ദേശീയം മോർണിംങ് 2 നവംബർ 2026

ദേശീയം കറന്റ് അഫയേഴ്സ് — 2 നവംബർ 2026, മോർണിംങ്

ഡൽഹി മുതൽ ഗുവാഹാട്ടി വരെ നീളുന്ന വടക്കൻ അതിവേഗ റെയിൽ ഇടനാഴിക്ക് അനുമതി; സ്റ്റോപ്പുകൾ റെയിൽവേ മന്ത്രി വിശദീകരിച്ചു

ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ഗുവാഹാട്ടി വരെ നീളുന്ന വടക്കൻ അതിവേഗ റെയിൽ ഇടനാഴിക്ക് പ്രധാനമന്ത്രി അനുമതി നൽകി. വാരാണസിയിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ റെയിൽവേ മന്ത്രി അശ്വിനി വൈഷ്ണവ് ഡൽഹി, ആഗ്ര, കാൺപൂർ, ലഖ്നൗ, അയോധ്യ, വാരാണസി, പ്രയാഗ്‌രാജ്, പട്ന, സിലിഗുരി എന്നീ നഗരങ്ങൾ വഴിയാണ് പാത എന്ന് വിശദീകരിച്ചു. ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ആഗ്രയിലേക്ക് 59 മിനിറ്റും ലഖ്നൗവിലേക്ക് 2 മണിക്കൂർ 12 മിനിറ്റും മതിയാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഡൽഹി–കാൺപൂർ 1 മണിക്കൂർ 45 മിനിറ്റ്, ലഖ്നൗ–വാരാണസി 1 മണിക്കൂർ 21 മിനിറ്റ് എന്നിങ്ങനെയാണ് കണക്ക്. വാരാണസിയിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്ക് 3 മണിക്കൂർ 35 മിനിറ്റ് വേണ്ടിവരും. തൂൺ മുതൽ ഗർഡർ വരെയുള്ള നിർമാണം ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ നടക്കുമെന്നും മന്ത്രി കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ഡൽഹി മുതൽ ആഗ്ര: 59 minutes ഡൽഹി മുതൽ ലഖ്നൗ: 2 hours and 12 minutes കിഴക്കൻ അറ്റം: Guwahati
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡൽഹി–ഗുവാഹാട്ടി വടക്കൻ അതിവേഗ റെയിൽ ഇടനാഴി, അതിലെ ഒൻപത് നഗരങ്ങൾ, അശ്വിനി വൈഷ്ണവിന്റെ കീഴിലുള്ള റെയിൽവേ മന്ത്രാലയം എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
31 ഒക്ടോബർ 2026 ഉറവിടം: Business Standard

പദങ്ങൾ

NHSRCL National High Speed Rail Corporation Limited — ഇന്ത്യയിലെ അതിവേഗ റെയിൽ പാതകൾ നിർമിക്കുന്ന പൊതുമേഖലാ കമ്പനി.

111.75 ഡിഗ്രി കിഴക്കൻ നാവിക് സ്ലോട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ എൻവിഎസ്-03 ആദ്യ ഭ്രമണപഥം ഉയർത്തൽ പൂർത്തിയാക്കി

തങ്ങളുടെ നാവിഗേഷൻ ഉപഗ്രഹമായ എൻവിഎസ്-03ന്റെ (NVS-03) ആദ്യ ഭ്രമണപഥ ഉയർത്തൽ ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ പൂർത്തിയാക്കി. 170.3 കിലോമീറ്റർ – 38,080 കിലോമീറ്റർ എന്ന ഇഞ്ചക്ഷൻ ഭ്രമണപഥത്തിലാണ് ജിഎസ്എൽവി (GSLV) റോക്കറ്റ് ഉപഗ്രഹത്തെ എത്തിച്ചത്. ലിക്വിഡ് അപ്പോജി മോട്ടറിന്റെ ആദ്യ ജ്വലനം 2,174.8 സെക്കൻഡ് നീണ്ടു; ഇതോടെ ഭ്രമണപഥം ഏകദേശം 5,477.6 കിലോമീറ്റർ – 37,833.4 കിലോമീറ്റർ ആയി ഉയർന്നു. ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യം സാധാരണമാണെന്നും 111.75 ഡിഗ്രി കിഴക്ക് സ്ലോട്ടിൽ ജിയോസിൻക്രണസ് ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്താൻ കൂടുതൽ ജ്വലനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും ഏജൻസി അറിയിച്ചു. ഐആർഎൻഎസ്എസ് അഥവാ നാവിക് (NavIC) സേവനം തുടരാനുള്ള രണ്ടാം തലമുറ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ഉപഗ്രഹമാണ് എൻവിഎസ്-03. തദ്ദേശീയ ആറ്റമിക് ക്ലോക്കും വാങ്ങിയ ക്ലോക്കുകളും ഇതിലുണ്ട്; എൽ1, എൽ5, എസ് ബാൻഡുകളിൽ ഇത് സിഗ്നൽ അയയ്ക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഭൂപ്രദേശവും അതിർത്തിക്ക് പുറത്തേക്ക് ഏകദേശം 1,500 കിലോമീറ്റർ വരെയുള്ള മേഖലയും സേവനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഇഞ്ചക്ഷൻ ഭ്രമണപഥം: 170.3 km x 38,080 km ആദ്യ ജ്വലന ദൈർഘ്യം: 2,174.8 seconds ലക്ഷ്യ സ്ലോട്ട്: 111.75 degrees East
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രണ്ടാം തലമുറ നാവിക് പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ഉപഗ്രഹമായ എൻവിഎസ്-03, അതിന്റെ 111.75 ഡിഗ്രി കിഴക്കൻ സ്ലോട്ട്, എൽ1-എൽ5-എസ് ബാൻഡ് സിഗ്നലുകൾ, തദ്ദേശീയ ആറ്റമിക് ക്ലോക്ക് എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
31 ഒക്ടോബർ 2026 ഉറവിടം: Indian Space Research Organisation

പദങ്ങൾ

NavIC Navigation with Indian Constellation — ഐആർഎൻഎസ്എസ് എന്നും വിളിക്കുന്ന ഇന്ത്യയുടെ പ്രാദേശിക ഉപഗ്രഹ നാവിഗേഷൻ സംവിധാനം.

LAM Liquid Apogee Motor — വിക്ഷേപണ ശേഷം ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമണപഥം ഉയർത്തുന്ന ഓൺബോർഡ് എൻജിൻ.

ഓഡിറ്റും ഉത്തരവാദിത്തവും വിഷയമായി പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി അധ്യക്ഷരുടെ സമ്മേളനം തിരുവനന്തപുരത്ത്

ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിന്റെയും സംസ്ഥാന-കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശ നിയമസഭകളുടെയും പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി അധ്യക്ഷരുടെ സമ്മേളനം തിരുവനന്തപുരത്ത് ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ ഓം ബിർള ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുമെന്ന് പ്രസ് ഇൻഫർമേഷൻ ബ്യൂറോ അറിയിച്ചു. ഓഡിറ്റ്, ഉത്തരവാദിത്തം, സദ്ഭരണം, പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റിയുടെ (PAC) മാറുന്ന പങ്ക് എന്ന വിഷയമാണ് രണ്ടുദിവസത്തെ സമ്മേളനം ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്. ഉദ്ഘാടന സമ്മേളനത്തിൽ പാർലമെന്റിന്റെ പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി അധ്യക്ഷൻ കെ. സി. വേണുഗോപാൽ സ്വാഗത പ്രസംഗം നടത്തും. രാജ്യസഭാ ഉപാധ്യക്ഷൻ ഹരിവംശ്, കേരള നിയമസഭാ സ്പീക്കർ, കേരള നിയമസഭയുടെ പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി അധ്യക്ഷൻ എന്നിവരും ആ സമ്മേളനത്തിൽ സംസാരിക്കും. പൊതുചെലവിന്മേലുള്ള നിയമസഭാ മേൽനോട്ടത്തിൽ അനുഭവങ്ങളും രീതികളും പങ്കുവെക്കാനാണ് സമ്മേളനമെന്ന് വാർത്താക്കുറിപ്പ് പറയുന്നു. നിയമസഭ ഉദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ പൊതുപണം ചെലവാക്കിയോ എന്ന് പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റികൾ പരിശോധിക്കുന്നു. സമാപന സമ്മേളനത്തിൽ ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ സമാപന പ്രസംഗം നടത്തും.

വേദി: Thiruvananthapuram വിഷയം: Audit, Accountability and Good Governance - The Evolving Role of the PAC ദൈർഘ്യം: two days
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പാർലമെന്റിന്റെ പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റിയും അതിന്റെ അധ്യക്ഷൻ കെ. സി. വേണുഗോപാലും, ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ ഓം ബിർള, രാജ്യസഭാ ഉപാധ്യക്ഷൻ ഹരിവംശ്, സമ്മേളന വിഷയം എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
1 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

PAC Public Accounts Committee — സർക്കാർ ചെലവിന്റെ കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുന്ന പാർലമെന്ററി സമിതി.

പ്രദേശാടിസ്ഥാന സെക്ടറുകളിൽ നിന്ന് സ്ഥാപനത്തിന്റെ തരം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ സെക്ടർ കമാൻഡുകളിലേക്ക് സിഐഎസ്എഫ്

ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അനുമതിയോടെ, സെൻട്രൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സെക്യൂരിറ്റി ഫോഴ്‌സ് (CISF) തങ്ങളുടെ മേൽനോട്ട സംവിധാനം പ്രദേശാടിസ്ഥാന കമാൻഡ് മാതൃകയിൽ നിന്ന് ഫങ്ഷണൽ സെക്ടർ മാതൃകയിലേക്ക് മാറ്റി. പഴയ രീതിയിൽ ഒരു സെക്ടർ ആസ്ഥാനം കൽക്കരി ഖനി മുതൽ വൈദ്യുതി നിലയങ്ങളും തുറമുഖങ്ങളും വരെ 50ൽ അധികം വ്യത്യസ്ത യൂണിറ്റുകൾ നോക്കിയിരുന്നു. ഇനി കാവൽ നിൽക്കുന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ തരം അനുസരിച്ചാണ് മേൽനോട്ടം. പുതിയ കമാൻഡുകൾ: ന്യൂഡൽഹിയിൽ പവർ-1, കൊൽക്കത്തയിൽ പവർ-2, റാഞ്ചിയിൽ കൽക്കരി സെക്ടർ, ഭിലായിയിൽ സ്റ്റീൽ സെക്ടർ, ഗുവാഹാട്ടിയിൽ പെട്രോളിയം ആൻഡ് നാച്ചുറൽ ഗ്യാസ് സെക്ടർ, മുംബൈയിൽ വെസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് പോർട്ട്, ചെന്നൈയിൽ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് പോർട്ട്, ന്യൂഡൽഹിയിൽ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ-മ്യൂസിയങ്ങൾ-സ്മാരകങ്ങൾ, മെട്രോ സെക്ടർ. നിലവിലുള്ള വ്യോമയാന സെക്ടറുകളും ആറ്റോമിക് എനർജി-സ്പേസ് വിഭാഗ സെക്ടറും ഇവയ്ക്കൊപ്പം ചേരുന്നു. നടപടിക്രമങ്ങളും പ്രവേശന നിയന്ത്രണവും ക്വിക്ക് റിയാക്ഷൻ ടീം വിന്യാസവും കൂടുതൽ വേഗത്തിലാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്ന് സേന പറഞ്ഞു. ഡ്രോൺ, കൃത്യതാ ആയുധങ്ങൾ, സൈബർ ആക്രമണം, അടിച്ചുതകർക്കൽ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ഭീഷണിയാണ് ഈ മാറ്റത്തിന് കാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്.

കൽക്കരി സെക്ടർ ആസ്ഥാനം: Ranchi സ്റ്റീൽ സെക്ടർ ആസ്ഥാനം: Bhilai പെട്രോളിയം ആൻഡ് നാച്ചുറൽ ഗ്യാസ് സെക്ടർ: Guwahati
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സിഐഎസ്എഫ്, അനുമതി നൽകിയ ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം, റാഞ്ചിയിലെ കൽക്കരി സെക്ടർ, ഭിലായിയിലെ സ്റ്റീൽ സെക്ടർ തുടങ്ങിയ പുതിയ ഫങ്ഷണൽ കമാൻഡുകൾ എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
1 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

CISF Central Industrial Security Force — വ്യവസായ, നിർണായക സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കാവൽ നിൽക്കുന്ന കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേന.

വാരാണസിക്കും ന്യൂഡൽഹിക്കും ഇടയിൽ രാത്രികാല സർവീസായി വന്ദേ ഭാരത് സ്ലീപ്പർ എക്സ്പ്രസ് ഫ്ലാഗ് ഓഫ് ചെയ്തു

വാരാണസിക്കും ന്യൂഡൽഹിക്കും ഇടയിൽ വന്ദേ ഭാരത് സ്ലീപ്പർ എക്സ്പ്രസ് ഫ്ലാഗ് ഓഫ് ചെയ്തു; പത്തു മണിക്കൂറിൽ താഴെ സമയത്തിൽ ഈ ദൂരം പിന്നിടുന്ന രാത്രികാല സർവീസാണ് ഇത്. തലസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള യാത്രയിൽ പ്രയാഗ്‌രാജ്, കാൺപൂർ സെൻട്രൽ, അലിഗഢ്, ഗാസിയാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ട്രെയിൻ നിൽക്കുമെന്ന് റെയിൽവേ മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു. വാരാണസിയിൽ നിന്ന് രാത്രി 8.50ന് പുറപ്പെട്ട് ന്യൂഡൽഹിയിൽ പുലർച്ചെ 6.10ന് എത്തും; ന്യൂഡൽഹിയിൽ നിന്ന് രാത്രി 9.40ന് പുറപ്പെട്ട് വാരാണസിയിൽ രാവിലെ 7.10ന് എത്തും. നിലവിലുള്ള ശിവ് ഗംഗ എക്സ്പ്രസിനെ അപേക്ഷിച്ച് വാരാണസി–ന്യൂഡൽഹി യാത്രയിൽ 55 മിനിറ്റും മറുവഴിക്ക് 35 മിനിറ്റും കുറയും. ആഴ്ചയിൽ ആറു ദിവസമാണ് സർവീസ്; വാരാണസിയിൽ നിന്ന് വെള്ളിയാഴ്ചയും ന്യൂഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ശനിയാഴ്ചയും ഓട്ടമില്ല. കിഴക്കൻ ഉത്തർപ്രദേശിനും ദേശീയ തലസ്ഥാന മേഖലയ്ക്കും ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന തീർഥാടകർ, സഞ്ചാരികൾ, വിദ്യാർഥികൾ, ജോലിക്കാർ എന്നിവരെ ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് ഈ ട്രെയിൻ.

പാത: Varanasi to New Delhi സർവീസ് ദിവസങ്ങൾ: six days a week ന്യൂഡൽഹിയിലേക്ക് ലാഭിക്കുന്ന സമയം: 55 minutes
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: വാരാണസി–ന്യൂഡൽഹി പാതയിലെ വന്ദേ ഭാരത് സ്ലീപ്പർ എക്സ്പ്രസ്, നാല് ഇടത്താവളങ്ങൾ, താരതമ്യം ചെയ്യുന്ന ശിവ് ഗംഗ എക്സ്പ്രസ് എന്നിവ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
31 ഒക്ടോബർ 2026 ഉറവിടം: Business Standard

പദങ്ങൾ

NCR National Capital Region — പുതിയ ട്രെയിൻ സേവനം നൽകുന്ന ഡൽഹിക്കു ചുറ്റുമുള്ള ആസൂത്രണ മേഖല.

കേന്ദ്ര സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങളും 38 സർക്കിളുകളും: ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (Archaeological Survey of India) ചെയ്യുന്ന ജോലി

രാജ്യത്തെ പുരാവസ്തു ഗവേഷണത്തിന്റെയും ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള പുരാതന സ്മാരകങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിന്റെയും മുഖ്യ സ്ഥാപനമാണ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ (Archaeological Survey of India). 1861-ൽ രൂപീകരിച്ച ഇത് മിനിസ്ട്രി ഓഫ് കൾച്ചറിന് (Ministry of Culture) കീഴിലാണ്. എഎംഎഎസ്ആർ ആക്ട് (AMASR Act) എന്ന് സാധാരണ വിളിക്കുന്ന 1958ലെ ഏൻഷ്യന്റ് മോണുമെന്റ്സ് ആൻഡ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ സൈറ്റ്സ് ആൻഡ് റിമെയ്ൻസ് ആക്ടാണ് ഇതിന് അധികാരം നൽകുന്നത്. ആ നിയമത്തിന് കീഴിൽ 3,686 കേന്ദ്ര സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങൾ ഇത് പരിപാലിക്കുന്നു. ജോലി ഏകദേശം 38 സർക്കിളുകളായി വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഓരോ സർക്കിളിന്റെയും തലവൻ സൂപ്രണ്ടിങ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ് (Superintending Archaeologist) ആണ്; ആ പ്രദേശത്തെ സംരക്ഷണം, സൈറ്റ് പരിപാലനം, പരിശോധനകൾ എന്നിവ അദ്ദേഹമാണ് നോക്കുന്നത്. ഘടനാപരവും രാസപരവുമായ സംരക്ഷണം, പുരാവസ്തു പരിശോധനയും ഉത്ഖനനവും, ശിലാലിപി പഠനം, സൈറ്റ് മ്യൂസിയങ്ങളുടെ നടത്തിപ്പ് എന്നിവയും ചുമതലയിൽ വരുന്നു. സർവേയുടെ കീഴിലുള്ള നാഷണൽ മിഷൻ ഓൺ മോണുമെന്റ്സ് ആൻഡ് ആന്റിക്വിറ്റീസ് (National Mission on Monuments and Antiquities) നിർമിത പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും പുരാവസ്തുക്കളുടെയും ദേശീയ ഡാറ്റാബേസ് തയ്യാറാക്കുന്നു. ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ചുമതല ഭരണഘടനയുടെ അനുച്ഛേദം 49 സർക്കാരിൽ നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നു, ഏഴാം പട്ടിക ഇവയെ യൂണിയൻ ലിസ്റ്റിൽ 67-ാം എൻട്രിയായി ചേർക്കുന്നു.

കേന്ദ്ര സംരക്ഷിത സ്മാരകങ്ങൾ: 3,686 സർക്കിളുകൾ: about 38 മാതൃ മന്ത്രാലയം: Ministry of Culture
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എഎംഎഎസ്ആർ ആക്ട്, മാതൃ മന്ത്രാലയം, സർക്കിൾ സംവിധാനം, അനുച്ഛേദം 49 എന്നിവ കേരള പിഎസ്‌സി (Kerala PSC), യുപിഎസ്‌സി (UPSC) പരീക്ഷകളിൽ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

AMASR Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act, 1958 — ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന കേന്ദ്ര നിയമം.

Circle Regional administrative unit of the Archaeological Survey of India — ഓരോ സർക്കിളും അതിന്റെ പ്രദേശത്തെ സംരക്ഷണവും സൈറ്റ് പരിപാലനവും നോക്കുന്നു.

Epigraphy The study of inscriptions — കല്ലിലും ചെമ്പുതകിടിലും മറ്റും കൊത്തിയ ലിഖിതങ്ങൾ വായിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്ന പഠനം.

പ്രയോറിറ്റി സെക്ടർ വായ്പയും ലീഡ് ബാങ്ക് സ്കീമും: റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ (Reserve Bank) സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കൽ ചുമതല

റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (Reserve Bank of India) പ്രഖ്യാപിത ചുമതലകളിൽ ഒന്നാണ് സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കലും വികസനവും. പ്രയോറിറ്റി സെക്ടർ (Priority Sector) എന്ന് വിളിക്കുന്ന മേഖലകളിലേക്ക് വായ്പ എത്താൻ കേന്ദ്ര ബാങ്ക് നയം രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; ഔപചാരിക സംവിധാനത്തിന് പുറത്തുള്ളവരിലേക്ക് എത്താനുള്ള അവസരമായാണ് പ്രയോറിറ്റി സെക്ടർ വായ്പയെ കാണുന്നത്. നാഷണൽ സ്ട്രാറ്റജി ഫോർ ഫിനാൻഷ്യൽ ഇൻക്ലൂഷൻ (National Strategy for Financial Inclusion), നാഷണൽ സ്ട്രാറ്റജി ഫോർ ഫിനാൻഷ്യൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ (National Strategy for Financial Education) എന്നീ രേഖകളും റിസർവ് ബാങ്ക് തയ്യാറാക്കുന്നു; മുഴുവൻ സാമ്പത്തിക മേഖലയ്ക്കുമുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഈ രേഖകൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു. ഇതിൽ ആദ്യത്തേത് മലയാളം ഉൾപ്പെടെ 19 ഭാഷകളിൽ ലഭ്യമാണ്. ചെറുകിട, സൂക്ഷ്മ, ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾ, സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ, പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വായ്പക്കാർ, ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്കുള്ള വായ്പ ഈ ചുമതലയിൽ വരുന്നു. കൃഷിയും അതിനോട് ചേർന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും, പ്രകൃതിദുരന്തം ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലെ വായ്പക്കാർക്കുള്ള ആശ്വാസ നടപടികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സ്ഥാപനപരമായ ക്രമീകരണം ലീഡ് ബാങ്ക് സ്കീം (Lead Bank Scheme) ആണ്; സ്റ്റേറ്റ് ലെവൽ ബാങ്കേഴ്സ് കമ്മിറ്റി, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കൺസൾട്ടേറ്റീവ് കമ്മിറ്റി, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ലെവൽ റിവ്യൂ കമ്മിറ്റി, ബ്ലോക്ക് ലെവൽ ബാങ്കേഴ്സ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയിലൂടെ ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സ്ഥാപനപരമായ ക്രമീകരണം: Lead Bank Scheme സംസ്ഥാന തല വേദി: State Level Bankers’ Committee നയരേഖകൾ: National Strategy for Financial Inclusion and National Strategy for Financial Education
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ലീഡ് ബാങ്ക് സ്കീമും അതിന്റെ കമ്മിറ്റികളും, ദേശീയ സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കൽ രേഖയുടെ പേരും കേരള പിഎസ്‌സി (Kerala PSC), ബാങ്ക് പരീക്ഷകളിൽ ചോദിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCBank
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Reserve Bank of India

പദങ്ങൾ

Priority sector lending PSL — കൃഷി, ചെറുകിട വ്യവസായം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്ക് എത്തണമെന്ന് റിസർവ് ബാങ്ക് നിർദേശിക്കുന്ന ബാങ്ക് വായ്പ.

SLBC State Level Bankers’ Committee — ലീഡ് ബാങ്ക് സ്കീമിന് കീഴിലുള്ള ബാങ്കുകളുടെ സംസ്ഥാന തല വേദി.

നൂറ് ദിവസത്തെ ഉറപ്പുള്ള കൂലിത്തൊഴിലും പതിനഞ്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തൊഴിൽ കാർഡും

ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഒരു സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞത് നൂറ് ദിവസത്തെ ഉറപ്പുള്ള കൂലിത്തൊഴിൽ നൽകുന്നതാണ് മഹാത്മാ ഗാന്ധി നാഷണൽ റൂറൽ എംപ്ലോയ്മെന്റ് ഗ്യാരന്റി സ്കീം (Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme). നൽകുന്ന ജോലി വിദഗ്ധ പരിശീലനം വേണ്ടാത്ത കായിക ജോലിയാണ്; കുടുംബത്തിലെ ഏത് മുതിർന്ന അംഗത്തിനും സ്വമേധയാ ചേരാം. മറ്റ് മെച്ചപ്പെട്ട തൊഴിൽ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ഗ്രാമീണ കുടുംബത്തിന് ഒരു താങ്ങായാണ് ഈ പദ്ധതി കരുതുന്നത്. ആവശ്യത്തിന് അനുസരിച്ച് നടക്കുന്ന പദ്ധതിയായതിനാൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത തൊഴിലാളികളുടെ എണ്ണം വർഷം തോറും മാറുന്നു. നിയമത്തിന്റെ രണ്ടാം ഷെഡ്യൂളിലെ രണ്ടാം പാരയ്ക്ക് അനുസരിച്ച്, അപേക്ഷ ലഭിച്ചാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (Gram Panchayat) വേണ്ട അന്വേഷണം നടത്തി പതിനഞ്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തൊഴിൽ കാർഡ് നൽകണം. തൊഴിലിനായുള്ള ഒരു ആവശ്യവും രേഖപ്പെടാതെ പോകരുതെന്ന് മിനിസ്ട്രി ഓഫ് റൂറൽ ഡെവലപ്മെന്റ് (Ministry of Rural Development) എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളോടും യുടികളോടും (UTs) നിർദേശിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾ പങ്കെടുത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന പദ്ധതി രേഖകൾ ഗ്രാമസഭ (Gram Sabha) അംഗീകരിക്കുന്നു; പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് അറിവ് പകരാൻ റോസ്ഗാർ ദിവസ് (Rozgar Diwas) നടത്തുന്നു.

വർഷത്തിൽ ഉറപ്പുള്ള ദിവസങ്ങൾ: At least 100 തൊഴിൽ കാർഡിനുള്ള സമയപരിധി: Fifteen days നോഡൽ മന്ത്രാലയം: Ministry of Rural Development
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: നൂറ് ദിവസത്തെ ഉറപ്പ്, തൊഴിൽ കാർഡിനുള്ള പതിനഞ്ച് ദിവസ പരിധി, കാർഡ് നൽകുന്ന അധികാരി, നോഡൽ മന്ത്രാലയം എന്നിവ ഗ്രാമവികസന ചോദ്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരമാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

Job card Entitlement card under the rural employment guarantee scheme — പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ തൊഴിൽ ആവശ്യപ്പെടാൻ കുടുംബത്തിന് വേണ്ട കാർഡ്.

Rozgar Diwas Employment day — പദ്ധതി എന്തെല്ലാം നൽകുന്നു എന്ന് ജനങ്ങളെ അറിയിക്കാൻ ഗ്രാമതലത്തിൽ നടത്തുന്ന ദിനം.

ഒരാൾക്ക് 5 കിലോ, ഒരു കുടുംബത്തിന് 35 കിലോ: നാഷണൽ ഫുഡ് സെക്യൂരിറ്റി ആക്ടിന്റെ (National Food Security Act) പരിധി

ടാർഗറ്റഡ് പബ്ലിക് ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ സിസ്റ്റത്തിലൂടെ (Targeted Public Distribution System) വലിയ സബ്‌സിഡിയുള്ള ധാന്യം ലഭിക്കാനുള്ള നിയമപരമായ അവകാശം നൽകുന്നതാണ് നാഷണൽ ഫുഡ് സെക്യൂരിറ്റി ആക്ട് (National Food Security Act). ഗ്രാമീണ ജനസംഖ്യയുടെ 75 ശതമാനം വരെയും നഗര ജനസംഖ്യയുടെ 50 ശതമാനം വരെയും ഈ നിയമം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കഴിഞ്ഞ സെൻസസിലെ ജനസംഖ്യ അനുസരിച്ച് ഇത് ഏകദേശം 81.35 കോടി ആളുകളാണ്. ആനുകൂല്യം ലഭിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾ രണ്ട് വിഭാഗമാണ്. ഏറ്റവും ദരിദ്രരായ അന്ത്യോദയ അന്ന യോജന (Antyodaya Anna Yojana) കുടുംബങ്ങൾക്ക് മാസത്തിൽ കുടുംബത്തിന് 35 കിലോ ധാന്യം നിയമപരമായ അവകാശമാണ്. പ്രയോറിറ്റി കുടുംബങ്ങൾക്ക് മാസത്തിൽ ഒരാൾക്ക് 5 കിലോ ലഭിക്കും. യോഗ്യരായ എല്ലാ ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളെയും കണ്ടെത്താൻ കേന്ദ്രം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും നിർദേശം നൽകുന്നു; വ്യാജ റേഷൻ കാർഡുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ പട്ടിക പുതുക്കുന്നു. ഉപഭോക്തൃകാര്യം, ഭക്ഷ്യം, പൊതുവിതരണം (Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution) എന്നിവയുടെ കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയമാണ് ഈ നിയമം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്; രാജ്യസഭയിൽ (Rajya Sabha) ഇതിന് രേഖാമൂലം മറുപടി നൽകിയതും ആ മന്ത്രാലയമാണ്.

പ്രയോറിറ്റി കുടുംബത്തിന്റെ അവകാശം: 5 kg per person per month അന്ത്യോദയ കുടുംബത്തിന്റെ അവകാശം: 35 kg per family per month പരിധി: Up to 75% rural and up to 50% urban
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: രണ്ട് അവകാശ അളവുകൾ, രണ്ട് കുടുംബ വിഭാഗങ്ങളുടെ പേരുകൾ, പരിധികൾ എന്നിവ ക്ഷേമ പദ്ധതി ചോദ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്നവയാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

TPDS Targeted Public Distribution System — സബ്‌സിഡി ധാന്യം അർഹരായ കുടുംബങ്ങളിൽ എത്തുന്ന റേഷൻ കട ശൃംഖല.

Antyodaya Anna Yojana AAY — ഏറ്റവും ദരിദ്രരായ കുടുംബങ്ങളുടെ വിഭാഗം; കുടുംബത്തിന് ഒരു നിശ്ചിത അളവ് ലഭിക്കും.

മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങൾ, റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിൽ പ്രഖ്യാപനം: പദ്മ അവാർഡുകൾ (Padma Awards) നൽകുന്ന രീതി

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സിവിലിയൻ പുരസ്കാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പദ്മ അവാർഡുകൾ (Padma Awards); മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി ഇവ നൽകുന്നു. മൂന്നിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്നതായ പദ്മ വിഭൂഷൻ (Padma Vibhushan) അസാധാരണവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനത്തിനാണ്. ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള വിശിഷ്ട സേവനത്തിനാണ് പദ്മ ഭൂഷൻ (Padma Bhushan). ഏത് മേഖലയിലെയും വിശിഷ്ട സേവനത്തിനാണ് പദ്മശ്രീ (Padma Shri). കല, സാമൂഹിക സേവനം, പൊതുകാര്യം, ശാസ്ത്രവും എൻജിനീയറിങ്ങും, വ്യാപാരവും വ്യവസായവും, വൈദ്യം, സാഹിത്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും, കായികം, സിവിൽ സർവീസ് തുടങ്ങി വിശാലമായ മേഖലകളിൽ ഇവ നൽകുന്നു. എല്ലാ വർഷവും റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തോട് അനുബന്ധിച്ചാണ് പട്ടിക പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. പിന്നീട് തലസ്ഥാനത്ത് നടക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ രാഷ്ട്രപതി പുരസ്കാരങ്ങൾ സമ്മാനിക്കുന്നു. മിനിസ്ട്രി ഓഫ് ഹോം അഫയേഴ്സ് (Ministry of Home Affairs) ആണ് ഇവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്; രണ്ട് പേർക്ക് ഒരുമിച്ച് ഒരു പുരസ്കാരം നൽകുമ്പോൾ അതിനെ ഒന്നായി കണക്കാക്കുന്നു, ഇതിനെ ഡുവോ കേസ് (duo case) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

വിഭാഗങ്ങൾ: Padma Vibhushan, Padma Bhushan, Padma Shri പ്രഖ്യാപന ദിനം: Republic Day കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്: Ministry of Home Affairs
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: മൂന്ന് പദ്മ വിഭാഗങ്ങളുടെ ക്രമം, അവ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രാലയം, പ്രഖ്യാപന ദിനം എന്നിവ പുരസ്കാര ചോദ്യങ്ങളിൽ സ്ഥിരമാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

Duo case A single Padma Award shared by two people — ഇത്തരം പുരസ്കാരം വാർഷിക പട്ടികയിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കുന്നു.

ചെന്നൈയിലെ രജിസ്ട്രി, അധികാരപരിധി രാജ്യം മുഴുവൻ: ജ്യോഗ്രഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ (Geographical Indication) സംരക്ഷിക്കുന്ന രീതി

ഒരു ഉൽപന്നത്തെ അത് വരുന്ന സ്ഥലവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് അതിന് പിന്നിലെ പരമ്പരാഗത അറിവ് സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ് ജ്യോഗ്രഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻ (Geographical Indication) അഥവാ ജിഐ. ബൗദ്ധിക സ്വത്ത് എന്ന നിലയിൽ പാരീസ് കൺവെൻഷനും (Paris Convention for the Protection of Industrial Property) ലോക വ്യാപാര സംഘടനയുടെ (World Trade Organization) ട്രിപ്സ് (TRIPS) കരാറും ഇതിന് അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം നൽകുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ നിയമം 1999-ലെ ജ്യോഗ്രഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻസ് ഓഫ് ഗുഡ്സ് (രജിസ്ട്രേഷൻ ആൻഡ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ) ആക്ടും അതിന് കീഴിലുള്ള ചട്ടങ്ങളുമാണ്. രജിസ്ട്രേഷനും സംരക്ഷണവും നോക്കുന്നത് ചെന്നൈയിലെ ജ്യോഗ്രഫിക്കൽ ഇൻഡിക്കേഷൻസ് രജിസ്ട്രിയാണ്; അതിന്റെ അധികാരപരിധി രാജ്യം മുഴുവനുമാണ്. അപേക്ഷ രജിസ്ട്രിയിൽ നേരിട്ടോ തപാൽ, രജിസ്റ്റേർഡ് തപാൽ, സ്പീഡ് പോസ്റ്റ്, കൊറിയർ വഴിയോ നൽകാം. രജിസ്ട്രേഷന് പത്ത് വർഷത്തെ കാലാവധിയുണ്ട്, അത് പുതുക്കാം; റദ്ദാക്കലും മാറ്റവും നിയമത്തിന്റെ 27-ാം വകുപ്പിന് കീഴിലാണ്, ബാധിക്കപ്പെട്ട ആർക്കും അതിനായി അപേക്ഷിക്കാം. ഉത്ഭവ രാജ്യത്ത് സംരക്ഷണം നഷ്ടപ്പെട്ട പൊതുനാമങ്ങൾ, വാങ്ങുന്നവരെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നവ, മതവികാരം വ്രണപ്പെടുത്തുന്നവ എന്നിവ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനാവില്ല. ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ജിഐ ലഭിച്ച ഉൽപന്നം പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ഡാർജിലിങ് ടീ ആണ്; കേരളത്തിലെ ആറന്മുള കണ്ണാടിയും തെലങ്കാനയിലെ പൊച്ചംപള്ളി ഇക്കത്തും ആദ്യകാല രജിസ്ട്രേഷനുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

രജിസ്ട്രി: Geographical Indications Registry, Chennai രജിസ്ട്രേഷൻ കാലാവധി: Ten years, renewable ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ജിഐ: Darjeeling Tea
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ജിഐ രജിസ്ട്രിയുടെ ആസ്ഥാനം, ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ജിഐ, പത്ത് വർഷ കാലാവധി, കേരളത്തിന്റെ ആദ്യകാല ജിഐ ഉൽപന്നം എന്നിവ കേരള പിഎസ്‌സി (Kerala PSC), യുപിഎസ്‌സി (UPSC) പരീക്ഷകളിൽ സ്ഥിരം ചോദ്യങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

GI Geographical Indication — ഒരു ഉൽപന്നം ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ളതാണെന്നും ഗുണം ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്നാണെന്നും കാണിക്കുന്ന അടയാളം.

TRIPS Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights — ജിഐക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം നൽകുന്ന ലോക വ്യാപാര സംഘടനാ കരാർ.

നാല് തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകളും എട്ട് വർഷത്തേക്കുള്ള വിഹിതവും: നാഷണൽ ക്വാണ്ടം മിഷന്റെ (National Quantum Mission) ഘടന

6003.65 കോടി രൂപ വിഹിതത്തോടെ എട്ട് വർഷത്തേക്കാണ് നാഷണൽ ക്വാണ്ടം മിഷൻ (National Quantum Mission) നടപ്പാക്കുന്നത്. നാല് തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകൾ (Thematic Hubs) ആണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം; ഓരോന്നും ഒരു പ്രമുഖ സ്ഥാപനത്തിലാണ്, ഓരോന്നിനും ഒരു സാങ്കേതിക മേഖലയും. ക്വാണ്ടം കംപ്യൂട്ടിങ് ഐഐഎസ്‌സി ബെംഗളൂരുവിനാണ് (IISc Bengaluru). ക്വാണ്ടം കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ഐഐടി മദ്രാസിനാണ്, സി-ഡോട്ടുമായി (C-DoT) ചേർന്ന്. ക്വാണ്ടം സെൻസിങ് ആൻഡ് മെട്രോളജി ഐഐടി ബോംബെയ്ക്കും, ക്വാണ്ടം മെറ്റീരിയൽസ് ആൻഡ് ഡിവൈസസ് ഐഐടി ഡൽഹിക്കുമാണ്. ഈ ഹബ്ബുകളിൽ ആകെ 14 ടെക്നിക്കൽ ഗ്രൂപ്പുകളും 17 പ്രോജക്ട് ടീമുകളുമുണ്ട്; 43 സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 152 ഗവേഷകർ ഇതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഐഐഎസ്‌സി ബെംഗളൂരുവിലും ഐഐടി ബോംബെയിലും രണ്ട് വലിയ ക്വാണ്ടം ഫാബ്രിക്കേഷൻ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും, ഐഐടി ഡൽഹിയിലും ഐഐടി കാൺപൂരിലും ചെറിയ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും മിഷൻ പണം നൽകുന്നു. ക്വാണ്ടം സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് പണവും ഫാബ്രിക്കേഷൻ സൗകര്യവും വഴികാട്ടലും നൽകാൻ മിഷൻ സ്വന്തമായി മാർഗരേഖ ഇറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

വിഹിതം: ₹6003.65 crore കാലാവധി: Eight years തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകൾ: Four
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഏത് സ്ഥാപനത്തിന് ഏത് ക്വാണ്ടം മേഖല, തീമാറ്റിക് ഹബ്ബുകളുടെ എണ്ണം, മിഷന്റെ കാലാവധി എന്നിവയാണ് ശാസ്ത്ര ചോദ്യങ്ങളിൽ വരുന്നത്.
Kerala PSCUPSC
2 നവംബർ 2026 ഉറവിടം: Press Information Bureau

പദങ്ങൾ

T-Hub Thematic Hub — ഒരു ക്വാണ്ടം സാങ്കേതിക മേഖലയ്ക്ക് നേതൃത്വം നൽകാൻ ഒരു സ്ഥാപനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച കേന്ദ്രം.

C-DoT Centre for Development of Telematics — ക്വാണ്ടം കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ഹബ്ബിന്റെ പങ്കാളിയായ സർക്കാർ ടെലികോം ഗവേഷണ കേന്ദ്രം.

ആർക്കൈവ് · 2 നവംബർ 2026 ടെസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കുക