത് രൂപീകരിച്ചത്.
ഇതിന്റെ ആകെ വിസ്തൃതി 3746.71 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്; ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 1.2 ശതമാനമാണെന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടം പറയുന്നു.
കിഴക്ക് ഛത്തീസ്ഗഢിലെ കൊരിയ, തെക്ക് ദിൻഡോറിയും ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ബിലാസ്പുരും, വടക്കും പടിഞ്ഞാറും ഷഹ്ദോളും ആണ് ജില്ലയുടെ അതിരുകൾ.
ജില്ലയ്ക്കുള്ളിലെ അമർകണ്ടക് പീഠഭൂമി നർമ്മദയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു; നർമ്മദ, സോൻ, ജുഹേര നദികൾ അമർകണ്ടകിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നു എന്ന് ജില്ലാ ഭരണകൂടം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിൽ നർമ്മദ, സോൻ, ജൊഹില എന്ന മൂന്ന് നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനമാണ് അമർകണ്ടക് എന്ന് വിനോദസഞ്ചാര മന്ത്രാലയം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ജുഹില, കേവായി, തിപൻ എന്നിവയെ പ്രധാന നദികളായി ജില്ലാ ഭരണകൂടം പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു; പർവതനിരകൾ ജില്ലയിൽ തെക്ക് നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് നീളുന്നു.
ഭരണപരമായി ജില്ലയിൽ നാല് തഹസിലുകളും നാല് ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകളും 282 ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളുമുണ്ട്.
2011 സെൻസസിൽ ജനസംഖ്യ 749237 ആയിരുന്നു; ഇതിൽ 379114 പുരുഷന്മാരും 370123 സ്ത്രീകളും, 74385 പട്ടികജാതിക്കാരും 358543 പട്ടികവർഗക്കാരും. ജനസാന്ദ്രത ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 200 ആണ്; ദശവർഷ വളർച്ചാ നിരക്ക് 21.22-ൽ നിന്ന് 12.30-ലേക്ക് താഴ്ന്നു.
ജില്ല രൂപീകരിച്ചത്:
15th August, 2003
മാതൃ ജില്ല:
Shahdol
വിസ്തൃതി (ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ):
3746.71
2011 സെൻസസിലെ ജനസംഖ്യ:
749237
പട്ടികവർഗ ജനസംഖ്യ:
358543
ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകൾ:
282
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: നർമ്മദയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം, അനൂപ്പുർ വേർപെടുത്തിയെടുത്ത മാതൃ ജില്ല, ജനസംഖ്യയിലെ ഉയർന്ന പട്ടികവർഗ വിഹിതം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ജില്ലയെക്കുറിച്ചുള്ള പരീക്ഷായോഗ്യമായ വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Amarkantak Amarkantak — നർമ്മദയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന, അനൂപ്പുർ ജില്ലയിലെ പീഠഭൂമി.
Gram panchayat Gram panchayat — ഗ്രാമീണ തദ്ദേശ ഭരണത്തിന്റെ ഗ്രാമതല യൂണിറ്റ്.
Population density Population density — ഓരോ ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലും താമസിക്കുന്ന ആളുകളുടെ എണ്ണം.
വിശദ വായന
വിനോദസഞ്ചാര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മധ്യപ്രദേശ് വിവരണം ഗ്വാളിയോർ കോട്ടയെ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യാ വിസ്മയങ്ങളിൽ ഒന്നായി എണ്ണുന്നു; രാജാ മാൻ സിങ് തോമർ ഇത് പണിതതാണെന്നും ദീർഘകാലം തോമർ രാജവംശത്തിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ മുഖ്യ വസതിയായിരുന്നെന്നും അത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
ഓർച്ഛ കോട്ട സമുച്ചയം ബേത്വാ നദിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; അതിലെ കോട്ടകളും കൊട്ടാരങ്ങളും ഓർച്ഛ സ്റ്റേറ്റിലെ തുടർച്ചയായ മഹാരാജാക്കന്മാർ കാലക്രമേണ പണിതതാണ്; മുഗൾ സ്വാധീനമുള്ള രാജ്പുത് വാസ്തുവിദ്യയുടെ പ്രകടനമാണ് അവ; കൊട്ടാരങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ഛത്രികൾ എന്നു വിളിക്കുന്ന സ്മാരകമണ്ഡപങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഈ പട്ടണം പ്രസിദ്ധമാണ്.
നർമ്മദാ നദി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഒരു ദ്വീപിലാണ് ഓംകാരേശ്വർ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്; ഓംകാരേശ്വർ ജ്യോതിർലിംഗ ക്ഷേത്രം അവിടേക്ക് ഭക്തരെ ആകർഷിക്കുന്നു; സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തുള്ള ഉജ്ജയിനിൽ മഹാകാളേശ്വർ ക്ഷേത്രമുണ്ട്.
ധാർ ജില്ലയിലെ ബാഗ് പട്ടണത്തിൽ, വിന്ധ്യന്റെ തെക്കൻ ചരിവുകൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒൻപത് ശിലാഖനന സ്മാരകങ്ങളുടെ കൂട്ടമാണ് ബാഗ് ഗുഹകൾ; നൂറ്റാണ്ടുകളായി ചൈതന്യം നിലനിർത്തിയ ചുവർചിത്രങ്ങൾക്ക് അവ പ്രസിദ്ധമാണ്.
തലമുറകളായി ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾ പിന്തുടരുന്ന പ്രാചീന ലോഹവാർപ്പ് രീതിയായ ധോക്ര, തുണിയിൽ പുരട്ടുന്ന മെഴുക് ചായം ചെറുത്ത് സൂക്ഷ്മമായ മാതൃകകൾ അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന, 2000 വർഷത്തിലധികം ചരിത്രമുള്ള ചായം മുക്കൽ രീതിയായ ബാട്ടിക് പ്രിന്റിങ് എന്നിവ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കരകൗശല പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഗ്വാളിയോർ കോട്ട പണിതത്:
Raja Man Singh Tomar
ഓർച്ഛ കോട്ട സമുച്ചയത്തിനു സമീപമുള്ള നദി:
Betwa River
ഓംകാരേശ്വറിലെ ദ്വീപ് രൂപപ്പെടുത്തുന്ന നദി:
Narmada River
ബാഗ് ഗുഹാ സമൂഹത്തിലെ ശിലാഖനന സ്മാരകങ്ങൾ:
nine
ബാഗ് ഗുഹകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജില്ല:
Dhar
ബാട്ടിക് പ്രിന്റിങ് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പഴക്കം:
over 2000 years
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഒരു കോട്ട ഏത് രാജവംശത്തിന്റേതായിരുന്നു, ഒരു പാരമ്പര്യ പട്ടണം ഏത് നദിയുടെ തീരത്താണ്, ഒരു ഗുഹാസമൂഹം ഏത് ജില്ലയിലാണ് എന്നീ ചേർത്തുവായിക്കലുകളാണ് സംസ്ഥാന വിഭാഗം പരീക്ഷിക്കുന്നത്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Jyotirlinga Jyotirlinga — പ്രത്യേകം ആരാധ്യമായ ലിംഗങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത കൂട്ടത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്ന ഒരു ശിവ ക്ഷേത്രം.
Chhatri Chhatri — ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ സ്മരണയ്ക്കായി പണിയുന്ന കുംഭഗോപുര സ്മാരകമണ്ഡപം; ഓർച്ഛയുടെ ആകാശരേഖയുടെ സവിശേഷത.
Dhokra Dhokra metal casting — തലമുറകളായി ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾ പിന്തുടരുന്ന ഒരു പ്രാചീന ലോഹവാർപ്പ് രീതി.
Batik Batik printing — തുണിയിൽ പുരട്ടുന്ന മെഴുക് ചായത്തെ ചെറുത്ത് ഒരു മാതൃക അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന ചായം മുക്കൽ രീതി.
Rock-cut monument Rock-cut monument — കല്ലുകൾ കൂട്ടിയുണ്ടാക്കുന്നതിനു പകരം പാറയിൽ നേരിട്ട് കൊത്തിയെടുക്കുന്ന നിർമ്മിതി.
വിശദ വായന
മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജബല്‍പൂര്‍ ജില്ലയുടെ വിസ്തീര്‍ണ്ണം 5,211 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്; ആസ്ഥാനം ജബല്‍പൂര്‍ പട്ടണം. ജനസംഖ്യ 24,63,289; ഇതില്‍ 12,77,278 പുരുഷന്മാരും 11,86,011 സ്ത്രീകളുമാണ്. ജില്ലയില്‍ 1,514 ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്. ജില്ലയുടെ ഭാഷ ഹിന്ദിയാണ്. ഹൈക്കോടതിക്കു പുറമേ വെസ്റ്റ് സെന്‍ട്രല്‍ റെയില്‍വേയുടെ ആസ്ഥാനവും, മധ്യപ്രദേശ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, ഒഡീഷ, ബീഹാര്‍, ഝാര്‍ഖണ്ഡ് എന്നീ അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സൈനിക ആസ്ഥാനവും ജബല്‍പൂരിലാണ്. കലചുരി, ഗോണ്ട് രാജവംശങ്ങളുടെ ചരിത്ര കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഈ നഗരത്തിന്റെ സംസ്‌കാരത്തെ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള മുഗള്‍, മറാത്ത ഭരണവും രൂപപ്പെടുത്തി.
വിസ്തീര്‍ണ്ണം:
5,211 Sq. Km.
ജനസംഖ്യ:
24,63,289
ഗ്രാമങ്ങള്‍:
1,514
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഹൈക്കോടതിയുടെ ആസ്ഥാനം, അവിടത്തെ റെയില്‍വേ സോണ്‍, ജില്ലയുടെ വിസ്തീര്‍ണ്ണവും ജനസംഖ്യയും എന്നിവ നേരിട്ട് ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
West Central Railway West Central Railway — ഇന്ത്യന്‍ റെയില്‍വേയുടെ ഒരു സോണ്‍; ആസ്ഥാനം ജബല്‍പൂര്‍.
വിശദ വായന
പന്ന ജില്ല മധ്യപ്രദേശിന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പന്ന പട്ടണമാണ് ഭരണ ആസ്ഥാനം; സാഗർ ഡിവിഷനിലെ ഏറ്റവും വടക്കേ ജില്ലയാണിത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടു വരെ ഗോണ്ട് വാസസ്ഥലമായിരുന്ന ഇവിടം പിന്നീട് രാജാ ഛത്രസാൽ ബുന്ദേല തന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കി. പിന്നീട് പന്ന വിന്ധ്യപ്രദേശിന്റെ ഭാഗമായി; 1956 നവംബർ ഒന്നിന് വിന്ധ്യപ്രദേശ് മധ്യപ്രദേശിൽ ലയിച്ചു.
ഡിവിഷന്‍:
Northern district of Sagar division
വിന്ധ്യപ്രദേശിന്റെ ലയനം:
1 November 1956
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഏത് പ്രദേശം എപ്പോള്‍ മധ്യപ്രദേശില്‍ ലയിച്ചു എന്നത് സംസ്ഥാന രൂപീകരണ ചോദ്യങ്ങളില്‍ പതിവാണ്.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
Vindhya Pradesh Vindhya Pradesh — മധ്യപ്രദേശില്‍ ലയിപ്പിച്ച ഇന്ത്യന്‍ യൂണിയനിലെ മുന്‍ സംസ്ഥാനം.
വിശദ വായന
ഇൻഡോർ ജില്ല 553 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ മാൾവ പീഠഭൂമിയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സരസ്വതി, ഖാന്‍ എന്നീ രണ്ട് ചെറിയ അരുവികള്‍ നഗരമധ്യത്തില്‍ സംഗമിക്കുന്നു; ആ സംഗമസ്ഥാനത്ത് സംഗമനാഥ് അഥവാ ഇന്ദ്രേശ്വര്‍ എന്ന പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഈ ദേവന്റെ പേരില്‍ നിന്നാണ് ഇന്‍ഡോര്‍ എന്ന പേര് വന്നത്. 2011ലെ സെന്‍സസ് പ്രകാരം 32,76,697 ജനസംഖ്യയുള്ള ഇത് ഇന്ത്യയിലെ പത്തുലക്ഷത്തിലധികം ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരങ്ങളില്‍ ഒന്നും, മധ്യപ്രദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനവുമാണ്.
ഉയരം:
553 m
ജനസംഖ്യ, 2011:
32,76,697
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സ്ഥലനാമത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, പീഠഭൂമിയിലെ സ്ഥാനം, സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് ചോദിക്കാറുണ്ട്.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
Malwa plateau Malwa plateau — ഇന്‍ഡോര്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, പടിഞ്ഞാറന്‍ മധ്യപ്രദേശിലെ അഗ്നിപര്‍വത ഉയര്‍ന്ന പ്രദേശം.
വിശദ വായന
മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ ആസ്ഥാനമായ ഭോപ്പാൽ ജില്ല 1972ലാണ് രൂപീകരിച്ചത്. വടക്കന്‍ അക്ഷാംശം 23.07നും 23.54നും ഇടയിലും കിഴക്കന്‍ രേഖാംശം 77.12നും 77.40നും ഇടയിലും, 180 മുതല്‍ 505 മീറ്റര്‍ വരെ ഉയരത്തിലുമാണ് ഇത്. രണ്ട് തടാകങ്ങള്‍ ഇന്നും നഗരത്തെ നിര്‍ണ്ണയിക്കുന്നു; അവയാണ് നഗരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ജില്ലയ്ക്കു ചുറ്റും തടാകങ്ങളും കുന്നുകളുമാണ്. രാജാ ഭോജ് സ്ഥാപിച്ച പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഭോജ്പാലിലേക്കാണ് നഗരത്തിന്റെ വേരുകള്‍; ഇന്നത്തെ നഗരം സ്ഥാപിച്ചത് 1707 മുതല്‍ 1740 വരെ ജീവിച്ചിരുന്ന അഫ്ഗാന്‍ പടയാളി ദോസ്ത് മുഹമ്മദാണ്. 1819 മുതല്‍ 1926 വരെ ബീഗങ്ങള്‍ ഭോപ്പാല്‍ ഭരിച്ചു.
ജില്ല രൂപീകരിച്ചത്:
1972
ബീഗങ്ങളുടെ ഭരണം:
1819 to 1926
ഉയരം:
180 to 505 metres
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭോപ്പാലിന്റെ സ്ഥാപനം, ബീഗങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം, ജില്ലയുടെ രൂപീകരണ വര്‍ഷം എന്നിവ സാധാരണ ചോദിക്കപ്പെടുന്നു.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
Bhojpal Bhojpal — രാജാ ഭോജ് സ്ഥാപിച്ച പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വാസസ്ഥലം; ഭോപ്പാലിന്റെ മുന്‍ഗാമി.
വിശദ വായന
ഇലക്ട്രോണിക്സ് നിക്ഷേപത്തിനായി ഒരു സംസ്ഥാനം എങ്ങനെ മത്സരിക്കുന്നു എന്ന് ഗ്വാളിയോര്‍ സോണിലെ യൂണിറ്റുകള്‍ക്ക് നല്‍കുന്ന ആനുകൂല്യ പാക്കേജ് കാണിക്കുന്നു. അര്‍ഹമായ സ്ഥിര നിക്ഷേപത്തിന്മേല്‍ 50 ശതമാനം മൂലധന സബ്സിഡി, പരമാവധി 200 കോടി രൂപ വരെ; ഒപ്പം തൊഴില്‍ സഹായം, നൈപുണ്യ വികസന പിന്തുണ, കയറ്റുമതിക്കുള്ള ചരക്കുകൂലി സബ്സിഡി എന്നിവയും യൂണിറ്റിന് ലഭിക്കും. ഗവേഷണ വികസന യൂണിറ്റുകള്‍ക്കും പേറ്റന്റ്, പകര്‍പ്പവകാശം, വ്യാപാരമുദ്ര അപേക്ഷകള്‍ക്കും പരിധിക്കുള്ളില്‍ തിരിച്ചടവുണ്ട്; സ്റ്റാമ്പ് ഡ്യൂട്ടി തിരിച്ചടവും വൈദ്യുതി നിരക്ക് ഇളവുമുണ്ട്. ഉപകരണങ്ങള്‍, ഒപ്റ്റിക്കല്‍ ഫൈബര്‍, സെമികണ്ടക്ടറുകള്‍, 5ജി-6ജി ഗവേഷണ വികസനം എന്നിവ സോണിന്റെ പരിധിയില്‍ വരും; പൊതു പരിശോധന-സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തല്‍ ലാബുകളുമുണ്ടാകും. ഇന്ത്യ സെമികണ്ടക്ടര്‍ മിഷന്‍, ഇലക്ട്രോണിക്സ് കോംപോണന്റ്സ് മാനുഫാക്ചറിങ് സ്‌കീം, ടെലികോം ടെക്നോളജി ഡെവലപ്മെന്റ് ഫണ്ട് എന്നിവയുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
മൂലധന സബ്സിഡി:
50 per cent of eligible fixed investment, capped at Rs 200 crore
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മൂലധന സബ്സിഡി പരിധിയും സംസ്ഥാന ക്ലസ്റ്റര്‍ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കേന്ദ്ര മിഷനുകളും സാമ്പത്തിക ചോദ്യങ്ങളാണ്.
UPSCSSC
പദങ്ങൾ
India Semiconductor Mission India Semiconductor Mission — ഇന്ത്യയില്‍ സെമികണ്ടക്ടര്‍, ഡിസ്പ്ലേ നിര്‍മ്മാണം വളര്‍ത്താനുള്ള കേന്ദ്ര പദ്ധതി.