8 സെപ്റ്റംബർ 2026
ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയണൽ കമ്മിറ്റിയുടെ (WHO Regional Committee for South-East Asia) എഴുപത്തൊൻപതാം സമ്മേളനത്തിൽ പൊതുജനാരോഗ്യ നേട്ടങ്ങൾക്ക് ആദരിക്കപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങളിൽ ഭൂട്ടാനും (Bhutan) ഉണ്ടായിരുന്നു. ടിമോർ-ലെസ്റ്റെയുടെ തലസ്ഥാനമായ ദിലിയിൽ നടന്ന സമ്മേളനത്തിൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ടെഡ്രോസ് അഥനോം ഗെബ്രിയേസസാണ് പുരസ്കാരങ്ങൾ കൈമാറിയത്. പട്ടി പകർത്തുന്ന പേവിഷബാധ ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രശ്നമല്ലാതാക്കിയതിനാണ് ഭൂട്ടാന് ഒരു ആദരം ലഭിച്ചത്; ഈ മേഖലയിൽ ആദ്യമായും മെക്സിക്കോയ്ക്ക് ശേഷം ലോകത്ത് രണ്ടാമതായും. നവജാത ശിശു മരണനിരക്കിലും അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികളുടെ മരണനിരക്കിലും സസ്റ്റൈനബിൾ ഡെവലപ്മെന്റ് ഗോൾസ് (Sustainable Development Goals) ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടിയ ശേഷവും ആ പ്രവർത്തനം തുടരുന്നതിനും ആദരം കിട്ടി. 70,700-ത്തിലധികം പേരെ രക്തസമ്മർദ്ദത്തിനും പ്രമേഹത്തിനും ചിട്ടയായ ചികിത്സയിൽ കൊണ്ടുവന്ന് 2025-ലെ ദേശീയ ലക്ഷ്യം മറികടന്നതാണ് മൂന്നാമത്തെ നേട്ടം. അതേ സമ്മേളനത്തിൽ ട്രക്കോമ ഒഴിവാക്കിയതിന് ടിമോർ-ലെസ്റ്റെയും റുബെല്ല ഒഴിവാക്കിയതിന് തായ്‌ലൻഡും ആദരിക്കപ്പെട്ടു. ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒയുടെ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ മേഖലയുടെ ഭരണസമിതിയാണ് റീജിയണൽ കമ്മിറ്റി; ഇത് വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ ചേരുന്നു.
സമ്മേളനം:
Seventy-ninth Session of the WHO Regional Committee for South-East Asia
വേദി:
Dili, Timor-Leste
പുരസ്കാരം നൽകിയത്:
WHO Director-General Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus
ചിട്ടയായ ചികിത്സയിലുള്ളവർ:
More than 70,700 people
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ദിലിയിൽ നടന്ന ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയണൽ കമ്മിറ്റിയുടെ എഴുപത്തൊൻപതാം സമ്മേളനത്തിൽ പേവിഷബാധ നിർമാർജനം, ശിശു ആരോഗ്യം, 70,700-ത്തിലധികം പേർക്ക് ചിട്ടയായ ചികിത്സ എന്നിവയ്ക്ക് ഭൂട്ടാൻ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Regional Committee WHO Regional Committee for South-East Asia — ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒയുടെ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ മേഖലയിലെ അംഗരാജ്യങ്ങൾ ആരോഗ്യനയം തീരുമാനിക്കുന്ന വാർഷിക ഭരണസമിതി യോഗമാണ് ഇത്.
13 ഒക്ടോബർ 2026
ഭൂട്ടാന്റെ (Bhutan) പതിമൂന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയിലെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് 2.90 ബില്യൺ ഗുൾട്രം, അതായത് ഏകദേശം 290 കോടി രൂപയുടെ ചെക്കുകൾ, ഇന്ത്യ ഭൂട്ടാന്റെ ധനമന്ത്രാലയത്തിന് കൈമാറി. പദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യാ സർക്കാർ നൽകുന്ന സഹായം സംബന്ധിച്ച പത്തൊൻപതാം പ്രതിമാസ സമന്വയ യോഗത്തിൽ, തിംഫുവിലാണ് ഇത് നൽകിയത്. റോയൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഭൂട്ടാന്റെ (Royal University of Bhutan) കോളേജുകളുടെ സൗകര്യങ്ങൾ, നൈപുണ്യ പരിശീലനം, അധ്യാപക-വിദ്യാർഥി കൈമാറ്റ പരിപാടികൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് ഒരു ഭാഗം. വിളകൾ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ചെയിൻ-ലിങ്ക് വേലിയുടെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിനും ഫുൻഷോളിങ് സ്പോർട്സ് അസോസിയേഷൻ ഗ്രൗണ്ടിന്റെ നവീകരണത്തിനും പണം ലഭിച്ചു. തിംഫുവിലെ നാഷണൽ വെതർ ആൻഡ് ഫ്ലഡ് വാണിങ് സെന്റർ (National Weather and Flood Warning Centre), എട്ട് കോളേജുകളിലെ പഠന സാങ്കേതികവിദ്യ, ഡിജിറ്റൽ ഡ്രുക്യുൽ (Digital Drukyul) പരിപാടിക്ക് കീഴിലുള്ള 8.83 കോടി രൂപയുടെ ഡിജിറ്റൽ നൈപുണ്യ പരിപാടി എന്നിവയ്ക്കാണ് ബാക്കി. റോയൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റിന്റെ സൗകര്യങ്ങൾ, തിംഫുവിലെ ജില്ലാ കോടതി, ഗെലെഫു ജനറൽ ആശുപത്രിയുടെ നവീകരണം എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാന്റെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിദേശ പങ്കാളി ഇന്ത്യയാണ്; രാജ്യത്തിന്റെ നിലവിലെ പദ്ധതിക്കാലം പതിമൂന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയാണ്. ഉൽപ്പാദനം മാത്രം കണക്കാക്കുന്നതിന് പകരം ഗ്രോസ് നാഷണൽ ഹാപ്പിനസ് (Gross National Happiness) എന്ന അളവാണ് ഭൂട്ടാൻ പദ്ധതി ആസൂത്രണത്തിന് അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നത്.
യോഗം:
Nineteenth Monthly Coordination Meeting, Thimphu
കൈമാറിയ തുക:
Nu 2.90 billion (about Rs 290 crore)
പദ്ധതി:
Bhutan's Thirteenth Five Year Plan
പങ്കാളി:
Government of India
ഡിജിറ്റൽ പരിപാടി:
Digital Skilling Programme under Digital Drukyul (Rs 8.83 crore)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: തിംഫുവിൽ നടന്ന പത്തൊൻപതാം പ്രതിമാസ സമന്വയ യോഗത്തിൽ ഭൂട്ടാന്റെ പതിമൂന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യ 2.90 ബില്യൺ ഗുൾട്രം കൈമാറി; ഭൂട്ടാന്റെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിദേശ പങ്കാളി ഇന്ത്യയാണ്, ഗ്രോസ് നാഷണൽ ഹാപ്പിനസ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ആസൂത്രണം.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
Gross National Happiness Bhutan's measure of national progress — ആർഥിക ഉൽപ്പാദനം മാത്രം നോക്കാതെ ഗ്രോസ് നാഷണൽ ഹാപ്പിനസ് എന്ന അളവിലാണ് ഭൂട്ടാൻ വികസനം വിലയിരുത്തുന്നത്.
4 സെപ്റ്റംബർ 2026
പട്ടി പകർത്തുന്ന പേവിഷബാധ (rabies) ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രശ്നമല്ലാതായി എന്ന് ഭൂട്ടാന് (Bhutan) ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization) സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയനിൽ (WHO South-East Asia Region) ഈ അംഗീകാരം നേടുന്ന ആദ്യ രാജ്യമാണ് ഭൂട്ടാൻ. മെക്സിക്കോയ്ക്ക് ശേഷം ലോകത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ രാജ്യവും. 2023 ജൂൺ മുതൽ പട്ടി പകർത്തിയ പേവിഷബാധ മൂലം ഒരു മരണവും ഭൂട്ടാനിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അംഗീകാരം നൽകുന്നതിന് മുൻപ് 2026 ഓഗസ്റ്റ് 17 മുതൽ 22 വരെ ഒരു സംഘം ഭൂട്ടാനിൽ നേരിട്ട് പരിശോധന നടത്തി. രാജ്യത്തെ 20 ജില്ലകളിലും (ഡ്സോങ്ഖാഗ്) കടിയേറ്റ ശേഷമുള്ള ചികിത്സ, അതായത് പിഇപി (PEP), സൗജന്യമായി ലഭ്യമാണ്. ഡയറക്ടർ ജനറൽ ടെഡ്രോസ് അഥനോം ഗെബ്രിയേസസും ഭൂട്ടാനിലെ പ്രതിനിധി ഭൂപിന്ദർ കൗർ ഔലഖും ഈ നേട്ടത്തെ അഭിനന്ദിച്ചു. ലക്ഷണങ്ങൾ തുടങ്ങിയാൽ ഈ രോഗം മിക്കവാറും മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കും, അതിനാൽ പട്ടികൾക്ക് കുത്തിവയ്പ്പും വേഗത്തിലുള്ള ചികിത്സയുമാണ് ഒരേയൊരു വഴി.
അംഗീകാരം നൽകിയത്:
World Health Organization
ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയനിലെ സ്ഥാനം:
First
ലോകത്തിലെ സ്ഥാനം:
Second, after Mexico
മരണങ്ങളില്ലാത്തത് മുതൽ:
June 2023
നേരിട്ടുള്ള പരിശോധന:
17 to 22 August 2026
സൗജന്യ പിഇപി ഉള്ള ജില്ലകൾ:
All 20 Dzongkhags
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: പട്ടി പകർത്തുന്ന പേവിഷബാധ ഒഴിവാക്കിയതിന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ അംഗീകാരം നേടുന്ന ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയനിലെ ആദ്യ രാജ്യവും, മെക്സിക്കോയ്ക്ക് ശേഷം ലോകത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ രാജ്യവുമാണ് ഇപ്പോൾ ഭൂട്ടാൻ.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
PEP Post-exposure prophylaxis — പേവിഷബാധ സംശയിക്കുന്ന കടി ഏറ്റ ശേഷം നൽകുന്ന മുറിവ് കഴുകലും കുത്തിവയ്പ്പും അടങ്ങിയ ചികിത്സയാണ് ഇത്.
Dzongkhag District of Bhutan — ഭൂട്ടാനെ 20 ഡ്സോങ്ഖാഗുകളായി, അതായത് ഭരണ ജില്ലകളായി, വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്.
24 ഒക്ടോബർ 2026
അസമിലെ ഹാതിസാറിലുള്ള (Hatisar) ദദ്ഗാരിയിൽ (Dadgari) ഒരു താൽക്കാലിക ഇമിഗ്രേഷൻ പോസ്റ്റ് (immigration post) ഒക്ടോബർ 24-ന് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. ഇതോടെ വിദേശ സന്ദർശകർക്ക് ഭൂട്ടാനിലെ ഗെലെഫുവിലേക്ക് (Gelephu) നേരിട്ട് കടക്കാം. ഗെലെഫു മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് സിറ്റിയിലെ (Gelephu Mindfulness City - GMC) പ്രോജക്ട് 108-ൽ (Project 108) പങ്കെടുക്കാൻ എത്തുന്ന, സാധുവായ യാത്രാരേഖകളുള്ള ഭൂട്ടാൻ പൗരന്മാർക്കും മറ്റ് രാജ്യക്കാർക്കും വേണ്ടിയാണ് കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം (Ministry of Home Affairs - MHA) ഈ പോസ്റ്റ് അനുവദിച്ചത്. ഇവിടെ ഇ-വിസയും (e-visa) സ്വീകരിക്കും; നവംബർ 7 വരെയാണ് പോസ്റ്റ് പ്രവർത്തിക്കുക. മൗ ചു (Mau Chhu) നദിക്കരയിൽ 12 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ, 15 മീറ്റർ വീതം ഉയരമുള്ള 108 ജാങ്ചുബ് ചോർട്ടനുകൾ (Jangchub Chortens - ബുദ്ധ സ്തൂപങ്ങൾ) നവംബർ 1-ന് ഒന്നിച്ച് ഉയർത്തുന്നതാണ് പ്രോജക്ട് 108. അസമുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഭൂട്ടാനിലെ സർപാങ് (Sarpang) ജില്ലയിലാണ് ജിഎംസി. ഇതുവരെ വിദേശ സന്ദർശകർ സംദ്രുപ് ജോങ്ഖാർ (Samdrup Jongkhar) അല്ലെങ്കിൽ ഫുൺഷോലിങ് (Phuentsholing) വഴി ഭൂട്ടാനിൽ കടന്ന ശേഷമാണ് ഗെലെഫുവിലെത്തിയിരുന്നത്. 2025 നവംബറിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഭൂട്ടാൻ സന്ദർശനത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച ഇമിഗ്രേഷൻ ചെക്ക് പോസ്റ്റ് (Immigration Check Post) ഹാതിസാറിൽ സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് ഇന്ത്യ വീണ്ടും ഉറപ്പുനൽകിയിട്ടുമുണ്ട്.
പോസ്റ്റ് തുറന്നത്:
24 October 2026
സ്ഥലം:
Dadgari, Hatisar (Assam)
പ്രവർത്തിക്കുന്നത്:
7 November 2026
അനുവദിച്ചത്:
Ministry of Home Affairs
പ്രോജക്ട് 108:
108 Jangchub Chortens, 15 metres each, 12-kilometre stretch
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സർപാങ് ജില്ലയിലെ ഗെലെഫു മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് സിറ്റി, അസമിലെ ഹാതിസാർ അതിർത്തി, ഇമിഗ്രേഷൻ പോസ്റ്റുകൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം എന്നിവ ഭൂമിശാസ്ത്രം, ഇന്ത്യ-ഭൂട്ടാൻ ബന്ധം എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലെ സ്ഥിരം വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
GMC Gelephu Mindfulness City — അസം അതിർത്തിയിൽ ഭൂട്ടാനിലെ സർപാങ് ജില്ലയിൽ ഒരുങ്ങുന്ന പ്രത്യേക ഭരണ മേഖല.
MHA Ministry of Home Affairs — കുടിയേറ്റവും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയം.
Jangchub Chorten Stupa of Enlightenment — ബുദ്ധന്റെ ജ്ഞാനോദയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ബുദ്ധ സ്തൂപം.
Immigration Check Post — ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും പുറത്തുപോക്കും പരിശോധിച്ച് അനുവദിക്കുന്ന അംഗീകൃത കേന്ദ്രം.
23 ഒക്ടോബർ 2026
മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് സംഘർഷം കാരണം ഭക്ഷണത്തിനും ഇന്ധനത്തിനും വില കൂടിയതിന്റെ ഭാരം പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങൾക്ക് കുറയ്ക്കാൻ ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്മെന്റ് ബാങ്ക് (Asian Development Bank - ADB) ഭൂട്ടാന് 17.42 മില്യൺ ഡോളർ അനുവദിച്ചു. സർക്കാരിന്റെ 267.88 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ ആന്റി-ക്രൈസിസ് ആക്ഷൻ പ്ലാനിനാണ് (Anti-Crisis Action Plan) ഈ പിന്തുണ; എൻഹാൻസിങ് റെസിലിയൻസ് വിത്ത് കൗണ്ടർസൈക്ലിക്കൽ എക്സ്പെൻഡിച്ചേഴ്സ് പ്രോഗ്രാം (Enhancing Resilience with Countercyclical Expenditures Program) വഴിയാണ് തുക നൽകുന്നത്. ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്മെന്റ് ഫണ്ടിൽ (Asian Development Fund) നിന്നുള്ള 13.45 മില്യൺ ഡോളർ ഗ്രാന്റും എഡിബിയുടെ ഓർഡിനറി ക്യാപിറ്റൽ റിസോഴ്സസിൽ (ordinary capital resources) നിന്നുള്ള 3.97 മില്യൺ ഡോളർ വായ്പയും ചേർന്നതാണ് സഹായം. അർഹരായ വലിയ കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് മാസം 10,000 ഗുൾട്രം (ngultrum) വരെ സഹായം ലഭിക്കും; ഗ്രാമങ്ങളിലെ വീടുകളുടെ ഊർജ ബില്ലുകൾക്ക് സബ്സിഡിയുമുണ്ട്. സ്കൂൾ ഭക്ഷണ പദ്ധതി വിപുലമാക്കും, അരി, വെണ്ണ, ഉപ്പ്, ശുദ്ധീകരിച്ച എണ്ണ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ നികുതിയിളവ് വിപുലമാക്കും, 45 ഇലക്ട്രിക് ബസുകളും വാങ്ങും. ഇന്ധനവില കൂടുമ്പോൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നത് പാവപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളാണെന്ന് എഡിബി പ്രസിഡന്റ് മസാറ്റോ കാണ്ട (Masato Kanda) പറഞ്ഞു. ഭക്ഷണവും ഇന്ധനവും വലിയ തോതിൽ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതും ആഭ്യന്തര വരുമാന മാർഗങ്ങൾ കുറവായതുമാണ് ഭൂട്ടാനെ എളുപ്പം ബാധിക്കുന്നത്.
എഡിബി അനുവദിച്ചത്:
$17.42 million
ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്മെന്റ് ഫണ്ട് ഗ്രാന്റ്:
$13.45 million
ഓർഡിനറി ക്യാപിറ്റൽ റിസോഴ്സസ് വായ്പ:
$3.97 million
ആന്റി-ക്രൈസിസ് ആക്ഷൻ പ്ലാൻ:
$267.88 million
പ്രതിമാസ സഹായ പരിധി:
10,000 ngultrum
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: എഡിബിയുടെ ആസ്ഥാനം (മനില), സ്ഥാപിത വർഷം (1966), പ്രസിഡന്റ്, ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്മെന്റ് ഫണ്ട്, ഭൂട്ടാന്റെ കറൻസിയായ ഗുൾട്രം എന്നിവ സാമ്പത്തിക-അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനാ ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
ADB Asian Development Bank — 1966-ൽ സ്ഥാപിതമായ, മനില ആസ്ഥാനമായ പ്രാദേശിക വികസന ബാങ്ക്.
Asian Development Fund — ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള അംഗരാജ്യങ്ങളെ, പ്രധാനമായും ഗ്രാന്റുകളിലൂടെ, സഹായിക്കുന്ന എഡിബിയുടെ ബഹുദാതൃ ഫണ്ട്.
Countercyclical expenditure — സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യകാലത്ത് ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ സർക്കാർ ചെലവ് കൂട്ടുന്ന രീതി.
Ngultrum — ഇന്ത്യൻ രൂപയ്ക്ക് തുല്യ മൂല്യത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഭൂട്ടാന്റെ കറൻസി.
5 ഒക്ടോബർ 2026
ഭൂട്ടാന്റെ പൊതുമേഖലാ വൈദ്യുതി ഉൽപാദന സ്ഥാപനമായ ഡ്രൂക്ക് ഗ്രീൻ പവർ കോർപ്പറേഷനും (Druk Green Power Corporation - DGPC) ഇന്ത്യയിലെ അദാനി പവറും (Adani Power) 770 മെഗാവാട്ട് (MW) ചാംഖർച്ചു-I ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിക്കായി (Chamkharchhu-I Hydroelectric Project) ഓഹരിയുടമ കരാർ (shareholders' agreement) ഒപ്പുവച്ചു. മധ്യ ഭൂട്ടാനിലെ ഷെംഗാങ് (Zhemgang) ജില്ലയിൽ ചാംഖർച്ചു നദിയിലാണ് ഈ പീക്കിങ് റൺ-ഓഫ്-റിവർ (peaking run-of-river) നിലയം വരുന്നത്. ബിൽഡ്, ഓൺ, ഓപ്പറേറ്റ് ആൻഡ് ട്രാൻസ്ഫർ (Build, Own, Operate and Transfer - BOOT) മാതൃകയിലാണ് പദ്ധതി; ഡിജിപിസിക്ക് 51 ശതമാനവും അദാനി പവറിന് 49 ശതമാനവുമാണ് ഓഹരി. വാണിജ്യ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങുന്ന തീയതി (commercial operation date - COD) മുതൽ 30 വർഷമാണ് കൺസഷൻ (concession) കാലാവധി. 2027-ന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ നിർമാണം തുടങ്ങി, തുടക്കം കുറിച്ച് ആറ് വർഷത്തിനകം കമ്മീഷൻ ചെയ്യാനാണ് ലക്ഷ്യം. 2025 സെപ്റ്റംബറിലെ 570 മെഗാവാട്ട് വാങ്ചു (Wangchhu) കരാറിനുശേഷം ഇരുകൂട്ടരുടെയും രണ്ടാമത്തെ പദ്ധതിയാണിത്; 2025 മേയിൽ ഒപ്പുവച്ച 5,000 മെഗാവാട്ട് ധാരണാപത്രത്തിന്റെ (Memorandum of Understanding - MoU) ഭാഗവുമാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി ഷെറിങ് തോബ്ഗേ (Tshering Tobgay) ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. ശൈത്യകാലത്ത് ഭൂട്ടാനിലെ ഉയർന്ന വൈദ്യുതി ആവശ്യം നിറവേറ്റാനും വേനലിലെ അധിക വൈദ്യുതി ഇന്ത്യയിലേക്ക് അയയ്ക്കാനുമാണ് പദ്ധതി.
ശേഷി:
770 MW
ജില്ല:
Zhemgang
ഓഹരി (ഡിജിപിസി : അദാനി പവർ):
51:49
കൺസഷൻ:
30 years from COD
മുൻ സംയുക്ത പദ്ധതി:
570 MW Wangchhu
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഇന്ത്യ-ഭൂട്ടാൻ ജലവൈദ്യുത സഹകരണം പതിവ് വിഷയമാണ്: ഡിജിപിസി, ബൂട്ട് (BOOT) മാതൃക, ഷെംഗാങ്ങിലെ 770 മെഗാവാട്ട് ചാംഖർച്ചു-I പോലുള്ള പദ്ധതികളുടെ ശേഷിയും സ്ഥാനവും ചോദിക്കാറുണ്ട്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
DGPC Druk Green Power Corporation — ഭൂട്ടാന്റെ പൊതുമേഖലാ ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദന കമ്പനി.
BOOT Build, Own, Operate and Transfer — നിശ്ചിത കാലം നിർമിച്ച് നടത്തിയ ശേഷം പദ്ധതി കൈമാറുന്ന മാതൃക.
Run-of-river — വലിയ ജലസംഭരണിയില്ലാതെ നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന ജലവൈദ്യുത നിലയം.
COD Commercial operation date — വൈദ്യുതി നിലയം വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ വൈദ്യുതി വിൽക്കാൻ തുടങ്ങുന്ന തീയതി.
29 സെപ്റ്റംബർ 2026
വേൾഡ് ഇന്റലക്ച്വൽ പ്രോപ്പർട്ടി ഓർഗനൈസേഷൻ (WIPO) സെപ്റ്റംബർ 29-ന് ഗ്ലോബൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഇൻഡക്സ് (GII) 2026 പുറത്തിറക്കി. 139 സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളെയാണ് ഇതിൽ റാങ്ക് ചെയ്തത്.
ഭൂട്ടാന് 74-ാം സ്ഥാനമാണ്.
വികസന നിലവാരം വച്ച് പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും മികച്ച പ്രകടനം നടത്തിയ 21 സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഡബ്ല്യുഐപിഒ ഭൂട്ടാനെയും ഉൾപ്പെടുത്തി.
താരതമ്യേന ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളാണ് (36-ാം റാങ്ക്) ഭൂട്ടാന്റെ കരുത്ത്. ഡിജിറ്റൽ മുന്നേറ്റവും സുസ്ഥിരതയും ഒപ്പമുണ്ട്.
മധ്യ-ദക്ഷിണേഷ്യൻ മേഖലയിൽ 38-ാം സ്ഥാനത്തുള്ള ഇന്ത്യയാണ് മുന്നിൽ. ഇന്ത്യയ്ക്കും കസാഖ്സ്ഥാനും പിന്നിലാണ് ഭൂട്ടാൻ.
തുടർച്ചയായ 16-ാം വർഷവും സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് ഒന്നാമതെത്തി. സ്വീഡനും അമേരിക്കയുമാണ് തൊട്ടുപിന്നിൽ.
ഭൂട്ടാന്റെ റാങ്ക്:
74th of 139
പ്രസാധകർ:
WIPO
പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്:
29 September 2026
ആദ്യ മൂന്ന്:
Switzerland, Sweden, United States
ഇന്ത്യയുടെ റാങ്ക്:
38th
ഭൂട്ടാൻ - സ്ഥാപനങ്ങൾ:
36th
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഗ്ലോബൽ ഇന്നൊവേഷൻ ഇൻഡക്സ് (GII) പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഡബ്ല്യുഐപിഒ (WIPO) ആണ്. പ്രസാധകർ, ഒന്നാം സ്ഥാനം (സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്), ഇന്ത്യയുടെ (38) അയൽരാജ്യങ്ങളായ ഭൂട്ടാന്റെയും (139-ൽ 74) റാങ്ക് എന്നിവ ചോദിക്കാറുണ്ട്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
GII Global Innovation Index — നവീകരണ മികവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രാജ്യങ്ങളെ റാങ്ക് ചെയ്യുന്ന വാർഷിക സൂചിക. ഡബ്ല്യുഐപിഒ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. 2026 പതിപ്പിൽ 139 സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകൾ.
WIPO World Intellectual Property Organization — ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിനായുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഏജൻസി. ആസ്ഥാനം ജനീവ.
23 ഒക്ടോബർ 2026
ഗാസ ജില്ലയിലെ ലായയിൽ നടന്ന ഒമ്പതാമത് റോയൽ ഹൈലാൻഡ് ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഒക്ടോബർ 23-ന് ഭൂട്ടാൻ രാജാവ് ഹിമാലയൻ യാക് ഹെർഡേഴ്സ് നെറ്റ്‌വർക്കിന് (Himalayan Yak Herders' Network) തുടക്കമിട്ടു. ഭൂട്ടാൻ, ഇന്ത്യ, നേപ്പാൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ യാക് ഇടയന്മാരുടെ ആദ്യ പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മയാണിത്. ഭൂട്ടാൻ യാക് ഫെഡറേഷൻ, യാക് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ, യാക് ആൻഡ് ചൗരി ഫാർമേഴ്സ് ഫെഡറേഷൻ നേപ്പാൾ എന്നിവയാണ് അംഗങ്ങൾ. ഇടയന്മാർ തന്നെ നടത്തുന്ന ഈ കൂട്ടായ്മയുടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ഭൂട്ടാനിലാണ്. ഐസിമോഡിന്റെ (ICIMOD) സഹകരണത്തോടെയാണ് രൂപീകരണം; 2016-ലെ കാഞ്ചൻജംഗ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് കൺസർവേഷൻ ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിലാണ് ആശയം പിറന്നത്. "റേഞ്ച്‌ലാൻഡ്സ് ഫോർ ലൈഫ്: എംപവറിംഗ് ഹെർഡേഴ്സ്" എന്നതായിരുന്നു പ്രമേയം; യുഎന്നിന്റെ ഇന്റർനാഷണൽ ഇയർ ഓഫ് റേഞ്ച്‌ലാൻഡ്സ് ആൻഡ് പാസ്റ്ററലിസ്റ്റ്സ് 2026 അടയാളപ്പെടുത്തിയായിരുന്നു ഫെസ്റ്റിവൽ. ഒക്ടോബർ 23 ദേശീയ യാക് ദിനമായി രാജാവ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഭൂട്ടാനിൽ 746 കുടുംബങ്ങൾ 29,432 യാക്കുകളെ വളർത്തുന്നു.
തുടക്കം:
23 October 2026
വേദി:
9th Royal Highland Festival, Laya, Gasa
അംഗ രാജ്യങ്ങൾ:
Bhutan, India, Nepal
സെക്രട്ടേറിയറ്റ്:
Bhutan
പങ്കാളി:
ICIMOD
ഭൂട്ടാനിലെ യാക്കുകൾ:
29,432 (746 households)
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭൂട്ടാനിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റുള്ള ആദ്യ പ്രാദേശിക ഇടയ കൂട്ടായ്മ, പങ്കാളിയായ ഐസിമോഡ് (ICIMOD), ഒക്ടോബർ 23-ലെ ദേശീയ യാക് ദിനം, യുഎന്നിന്റെ ഇന്റർനാഷണൽ ഇയർ ഓഫ് റേഞ്ച്‌ലാൻഡ്സ് ആൻഡ് പാസ്റ്ററലിസ്റ്റ്സ് 2026 — ഇവയെല്ലാം പരീക്ഷയിൽ ചോദിക്കാവുന്ന പരിസ്ഥിതി വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
ICIMOD International Centre for Integrated Mountain Development — ഹിന്ദുകുഷ് ഹിമാലയ മേഖലയ്ക്കായുള്ള അന്തർസർക്കാർ വിജ്ഞാന കേന്ദ്രം. ആസ്ഥാനം കാഠ്മണ്ഡു. പുതിയ കൂട്ടായ്മയുടെ പങ്കാളി.
Royal Highland Festival Highland festival at Laya, Gasa district — ഭൂട്ടാനിലെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളുടെ സംസ്കാരവും യാക് പരിപാലന ഉപജീവനവും ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവം. 2026-ലേത് ഒമ്പതാം പതിപ്പ്.
National Yak Day 23 October, Bhutan — യാക്കുകളെയും ഇടയന്മാരെയും ആദരിക്കാൻ 2026-ലെ ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഭൂട്ടാൻ രാജാവ് പ്രഖ്യാപിച്ച ദിനം.
19 ഒക്ടോബർ 2026
ഫിഫ (FIFA) പ്രസിഡന്റ് ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ ഒക്ടോബർ 19-ന് രണ്ടു ദിവസത്തെ ഭൂട്ടാൻ സന്ദർശനം തുടങ്ങി; രാജാവ് ജിഗ്മെ ഖേസർ നാംഗ്യേൽ വാങ്ചുക്കിനെയും പ്രധാനമന്ത്രി ഷെറിങ് ടോബ്ഗേയെയും കണ്ടു. അടുത്ത നാലു വർഷത്തിൽ ഭൂട്ടാൻ ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷന് (BFF) ഫിഫ 25 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നൽകും; അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, യുവ ഫുട്ബോൾ, വനിതാ ഫുട്ബോൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് ഊന്നൽ. ചാങ്‌ലിമിതാങ് സ്റ്റേഡിയവും "ഹോം ഓഫ് ഹാപ്പിനസ്" എന്ന ബിഎഫ്എഫ് ആസ്ഥാനവും അദ്ദേഹം സന്ദർശിച്ചു. ഭൂട്ടാൻ ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റ് രാജകുമാരൻ ജിഗ്യേൽ ഉഗ്യേൻ വാങ്ചുക്ക്, ബിഎഫ്എഫ് പ്രസിഡന്റ് ദാഷോ ഉഗേൻ ഷെചുപ് എന്നിവരെയും കണ്ടു. ബിഎഫ്എഫ് ആസ്ഥാനം, പരിശീലന കേന്ദ്രം, കൃത്രിമ മൈതാനങ്ങൾ, ഫ്ലഡ്‌ലൈറ്റുകൾ, നാഷണൽ വിമൻസ് ലീഗ് എന്നിവയ്ക്ക് ഫിഫ ഫോർവേഡ് (FIFA Forward) ഫണ്ട് ഇതിനകം ലഭിച്ചു. രണ്ടു സ്കൂളുകളിൽ ഫിഫ അരീന മിനി മൈതാനങ്ങൾ തുറന്നു; രാജ്യത്താകെ 100 എണ്ണം എന്നതാണ് ബിഎഫ്എഫ് പ്രസിഡന്റിന്റെ ലക്ഷ്യം. അസർബൈജാനിലെ ആദ്യ ഫിഫ അണ്ടർ-15 ലോകകപ്പ് ആൻഡ് ഫെസ്റ്റിവലിൽ ഭൂട്ടാന്റെ അണ്ടർ-15 ആൺകുട്ടികൾ ഗ്രൂപ്പ് ക്യൂവിൽ കളിക്കും.
ഫിഫയുടെ സഹായം:
USD 25 million over four years
സന്ദർശനം തുടങ്ങിയത്:
19 October 2026
ഫിഫ പ്രസിഡന്റ്:
Gianni Infantino
ബിഎഫ്എഫ് പ്രസിഡന്റ്:
Dasho Ugen Tsechup
മിനി മൈതാന ലക്ഷ്യം:
100
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഫിഫയുടെ തലവൻ (ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ), ഫിഫ ആസ്ഥാനം, ഭൂട്ടാന്റെ ദേശീയ സ്റ്റേഡിയം (ചാങ്‌ലിമിതാങ്), ഫിഫ ഫോർവേഡ് (FIFA Forward) പദ്ധതി, ഭൂട്ടാൻ ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റിയുടെ തലവൻ എന്നിവ കായിക ചോദ്യങ്ങളിൽ പതിവാണ്. പുതിയ അണ്ടർ-15 ലോകകപ്പും ആതിഥേയരായ അസർബൈജാനും പുതിയ വസ്തുതകളാണ്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
FIFA Fédération Internationale de Football Association — ലോക ഫുട്ബോളിന്റെ ഭരണസമിതി. ആസ്ഥാനം സൂറിച്ച്. പ്രസിഡന്റ് ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ.
BFF Bhutan Football Federation — ഭൂട്ടാനിലെ ഫുട്ബോൾ ഭരണസമിതി. പ്രസിഡന്റ് ദാഷോ ഉഗേൻ ഷെചുപ്.
FIFA Forward FIFA's development funding programme — അംഗ അസോസിയേഷനുകളിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്കും മത്സരങ്ങൾക്കുമുള്ള ഫിഫയുടെ വികസന ഫണ്ട്. ബിഎഫ്എഫ് ആസ്ഥാനവും പരിശീലന കേന്ദ്രവും ഇതിലൂടെയാണ് നിർമ്മിച്ചത്.
15 ഒക്ടോബർ 2026
ഭൂട്ടാൻ-ചൈന അതിർത്തി വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള 16-ാമത് എക്സ്പെർട്ട് ഗ്രൂപ്പ് മീറ്റിംഗ് (Expert Group Meeting - EGM) ഒക്ടോബർ 13 മുതൽ 15 വരെ തിംഫുവിൽ നടന്നു.
സെക്രട്ടറി ഓഫ് ദി ഇന്റർനാഷണൽ ബൗണ്ടറീസ് ഓഫ് ഭൂട്ടാൻ (Secretary of the International Boundaries of Bhutan) ലെതോ ടി. ടാങ്ബിയാണ് ഭൂട്ടാൻ സംഘത്തെ നയിച്ചത്.
ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിലെ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ബൗണ്ടറി ആൻഡ് ഓഷ്യൻ അഫയേഴ്സ് (Department of Boundary and Ocean Affairs) ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഹൗ യാൻചിയാണ് ചൈനീസ് സംഘത്തെ നയിച്ചത്.
ഇതുവരെയുള്ള പുരോഗതി ഇരുപക്ഷവും വിലയിരുത്തി. അതിർത്തി ചർച്ചകൾ വേഗത്തിലാക്കാനുള്ള ത്രീ-സ്റ്റെപ്പ് റോഡ്മാപ്പ് (Three-Step Roadmap) ധാരണാപത്രം (MoU) നടപ്പാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്തു.
ഇപ്പോഴത്തെ അനുകൂല സാഹചര്യം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകാനും ഇരുകൂട്ടർക്കും സൗകര്യപ്രദമായ ദിവസം വീണ്ടും കൂടാനും തീരുമാനിച്ചു.
ഇതോടൊപ്പം ജോയിന്റ് ടെക്നിക്കൽ ടീം ഓൺ ഡീലിമിറ്റേഷൻ ആൻഡ് ഡീമാർക്കേഷന്റെ (Joint Technical Team on Delimitation and Demarcation) നാലാം യോഗവും നടന്നു. അടുത്ത ഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് അവിടെ അനുകൂല ധാരണയിലെത്തി.
ഭൂട്ടാന്റെ മിനിസ്ട്രി ഓഫ് ഫോറിൻ അഫയേഴ്സ് ആൻഡ് എക്സ്റ്റേണൽ ട്രേഡും (Ministry of Foreign Affairs and External Trade) ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയവും സംയുക്ത പത്രക്കുറിപ്പ് ഇറക്കി.
ഘട്ടം:
16th Expert Group Meeting
തീയതി:
13 to 15 October 2026
വേദി:
Thimphu
ഭൂട്ടാൻ സംഘത്തലവൻ:
Letho T. Tangbi
ചൈനീസ് സംഘത്തലവൻ:
Hou Yanqi
സാങ്കേതിക സംഘം:
4th meeting of the Joint Technical Team
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഭൂട്ടാൻ-ചൈന അതിർത്തി ചർച്ചകൾ യുപിഎസ്‌സി (UPSC) അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധ ചോദ്യങ്ങളിലെ സ്ഥിരം വിഷയമാണ്. എക്സ്പെർട്ട് ഗ്രൂപ്പ് മീറ്റിംഗ്, ത്രീ-സ്റ്റെപ്പ് റോഡ്മാപ്പ് ധാരണാപത്രം, ജോയിന്റ് ടെക്നിക്കൽ ടീം ഓൺ ഡീലിമിറ്റേഷൻ ആൻഡ് ഡീമാർക്കേഷൻ എന്നിവയാണ് അറിയേണ്ട സംവിധാനങ്ങൾ.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
EGM Expert Group Meeting — ഭൂട്ടാൻ-ചൈന അതിർത്തി ചർച്ചകളിലെ വിദഗ്ധതല സംവിധാനം. 16-ാം യോഗം തിംഫുവിൽ നടന്നു.
Three-Step Roadmap MoU on the Three-Step Roadmap for Expediting the Bhutan-China Boundary Negotiations — ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും അതിർത്തി ചർച്ചകൾക്ക് വഴികാട്ടുന്ന ധാരണാപത്രം.
Delimitation and demarcation Fixing a boundary on the map, then marking it on the ground — അതിർത്തി ഭൂപടത്തിൽ നിർണ്ണയിക്കലും പിന്നീട് നിലത്ത് അടയാളപ്പെടുത്തലും. ഭൂട്ടാൻ-ചൈന അതിർത്തിക്കായി ഒരു സംയുക്ത സാങ്കേതിക സംഘം ഇത് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
വിശദ വായന
പട്ടി പകർത്തുന്ന പേവിഷബാധ ഒഴിവാക്കിയതിന് ഭൂട്ടാന് (Bhutan) ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization) നൽകിയ അംഗീകാരത്തിന് പിന്നിൽ പത്ത് വർഷത്തിലേറെ നീണ്ട ഒരു സംവിധാനമുണ്ട്; അതാണ് ഇവിടെ പഠിക്കേണ്ട കാര്യം. ഭൂട്ടാൻ സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയവും (Ministry of Health) കൃഷി-കന്നുകാലി മന്ത്രാലയവും (Ministry of Agriculture and Livestock) ചേർന്നാണ് ഈ പ്രവർത്തനം നടത്തിയത്. പട്ടികൾക്ക് കുത്തിവയ്പ്പ് നൽകുന്നതും അവയുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും നാഷൻവൈഡ് ആക്സിലറേറ്റഡ് ഡോഗ് പോപ്പുലേഷൻ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് റാബീസ് കൺട്രോൾ പ്രോഗ്രാമിലൂടെയാണ് (Nationwide Accelerated Dog Population Management and Rabies Control Programme). രാജ്യത്തെ ജില്ലകളായ 20 ഡ്സോങ്ഖാഗുകളിലും (Dzongkhag) കടിയേറ്റ ശേഷമുള്ള ചികിത്സ എല്ലാവർക്കും സൗജന്യമായി ലഭിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുടെ ആരോഗ്യം, മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യം, പരിസ്ഥിതി എന്നിവ മൂന്ന് വേറിട്ട കാര്യങ്ങളായി കാണാതെ ഒന്നായി കാണുന്ന ഈ രീതിയുടെ പേര് വൺ ഹെൽത്ത് (One Health) എന്നാണ്. വിവിധ വകുപ്പുകളെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്നത് ഇന്റർ-മിനിസ്റ്റീരിയൽ കമ്മിറ്റി ഓൺ വൺ ഹെൽത്താണ് (Inter-Ministerial Committee on One Health). വൺ ഹെൽത്ത് രീതിയിലും സാർവത്രിക ആരോഗ്യ പരിരക്ഷയിലും ഭൂട്ടാൻ വർഷങ്ങളായി നടത്തിയ നിക്ഷേപമാണ് ഈ നേട്ടത്തിന് കാരണമെന്ന് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ (WHO) പറയുന്നു.
പദ്ധതി:
Nationwide Accelerated Dog Population Management and Rabies Control Programme
നേതൃത്വം നൽകുന്ന മന്ത്രാലയങ്ങൾ:
Ministry of Health and Ministry of Agriculture and Livestock
സൗജന്യ പിഇപി ലഭ്യത:
All 20 Dzongkhags
സമീപനം:
One Health
സമന്വയ സമിതി:
Inter-Ministerial Committee on One Health
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയവും കൃഷി-കന്നുകാലി മന്ത്രാലയവും നേതൃത്വം നൽകുന്ന നാഷൻവൈഡ് ആക്സിലറേറ്റഡ് ഡോഗ് പോപ്പുലേഷൻ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് റാബീസ് കൺട്രോൾ പ്രോഗ്രാമിലൂടെയാണ് ഭൂട്ടാന്റെ പേവിഷബാധ നിയന്ത്രണം; 20 ഡ്സോങ്ഖാഗുകളിലും സൗജന്യ ചികിത്സയുണ്ട്, വൺ ഹെൽത്ത് രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്.
Kerala PSCUPSC
പദങ്ങൾ
One Health One Health approach — മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും ആരോഗ്യം ഒരുമിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തന രീതിയാണ് ഇത്.
Dzongkhag District of Bhutan — ഭൂട്ടാനെ 20 ഡ്സോങ്ഖാഗുകളായി, അതായത് ഭരണ ജില്ലകളായി, വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്.
വിശദ വായന
ദിലിയിൽ നടന്ന ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ റീജിയണൽ കമ്മിറ്റി ഫോർ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യയുടെ (WHO Regional Committee for South-East Asia) എഴുപത്തൊൻപതാം സമ്മേളനത്തിൽ ഭൂട്ടാൻ (Bhutan) ആദരിക്കപ്പെട്ടു; അതുകൊണ്ട് ഈ മേഖലയെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതുണ്ട്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization) തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം ആറ് മേഖലകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിൽ ഭൂട്ടാൻ ഉൾപ്പെടുന്ന മേഖലയാണ് ഇത്. ഈ മേഖലയിൽ 10 അംഗരാജ്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ (WHO) പറയുന്നു: ബംഗ്ലാദേശ്, ഭൂട്ടാൻ, ഡെമോക്രാറ്റിക് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കൊറിയ, ഇന്ത്യ, മാലദ്വീപ്, മ്യാൻമർ, നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, തായ്‌ലൻഡ്, ടിമോർ-ലെസ്റ്റെ. മേഖലാ ആസ്ഥാനം ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂഡൽഹിയിലാണ്. 2024 ഫെബ്രുവരി 1 മുതൽ സൈമ വാസിദാണ് ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ റീജിയണൽ ഡയറക്ടർ ഫോർ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ (WHO Regional Director for South-East Asia) സ്ഥാനത്ത്; അഞ്ച് വർഷത്തേക്കാണ് നിയമനം. മേഖലയുടെ ഭരണസമിതി യോഗമാണ് റീജിയണൽ കമ്മിറ്റി; വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ ചേരുന്ന ഈ യോഗത്തിലാണ് ഭൂട്ടാന് പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചത്.
അംഗരാജ്യങ്ങൾ:
10 Member States
മേഖലാ ആസ്ഥാനം:
New Delhi, India
റീജിയണൽ ഡയറക്ടർ:
Saima Wazed
സ്ഥാനമേറ്റത്:
1 February 2024, for a five-year term
ഭരണസമിതി:
WHO Regional Committee for South-East Asia
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ റീജിയനിൽ ഭൂട്ടാനും ഇന്ത്യയും ഉൾപ്പെടെ 10 അംഗരാജ്യങ്ങളുണ്ട്, ആസ്ഥാനം ന്യൂഡൽഹിയിലാണ്, റീജിയണൽ ഡയറക്ടർ സൈമ വാസിദാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
SEARO WHO Regional Office for South-East Asia — സൗത്ത്-ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ മേഖലയിലെ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ നടത്തുന്ന ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഓഫീസാണ് ഇത്.
വിശദ വായന
ദിലിയിൽ (Dili) നടന്ന ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ മേഖലാ സമിതി യോഗത്തിൽ ഭൂട്ടാന് (Bhutan) ലഭിച്ച ആദരം, ഭൂമിയുടെ സംരക്ഷണം സ്വന്തം പരമോന്നത നിയമത്തിൽ എഴുതിവച്ച ഒരു രാജ്യത്തിനാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ കുറഞ്ഞത് 60 ശതമാനം എന്നെന്നും വനമായി നിലനിർത്തണമെന്ന് ഭൂട്ടാന്റെ ഭരണഘടന നിർദേശിക്കുന്നുവെന്ന് ലോകബാങ്ക് (World Bank) ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. സ്വന്തം ഭരണഘടനയിലൂടെ വനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു രാജ്യം ഭൂട്ടാനാണെന്ന് യുഎൻഡിപി (UNDP) പറയുന്നു. ആ കുറഞ്ഞ പരിധിയിലും ഏറെ മുകളിലാണ് രാജ്യം; വിസ്തൃതിയുടെ 71 ശതമാനത്തിലേറെ വനമാണ്. ഈ വനങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് കാർബൺ വലിച്ചെടുക്കുന്ന സ്വാഭാവിക സംഭരണിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു കാർബൺ നെഗറ്റീവ് (carbon negative) രാജ്യമായി ഭൂട്ടാനെ ലോകബാങ്ക് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. പുറത്തുവിടുന്നതിലേറെ ഹരിതഗൃഹ വാതകം ഓരോ വർഷവും അകത്തേക്ക് എടുക്കുന്നു എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർഥം. ഈ സന്തുലനം കാക്കുന്നതാണ് റോഡുകൾ, കൃഷി, വൈദ്യുതി എന്നിവയിൽ ഭൂട്ടാന്റെ പദ്ധതികളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഭരണഘടന നിർദേശിക്കുന്ന വനവിസ്തൃതി:
At least 60 percent, in perpetuity
നിലവിലെ വനവിസ്തൃതി:
Over 71 percent of the territory
കാർബൺ നില:
The only carbon negative country in the world
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: കുറഞ്ഞത് 60 ശതമാനം എന്നെന്നും വനമായി നിലനിർത്തണമെന്ന് ഭൂട്ടാന്റെ ഭരണഘടന നിർദേശിക്കുന്നു; 71 ശതമാനത്തിലേറെ വനമുള്ള ഭൂട്ടാനെ ലോകത്തിലെ ഒരേയൊരു കാർബൺ നെഗറ്റീവ് രാജ്യമായി ലോകബാങ്ക് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
Carbon negative Carbon negative — പുറത്തുവിടുന്നതിലേറെ ഹരിതഗൃഹ വാതകം വലിച്ചെടുക്കുന്ന രാജ്യം.
വിശദ വായന
നായ്ക്കളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് പകരുന്ന പേവിഷബാധ (rabies) ഒഴിവാക്കിയതിന് ഭൂട്ടാന് (Bhutan) ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization) അംഗീകാരം നൽകിയത്, ആ രാജ്യം സ്വന്തം പ്രഗതി അളക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് വീണ്ടും ശ്രദ്ധ കൊണ്ടുവന്നു. 1970-കളിൽ ഭൂട്ടാന്റെ നാലാമത്തെ രാജാവ് ജിഗ്മേ സിങ്യേ വാങ്ചുക്ക് ആണ് ഗ്രോസ് നാഷണൽ ഹാപ്പിനസ് (Gross National Happiness) എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചത്. ഉൽപ്പാദനം മാത്രമല്ല, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമമാണ് വികസനത്തിന്റെ അളവുകോൽ എന്നതാണ് ഇതിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, സാംസ്കാരിക പരിപാലനം, സുസ്ഥിര സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വികസനം, നല്ല ഭരണം എന്നീ നാല് വിശാല മേഖലകളാണ് ഈ ആശയത്തെ വഹിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ നിന്ന് ഒൻപത് ഡൊമെയിനുകളായി (domains) ഇത് വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ജീവിത നിലവാരം, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, സമൂഹത്തിന്റെ ഉണർവ്, മാനസിക ക്ഷേമം, സമയത്തിന്റെ വിനിയോഗം, സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യവും ഉറപ്പും, പരിസ്ഥിതി വൈവിധ്യവും ഉറപ്പും, നല്ല ഭരണം എന്നിവയാണ് ആ ഡൊമെയിനുകൾ. ഈ ഒൻപത് ഡൊമെയിനുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന 33 സൂചകങ്ങൾ ചേർത്താണ് ജിഎൻഎച്ച് സൂചിക (GNH Index) തയ്യാറാക്കുന്നത്. പല അളവുകളെ ഒന്നായി ചേർക്കുന്ന ആൽകയർ-ഫോസ്റ്റർ രീതി (Alkire-Foster method) ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് കണക്കാക്കുന്നത്.
മുന്നോട്ടുവച്ചത്:
Jigme Singye Wangchuck, the Fourth King of Bhutan, in the 1970s
നാല് വിശാല മേഖലകൾ:
Good governance; sustainable socio-economic development; cultural preservation; environmental conservation
ജിഎൻഎച്ച് സൂചികയിലെ ഡൊമെയിനുകൾ:
Nine
ജിഎൻഎച്ച് സൂചികയിലെ സൂചകങ്ങൾ:
33
കണക്കാക്കുന്ന രീതി:
Alkire-Foster method
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: 1970-കളിൽ ഭൂട്ടാന്റെ നാലാമത്തെ രാജാവ് ജിഗ്മേ സിങ്യേ വാങ്ചുക്ക് മുന്നോട്ടുവച്ച ഗ്രോസ് നാഷണൽ ഹാപ്പിനസിന്റെ നാല് മേഖലകൾ ഒൻപത് ഡൊമെയിനുകളായി മാറുന്നു; ജിഎൻഎച്ച് സൂചിക 33 സൂചകങ്ങൾ ആൽകയർ-ഫോസ്റ്റർ രീതിയിൽ കണക്കാക്കുന്നു.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
GNH Gross National Happiness — ഉൽപ്പാദനം മാത്രം നോക്കാതെ ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം കണക്കിലെടുക്കുന്ന ഭൂട്ടാന്റെ വികസന അളവുകോൽ.
വിശദ വായന
നായ്ക്കളിൽ നിന്ന് പകരുന്ന റാബിസ് (rabies) മനുഷ്യരിൽ ഒഴിവാക്കിയതിന് ഈ വർഷം ഭൂട്ടാന് (Bhutan) അംഗീകാരം ലഭിച്ചു; അതിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ ആഗോള ലക്ഷ്യവും പരീക്ഷയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ആ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ പേര് ഗ്ലോബൽ സ്ട്രാറ്റജിക് പ്ലാൻ ടു എൻഡ് ഹ്യൂമൻ ഡെത്ത്സ് ഫ്രം ഡോഗ്-മീഡിയേറ്റഡ് റാബിസ് ബൈ 2030 (Global Strategic Plan to End Human Deaths from Dog-Mediated Rabies by 2030) എന്നാണ്; ചുരുക്കത്തിൽ സീറോ ബൈ 30 (Zero by 30). മൂന്ന് സ്ഥാപനങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഇത് നടത്തുന്നത് — ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (World Health Organization), വേൾഡ് ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ ആനിമൽ ഹെൽത്ത് (World Organisation for Animal Health), ഫുഡ് ആൻഡ് അഗ്രികൾച്ചർ ഓർഗനൈസേഷൻ (Food and Agriculture Organization). ഗ്ലോബൽ അലയൻസ് ഫോർ റാബിസ് കൺട്രോളുമായി (Global Alliance for Rabies Control) ചേർന്നാണ് ഇവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. മനുഷ്യന്റെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും ആരോഗ്യം ഒന്നായി കാണുന്ന വൺ ഹെൽത്ത് (One Health) സമീപനത്തിലാണ് പദ്ധതി നിൽക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള ചികിത്സ പോസ്റ്റ്-എക്സ്പോഷർ പ്രോഫിലാക്സിസ് (post-exposure prophylaxis), അഥവാ പിഇപി (PEP) ആണ് — മുറിവ് നന്നായി കഴുകുക, റാബിസ് വാക്സിൻ കോഴ്സ് നൽകുക, ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ റാബിസ് ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (rabies immunoglobulins) നൽകുക.
ആഗോള പദ്ധതിയുടെ ചുരുക്കപ്പേര്:
Zero by 30
നടത്തുന്ന ഏജൻസികൾ:
WHO, WOAH and FAO
പരീക്ഷയ്ക്ക് എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം: സീറോ ബൈ 30 (Zero by 30), അതിന് പിന്നിലെ മൂന്ന് ഏജൻസികൾ, പിഇപിയുടെ (PEP) അർഥം — ആരോഗ്യം, അന്താരാഷ്ട്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നീ ഭാഗങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ചോദിക്കുന്ന സ്ഥിരവിവരങ്ങളാണ്.
Kerala PSCUPSCSSC
പദങ്ങൾ
PEP Post-exposure prophylaxis — റാബിസ് (rabies) ബാധിച്ചേക്കാവുന്ന സാഹചര്യത്തിന് ശേഷം നൽകുന്ന ചികിത്സ — മുറിവ് കഴുകൽ, വാക്സിൻ, ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ.
WOAH World Organisation for Animal Health — മൃഗാരോഗ്യത്തിനുള്ള അന്തർസർക്കാർ സ്ഥാപനം; സീറോ ബൈ 30 (Zero by 30) പദ്ധതിയുടെ മൂന്ന് ഏജൻസികളിൽ ഒന്ന്.
One Health — മനുഷ്യൻ, മൃഗങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി എന്നിവയുടെ ആരോഗ്യം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ട ഒറ്റ പ്രശ്നമായി കാണുന്ന സമീപനം.